Ανάλυση: Μειώθηκε η παγκόσμια παραγωγή νωπών μήλων
Μετά την καλή επίδοση του 2024, η παγκόσμια παραγωγή νωπών μήλων, σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες εκτιμήσεις (στοιχεία USDA, 17/12/2025), προβλέπεται την περίοδο 2025/26 να περιοριστεί σε 81,7 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας πτώση (-5,3%), κυρίως εξαιτίας της σημαντικής μείωσής της στην Κίνα και την Τουρκία, σε αντίθεση με την μικρότερη άνοδό της σε ορισμένες άλλες χώρες (ΗΠΑ, Ινδία, Νότια Αφρική).
Η παραγωγή της Κίνας αναμένεται να μειωθεί κατά 2,3 εκατομμύρια τόνους, φτάνοντας τους 47 εκατ. τόνους, λόγω της μείωσης των καλλιεργούμενων εκτάσεων και των δυσμενών καιρικών συνθηκών στις κυριότερες παραγωγικές περιοχές, αν και η χώρα θα εξακολουθήσει να κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή του προϊόντος, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του όγκου (57,5%). Ιδιαίτερα έντονη όμως ήταν η υποχώρηση της παραγωγής στην Τουρκία, ο όγκος της οποίας θα μειωθεί σε περίπου 2 εκατ. τόνους (-57%) εξαιτίας του σφοδρού παγετού που ενέσκηψε στην καλλιέργεια την άνοιξη του 2025. Να σημειωθεί πάντως ότι στην περίπτωση που επαληθευθούν οι αναφερόμενες προβλέψεις, το επίπεδο της παγκόσμιας παραγωγής μήλων την περίοδο 2025/26 θα είναι το χαμηλότερο της τελευταίας πενταετίας.
Οι παγκόσμιες εξαγωγές μήλων προβλέπεται να σημειώσουν ελαφρά μείωση, περιοριζόμενες σε περίπου 6,1 εκατ. τόνους, κυρίως εξαιτίας της μείωσής τους στην Κίνα, την Χιλή και ιδιαίτερα στην Τουρκία, οι εξαγωγές της οποίας θα μειωθούν κατά 157 χιλ. τόνους, μειούμενες σε μόλις 65 χιλ. τόνους. Αντίθετα, σημαντική άνοδος αναμένεται στις εξαγωγές των ΗΠΑ, ο όγκος των οποίων θα ανέλθει την περίοδο 2025/26 σε 890 χιλ. τόνους (+6,1%), ενώ σταθερότητα προβλέπεται στις εξαγωγές της ΕΕ, ο όγκος της οποίας αναμένεται να κυμανθεί σε 975 χιλ. τόνους, επίπεδο σχεδόν παρόμοιο με εκείνο της προηγούμενης περιόδου, διατηρώντας την Ένωση στην πρώτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης. Σταθερότητα, εξάλλου, αναμένεται στις παγκόσμιες εισαγωγές, ενώ πτώση προβλέπεται στην κατανάλωση, το μέγεθος της οποίας θα μειωθεί σε 81,5 εκατ. τόνους (-5,2%).
Ανέκαμψε η παραγωγή μήλων στην ΕΕ
Σε ετήσια βάση, η παραγωγή νωπών μήλων στην ΕΕ, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις (στοιχεία Eurostat, 28/9/2026) προβλέπεται το 2025 να ανέλθει σε 12,2 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος (+6,2%), ενώ φαίνεται να παραμένει ελαφρά μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας (12,1 εκατ. τόνοι).
Σε ανάλογα συμπεράσματα κατέληξαν οι εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Ένωσης Μήλων και Αχλαδιών (World Apple and Pear Association-WAPA, Αύγουστος 2026), σύμφωνα με τις οποίες, η παραγωγή μήλων στις 20 κυριότερες χώρες της ΕΕ ανήλθε το 2025 σε 11,25 εκατ. τόνους, σημειώνοντας αισθητή άνοδο ως προς το 2024 (+7,5%). Η άνοδος αυτή αποδίδεται στη σημαντική αύξησή της σε ορισμένες χώρες της ΕΕ (Πολωνία, Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Αυστρία), ενώ αντίθετα πτώση αντιμετωπίστηκε σε άλλες (Ισπανία, Ρουμανία, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ουγγαρία). Ειδικότερα, η Πολωνία, με όγκο νωπών μήλων το 2025 της τάξεως των 3,8 εκατ. τόνων εξακολουθεί να ηγείται της παραγωγής του προϊόντος στην ΕΕ, παρουσιάζοντας σημαντική άνοδο (+19%). Μικρότερη ήταν η άνοδος στη Γαλλία, ο όγκος της οποίας ανήλθε σε 1,53 εκατ. τόνους (+7,1%), ενώ οριακή ήταν η μεταβολή στην Ιταλία, τη δεύτερη σημαντικότερη παραγωγική χώρα μήλων της ΕΕ, με όγκο 2,32 εκατ. τόνων (-0,4%).
Η άνοδος της παραγωγής συνέβαλε στην ενίσχυση των εξαγωγών νωπών μήλων της ΕΕ προς τρίτες χώρες, το μέγεθος των οποίων υπερέβη το 2025 το επίπεδο των 1.046 χιλ. τόνων, αξίας 1.054 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αισθητή άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος στον όγκο και την αξία (+10,4% και +12,2% αντίστοιχα), αλλά με οριακά θετική μεταβολή στη μέση τιμή εξαγωγής (1,01 €/κιλό).
Το Ην. Βασίλειο εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη χώρα προορισμού, αλλά με πτώση των εξαγωγών, ο όγκος των οποίων περιορίστηκε το 2025 σε περίπου 155 χιλ. τόνους, αξίας 222 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας σημαντική μείωση (-14,4% και -5,7% αντίστοιχα), διατηρώντας ωστόσο την υψηλότερη μέση τιμή εξαγωγής (1,43 €/κιλό). Αντίθετα, μεγάλη άνοδο σημείωσαν οι εξαγωγές προς την Αίγυπτο, που αποτέλεσε εκ νέου τη δεύτερη σημαντικότερη χώρα προορισμού, με ιδιαίτερα έντονη άνοδο στον όγκο και την αξία (+46,5% και +71,7% αντίστοιχα), αλλά με χαμηλή τιμή εξαγωγής (0,76 €/κιλό), πολύ μικρότερη του μέσου όρου. Σημαντική, επίσης, ήταν η άνοδος των εξαγωγών και σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής (Ην. Αραβικά Εμιράτα, Ιορδανία, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία), που εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς προορισμούς, αλλά και σε ορισμένες άλλες χώρες (Λιβύη, Λευκορωσία), σε αντίθεση με την πτώση στη Βραζιλία, την Κολομβία και το Καζακστάν.
Στο επίπεδο των κρατών-μελών, στις εξαγωγές νωπών μήλων της ΕΕ προς τρίτες χώρες κυριάρχησε εκ νέου η Ιταλία, οι εξαγωγές της οποίας ανήλθαν την περίοδο 2025/26 σε 474 χιλ. τόνους, αξίας 513 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας σημαντική άνοδο ως προς την προηγούμενη (+24,5% και +23,6% αντίστοιχα), αλλά με κάμψη της μέσης τιμής εξαγωγής, που περιορίστηκε σε 1,08 €/κιλό.
Στη δεύτερη θέση, σε όρους αξίας, βρίσκεται η Γαλλία, με όγκο 171 χιλ. τόνων, αξίας 249 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας σημαντική άνοδο (+15,3% και +13,6%), με κάμψη της μέσης τιμής εξαγωγής (1,45 €/κιλό), που ωστόσο παρέμεινε πολύ υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ (0,98 €/κιλό). Ακολούθησε η Πολωνία, με σημαντικό όγκο (364 χιλ. τόνοι) και περιορισμένη αξία (232 εκατ. €), πολύ μικρότερη της Γαλλίας, λόγω της μειωμένης μέσης τιμής εξαγωγής (0,64 €/κιλό). Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα βρίσκεται στην έκτη θέση στις εξαγωγές μήλων προς τρίτες χώρες, με έντονη μείωση (-38%) σε όρους όγκου και αξίας (30 χιλ. τόνοι, αξίας 18 εκατ. ευρώ) και με ιδιαίτερα χαμηλή μέση τιμή εξαγωγής (0,59 €/κιλό).
Από την άλλη πλευρά, οι εισαγωγές μήλων στην ΕΕ περιορίστηκαν την περίοδο 2025/26 σε 221 χιλ. τόνους, αξίας 237 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας σημαντική μείωση σε σύγκριση με την προηγούμενη στον όγκο (-26%) και την αξία (-20%), αλλά και από τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετούς περιόδου. Η Χιλή, αποτέλεσε εκ νέου τον κυριότερο προμηθευτή καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος (27,5% του όγκου), αλλά με έντονη μείωση στην ποσότητα και την αξία (-29% και -23%), ενώ σημαντική ήταν η μείωση των εισαγωγών και από τις δύο επόμενες, κατά σειρά, προμηθεύτριες χώρες (Νότια Αφρική και Νέα Ζηλανδία).
Πτώση προβλέπεται το 2026 στην παραγωγή της ΕΕ
Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Παγκόσμιας Ένωσης Μήλων και Αχλαδιών (World Apple and Pear Association-WAPA, 5-7 Αυγούστου 2026), η παραγωγή νωπών μήλων στην ΕΕ, περιλαμβάνοντας τις 20 κυριότερες παραγωγικές χώρες, θα περιοριστεί το 2026 σε 9,49 εκατ. τόνους, μέγεθος μειωμένο κατά 16% σε σχέση με τη συγκομιδή του 2025. Πρόκειται για μια έντονη μείωση, η οποία, στην περίπτωση που επαληθευτεί, θα αφορά στη δεύτερη μικρότερη συγκομιδή της τελευταίας δεκαετίας. Η πτώση αυτή φαίνεται ότι θα προκύψει από τη μείωση των αποδόσεων, κυρίως εξαιτίας της περιορισμένης πρόσβασης σε φυτοπροστατευτικά προϊόντα και της συχνότερης εμφάνισης προβλημάτων που αποδίδονται στις καιρικές συνθήκες (ξηρασίες, όψιμοι παγετοί, πλημμύρες).
Ειδικότερα, οι όψιμοι παγετοί έπληξαν κυρίως την Ανατολική Ευρώπη (Πολωνία, Τσεχία, Σλοβακία, Βορειοανατολική Ουγγαρία), ορισμένες περιοχές της Γαλλίας, της Ισπανίας και της Γερμανίας, τις χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία) και τη Σκανδιναβία, ενώ τα κύματα καύσωνα στα τέλη της άνοιξης και του καλοκαιριού, έπληξαν ιδιαίτερα την Ισπανία, τη Γαλλία, την Πολωνία και τη Σουηδία.
Όπως φαίνεται, η Πολωνία θα παραμείνει η μεγαλύτερη παραγωγός χώρα στην ΕΕ, παρά την προβλεπόμενη σημαντική μείωση της συγκομιδής της σε 2,66 εκατ. τόνους (-30%). Σημαντική, επίσης, μείωση αναμένεται στην παραγωγή αρκετών παραγωγικών χωρών (Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ουγγαρία, Αυστρία), αλλά με οριακή αρνητική μεταβολή στην Ιταλία (-2%). Εξαίρεση ωστόσο θα αποτελέσει η Ισπανία, με αύξηση της παραγωγής (+8%), ενώ ιδιαίτερα έντονη άνοδος αναμένεται στην Ελλάδα.
Σημαντική η μείωση της παραγωγής στην Ελλάδα
Όπως προκύπτει από τις τελευταίες εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Ένωσης Μήλων και Αχλαδιών, η εγχώρια παραγωγή νωπών μήλων περιορίστηκε το 2025 σε 190 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας έντονη μείωση ως προς το προηγούμενο έτος (-22,4%), αλλά και σε σύγκριση με τον μέσο όρο της πενταετίας 2020-2024 (-21%). Η πτώση αυτή αποδίδεται στις εξαιρετικά δυσμενείς καιρικές συνθήκες που επικράτησαν στην καλλιέργεια (ανοιξιάτικοι παγετοί, παρατεταμένη ξηρασία, πρώιμοι καύσωνες σε συνδυασμό με τοπικές χαλαζοπτώσεις, προσβολές από ασθένειες), με συνέπεια τον περιορισμό της απόδοσης και της ποιότητας των προϊόντων.
Το αποτέλεσμα ήταν η σημαντική μείωση των εξαγωγών του προϊόντος, ο όγκος των οποίων το 2025 περιορίστηκε ως προς το προηγούμενο έτος σε 47 χιλ. τόνους (-13,2%), αλλά και σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας (-29,4%). Αντίθετα, ιδιαίτερα έντονη ήταν η αύξηση των εισαγωγών, που ανήλθαν το 2025 σε 33 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας πολύ μεγάλη άνοδο (+59,7% και +62,7% αντίστοιχα), ενώ σημαντική πτώση κατέγραψε η κατανάλωση, η οποία περιορίστηκε σε 176 χιλ. τόνους (-16,7%).
Αναλυτικά, οι ελληνικές εξαγωγές νωπών μήλων περιορίστηκαν το 2025 σε 47,2 χιλ. τόνους, αξίας 30,17 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας, ως προς το προηγούμενο έτος, αισθητή πτώση στον όγκο (-13,2%), αλλά με οριακή μεταβολή στην αξία λόγω της ανόδου της μέσης τιμής εξαγωγής, παρά το πολύ χαμηλό της μέγεθος (0,64 €/κιλό), σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (1,01 €/κιλό). Η Αίγυπτος, εξακολουθεί να αποτελεί τον κυριότερο προορισμό των ελληνικών προϊόντων καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του όγκου και της αξίας (52% και 47% αντίστοιχα), με κάπως αυξημένη μέση τιμή εξαγωγής (0,58 €/κιλό), αλλά και αυτή σημαντικά μειωμένη ως προς τον αντίστοιχο μέσο όρο της ΕΕ (0,76 €/κιλό). Πέραν αυτών όμως, σοβαρό μειονέκτημα των ελληνικών εξαγωγών εξακολουθούν να αποτελούν οι πολύ χαμηλές τιμές εξαγωγής νωπών μήλων της χώρας στις Βαλκανικές χώρες, που απορροφούν σημαντικό μέρος του όγκου (24% το 2025), προσφέροντας μέση τιμή (0,43 €/κιλό) πολύ χαμηλότερη του μέσου όρου της χώρας (-33%).
Από την άλλη πλευρά, οι εισαγωγές νωπών μήλων στην Ελλάδα ανήλθαν το 2025 σε 33,5 χιλ. τόνους, αξίας 15,16 εκατ. ευρώ, σημειώνοντας ιδιαίτερα έντονη άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος στον όγκο και την αξία (+59,7 και +54,8% αντίστοιχα). Η Βόρεια Μακεδονία, εξακολουθεί να αποτελεί τον κυριότερο προμηθευτή νωπών μήλων της χώρας, με όγκο περίπου 22 χιλ. τόνων, αξίας 4,9 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας μεγάλη άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος (+77,7% και +83,7%), καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού όγκου (65,5% το 2025) και μάλιστα με πάρα πολύ χαμηλή μέση τιμή εισαγωγής (μόλις 0,22 €/κιλό), επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το μέσο κόστος παραγωγής του προϊόντος στην Ελλάδα. Είναι προφανές ότι η εμπορική αυτή συναλλαγή, πέραν των εξαιρετικά δυσμενών συνεπειών που προκαλεί, επί σειρά ετών, στην εγχώρια αγορά, αποτελεί κλασσική περίπτωση αθέμιτου ανταγωνισμού, η οποία, θα έπρεπε να έχει ήδη κινητοποιήσει την παρέμβαση των αρμόδιων αρχών της χώρας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επιβολή κυρώσεων.
Σημαντική εξάλλου ήταν η άνοδος των εισαγόμενων προϊόντων και από άλλες χώρες, όπως η Ιταλία και η Πολωνία, δύο χώρες με ιδιαίτερα σημαντική παρουσία στην Ευρωπαϊκή και τη διεθνή αγορά, οι οποίες εξακολουθούν να καλύπτουν σημαντικό μέρος του όγκου εισαγωγών στην Ελλάδα (23% το 2025) και πολύ μεγαλύτερο της αξίας (46%), λόγω της υψηλότερης (και ανταγωνιστικής) μέσης τιμής εισαγωγής (0,91 €/κιλό). Πέραν όμως των νωπών προϊόντων, η Ελλάδα πραγματοποιεί σημαντικές εισαγωγές σε μεταποιημένα προϊόντα, όπως οι συμπυκνωμένοι και μη-συμπυκνωμένοι χυμοί μήλου που αποτελούν το κύριο προϊόν της μεταποίησης του τομέα.
Χαρακτηριστικά, το 2025 οι συνολικές εισαγωγές χυμών μήλου στην Ελλάδα (7,2 χιλ. τόνοι), παρά τη μείωσή τους, παραμένουν πολύ υψηλότεροι των εξαγωγών (4 χιλ. τόνοι), με συνέπεια το εμπορικό ισοζύγιο των προϊόντων να παραμένει, επί σειρά ετών, ελλειμματικό, κυρίως στους συμπυκνωμένους χυμούς, που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των συναλλαγών.
Να σημειωθεί επιπλέον ότι η μειωμένη παραγωγική και εξαγωγική δραστηριότητα της χώρας στους χυμούς, αλλά και σε άλλα προϊόντα μεταποίησης του τομέα (μηλίτης οίνος/μπράντι, πουρές, γλυκά κουταλιού/μαρμελάδες, κονσερβοποιημένα προϊόντα, τσιπς μήλου για την αρτοποιία κ.α.) αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για τη δυνατότητα αξιοποίησης νωπών μήλων μειωμένης ποιότητας, κυρίως εξαιτίας των συχνών δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικράτησαν στην καλλιέργεια στη διάρκεια των τελευταίων ετών. Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει στις περισσότερες παραγωγικές χώρες της ΕΕ, στις οποίες η ποσότητα μήλων που οδηγείται στη μεταποίηση εκτιμάται την περίοδο 2025/26 σε περίπου 3,6 εκατ. τόνους, καλύπτοντας σημαντικό μέρος του συνολικού όγκου (30%).
Θετικές οι προοπτικές, αλλά οι προκλήσεις παραμένουν
Όπως αναφέρθηκε προηγούμενα, η εγχώρια παραγωγή μήλων, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Παγκόσμιας Ένωσης Μήλων και Αχλαδιών, αναμένεται το 2026 να ανέλθει σε 291 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας έντονη άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος (+53%). Θα χρειαστεί όμως κάποιο διάστημα μέχρις ότου επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη αυτή, μιας και σε ορισμένες περιοχές (Αχαΐα, Αρκαδία) αντιμετωπίζονται προβλήματα. Ζήτημα εξάλλου αποτελούν οι χαμηλές τιμές παραγωγού σε συνδυασμό με τη σημαντική άνοδο του κόστους παραγωγής, κυρίως εξαιτίας της μεγάλης ανόδου των τιμών σε ορισμένες κρίσιμες εισροές (ενέργεια, λιπάσματα).
Πέραν αυτών, ο τομέας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα από την επικράτηση εξαιρετικά δυσμενών καιρικών συνθηκών, επί σειρά ετών, από τις μειωμένες και καθυστερημένες αποζημιώσεις, από τη συνεχή και αυξανόμενη όξυνση του ανταγωνισμού των πολύ φθηνών εισαγωγών, από τις πολύ χαμηλές τιμές εξαγωγής, με ισχυρό αρνητικό αντίκτυπο στο εισόδημα των παραγωγών, αλλά και από το έλλειμμα επενδύσεων για τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής, για τη δυνατότητα εγκατάστασης εμπορεύσιμων ποικιλιών και για την ενίσχυση της μεταποιητικής δραστηριότητας.
Γενικότερα πάντως, η καλλιέργεια μήλων στην Ελλάδα θεωρείται σημαντική γεωργική δραστηριότητα, καλύπτοντας έκταση 100 χιλ. στρεμμάτων στις ορεινές και μειονεκτικές περιοχές της χώρας, ενώ περιλαμβάνει επώνυμα και ποιοτικά προϊόντα (Μήλα Ζαγοράς Πηλίου ΠΟΠ, Φιρίκι Πηλίου ΠΟΠ, Μήλα Ντελίσιους Πιλαφά Τριπόλεως ΠΟΠ, Μήλα Καστοριάς ΠΓΕ) με θετική συνεισφορά στην απασχόληση (10.000 παραγωγοί) και στις εξαγωγές. Κρίνεται συνεπώς απόλυτα αναγκαία η στήριξη του τομέα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που επισημάνθηκαν, αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα με στρατηγική, στόχους και εξειδίκευση μέτρων.
*επιστημονικός συνεργάτης της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ
