ΕΕ–Mercosur: Έχει ακόμη αξία μια εμπορική συμφωνία;

Οι υποστηρικτές της συμφωνίας ΕΕ–Mercosur επικαλούνται ως όφελος για τον ευρωπαϊκό αγροτικό και αγροδιατροφικό τομέα την προστασία των ευρωπαϊκών Γεωγραφικών Ενδείξεων. Brie, Camembert, Chorizo, Emmental και Munster είναι μερικά μόνο παραδείγματα.

Ωστόσο, πλέον τίθεται υπό αμφισβήτηση η αξία αυτής της διαπραγματευμένης προστασίας. Στο πλαίσιο της συμφωνίας που υπεγράφη μεταξύ Ουάσιγκτον και Μπουένος Άιρες, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξασφάλισαν την αναγνώριση αυτών των ίδιων ονομασιών στην Αργεντινή ως «γενικών» όρων, με το επιχείρημα ότι «δεν διαθέτουν ποιότητα, φήμη ή άλλο χαρακτηριστικό που να αποδίδεται στη γεωγραφική τους προέλευση».

Στην πράξη, αυτό θα εμπόδιζε την Αργεντινή να περιορίσει την πρόσβαση αμερικανικών προϊόντων στην αγορά της λόγω της χρήσης αυτών των ονομασιών, εφόσον οι ΗΠΑ ασκήσουν πίεση ώστε προϊόντα που φέρουν τις ίδιες ονομασίες και πληρούν σε γενικές γραμμές τα ίδια χαρακτηριστικά να αναγνωριστούν ως παραγόμενα στις ΗΠΑ — γεγονός που συνιστά την ίδια την αρχή της απομίμησης των Γεωγραφικών Ενδείξεων.

Ποια είναι, λοιπόν, η πραγματική αξία της προστασίας των Γεωγραφικών Ενδείξεων που προβλέπεται στη συμφωνία ΕΕ–Mercosur, όταν παράλληλες διμερείς συμφωνίες μπορούν να εξουδετερώσουν την εφαρμογή της ή, τουλάχιστον, να την καταστήσουν ασαφή ή αβέβαιη;

Όσον αφορά το επιχείρημα ότι αυτό συμβαίνει επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση καθυστερεί να κυρώσει επισήμως τη συμφωνία, είναι απλώς εσφαλμένο. Το ευρωπαϊκό δίκαιο επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσει τη συμφωνία σε προσωρινή εφαρμογή μόλις μία χώρα του Mercosur την κυρώσει από την πλευρά της. Το πρόβλημα εν προκειμένω είναι η Αργεντινή. Στο διάστημα μεταξύ της επίτευξης της συμφωνίας και της κύρωσής της, η χώρα αυτή δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει καμία δυσκολία στο να δημιουργήσει ένα «παράθυρο» προκειμένου να ολοκληρώσει συμφωνία με τις ΗΠΑ.

Οι Γεωγραφικές Ενδείξεις δεν είναι απλώς εμπορικές ονομασίες. Αποτελούν νομικά εργαλεία που εγγυώνται πρότυπα ποιότητας, εδαφική ταυτότητα, βιοποικιλότητα και κοινωνική συνοχή. Προστατεύουν γεωργικά μοντέλα που βασίζονται στη βιώσιμη περιβαλλοντική διαχείριση, στη συμμόρφωση με κοινωνικά πρότυπα και σε τεχνογνωσία αιώνων. Όταν οι ονομασίες αυτές θεωρούνται γενικές, υπονομεύονται ολόκληρα παραγωγικά συστήματα. Η αξία μετατοπίζεται από τις αγροτικές περιοχές και τους αυθεντικούς παραγωγούς προς τη βιομηχανική αναπαραγωγή και τις παγκοσμιοποιημένες αγορές εμπορευμάτων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επανειλημμένα παρουσιάσει τη συμφωνία Mercosur ως στρατηγική επιτυχία, ικανή να υπερασπιστεί την ευρωπαϊκή αριστεία. Οφείλει να διασφαλίσει ότι αυτό ισχύει χωρίς καμία αμφισημία.