CEDEFOP: Οι νέες δεξιότητες θα κρίνουν το μέλλον της ελληνικής γεωργίας έως το 2035

Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση αλλάζουν με ταχείς ρυθμούς την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας και ο αγροδιατροφικός τομέας δεν αποτελεί εξαίρεση. Σύμφωνα με τη νέα έκδοση του Skills Forecast, του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP), η ανταγωνιστικότητα της γεωργίας τα επόμενα χρόνια θα εξαρτηθεί ολοένα και περισσότερο από τις δεξιότητες των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτήν. Για την Ελλάδα, οι προβλέψεις δείχνουν ότι η απασχόληση στον πρωτογενή τομέα θα συνεχίσει να μειώνεται έως το 2035, με ετήσια πτώση που εκτιμάται μεταξύ 3,6% και 4,2%. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται κυρίως με τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού, τις συνταξιοδοτήσεις, τη συγκέντρωση των εκμεταλλεύσεων και την αυξανόμενη χρήση τεχνολογιών που περιορίζουν τις ανάγκες σε εργατικό δυναμικό.

Ωστόσο, η μείωση των θέσεων εργασίας δεν σημαίνει απαραίτητα μικρότερη αγροτική παραγωγή. Αντίθετα, ο CEDEFOP εκτιμά ότι η τεχνολογία θα αυξήσει την παραγωγικότητα, αλλάζοντας ταυτόχρονα το προφίλ του σύγχρονου αγρότη και των επαγγελματιών του κλάδου.

Η γεωργία ακριβείας, οι αισθητήρες, η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση δεδομένων και τα συστήματα αυτοματισμού δημιουργούν ζήτηση για νέες δεξιότητες. Οι αυριανοί αγρότες, γεωπόνοι και σύμβουλοι θα χρειάζονται, πέρα από τη γεωπονική γνώση, ψηφιακές και τεχνικές ικανότητες, καθώς και εξοικείωση με εργαλεία λήψης αποφάσεων που βασίζονται σε δεδομένα. Παράλληλα, η πράσινη μετάβαση αυξάνει τη σημασία γνώσεων που σχετίζονται με τη βιώσιμη διαχείριση του νερού και του εδάφους, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Τα ευρωπαϊκά δεδομένα

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του CEDEFOP, η συνολική απασχόληση στην ΕΕ-27 αναμένεται να αυξηθεί περισσότερο από 4% μεταξύ 2023 και 2035. Ωστόσο, η ανάπτυξη δεν θα αφορά όλους τους κλάδους με τον ίδιο τρόπο. Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες εντοπίζονται σε τομείς που συνδέονται με την τεχνολογία, την καινοτομία και τη βιωσιμότητα. Ιδιαίτερα δυναμική αναμένεται η πορεία των επαγγελμάτων που σχετίζονται με τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών (ICT). Οι επαγγελματίες και τεχνικοί ICT προβλέπεται να παρουσιάσουν ετήσια αύξηση απασχόλησης περίπου 2,5% στην ΕΕ-27, καθώς η ψηφιοποίηση επεκτείνεται σε όλους τους κλάδους της οικονομίας.

Η πράσινη μετάβαση δημιουργεί νέα επαγγέλματα

Η μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό παράγοντα αλλαγής της αγοράς εργασίας. Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η ενεργειακή αποδοτικότητα και οι νέες πράσινες τεχνολογίες δημιουργούν αυξημένη ζήτηση για εξειδικευμένο προσωπικό.

Η μάθηση για τη γεωργία δεν χρειάζεται πλέον να περιορίζεται στα σχολικά βιβλία ή στις επισκέψεις σε αγροκτήματα. Η αξιοποίηση της παιχνιδοποίησης (gamification), δηλαδή της χρήσης στοιχείων παιχνιδιού στην εκπαιδευτική διαδικασία, αναδεικνύεται σε ένα νέο εργαλείο που βοηθά παιδιά και νέους να γνωρίσουν τον αγροδιατροφικό τομέα με πιο διαδραστικό και ευχάριστο τρόπο.

Αυτό αναδεικνύει πρόσφατο αφιέρωμα του Ευρωπαϊκού Δικτύου ΚΑΠ (EU CAP Network), παρουσιάζοντας πρωτοβουλίες από τη Λιθουανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία, όπου τα Εθνικά Δίκτυα ΚΑΠ αξιοποιούν εκπαιδευτικά παιχνίδια και βιωματικές δραστηριότητες για να φέρουν τους μαθητές πιο κοντά στη γεωργία, τα τρόφιμα και τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης. Στη Λιθουανία, το πρόγραμμα «Little Farmers» (Μικροί Αγρότες) δίνει σε μαθητές δημοτικού την ευκαιρία να γνωρίσουν τη σύγχρονη γεωργία μέσα από βιωματικές δράσεις στην τάξη και σε αγροκτήματα. Τα παιδιά σπέρνουν, παρατηρούν τη φύση και συμμετέχουν σε δημιουργικές δραστηριότητες, κατανοώντας πώς παράγονται τα τρόφιμα και ποιος είναι ο ρόλος της γεωργίας στη ζωή τους. Το πρόγραμμα προσέλκυσε το ενδιαφέρον 40 σχολικών τάξεων, με 205 μαθητές να συμμετέχουν τελικά στις δράσεις.

Στην Πορτογαλία, το Εθνικό Δίκτυο ΚΑΠ σχεδίασε ένα απλό αλλά αποτελεσματικό εκπαιδευτικό παιχνίδι για μαθητές ηλικίας 11-12 ετών. Μέσα από την αντιστοίχιση φρούτων και λαχανικών με την εποχή παραγωγής τους, οι μαθητές εξοικειώθηκαν με την εποχικότητα των τροφίμων, τη σημασία των τοπικών προϊόντων και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των διατροφικών επιλογών τους. Παράλληλα, καλλιέργησαν δεξιότητες συνεργασίας και κριτικής σκέψης.

Ακόμη πιο εξειδικευμένη είναι η πρωτοβουλία της Ιταλίας, όπου αναπτύχθηκε το επιτραπέζιο παιχνίδι PAC_GAME για μαθητές επαγγελματικών σχολών γεωργίας. Οι συμμετέχοντες καλούνται να διαχειριστούν μια αγροτική εκμετάλλευση, αξιοποιώντας τα εργαλεία της ΚΑΠ για να αντιμετωπίσουν οικονομικές, παραγωγικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Με αυτόν τον τρόπο εξοικειώνονται στην πράξη με τις βασικές αρχές της ΚΑΠ και τις απαιτήσεις της σύγχρονης αγροτικής επιχειρηματικότητας.