ΕΕ: Νέο πλαίσιο για πιο απλές και αποτελεσματικές πράσινες ενισχύσεις στην ΚΑΠ μετά το 2027

Νέα έκθεση με κατευθυντήριες γραμμές για τον σχεδιασμό αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενόψει της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) μετά το 2027. Στόχος είναι η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των μέτρων και η καλύτερη συμμετοχή των αγροτών σε δράσεις που σχετίζονται με το περιβάλλον και το κλίμα.

Η έκθεση προτείνει απλούστευση του πλαισίου, με τη συγχώνευση των οικολογικών σχημάτων και των αγροπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων σε ένα ενιαίο εργαλείο, τις λεγόμενες αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις (AECAs). Παράλληλα, δίνει έμφαση σε πρακτικές εφαρμογές, με περίπου 20 προτάσεις για τον σχεδιασμό πιο αποδοτικών παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το 2025 περίπου το 28% της χρηματοδότησης της ΚΑΠ κατευθύνθηκε σε οικολογικά σχήματα και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις, καλύπτοντας πάνω από το 60% της γεωργικής γης της ΕΕ. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι μεγάλο μέρος των αγροτών ήδη συμμετέχει σε βιώσιμες πρακτικές, όταν υπάρχουν επαρκή οικονομικά κίνητρα.

Για την περίοδο μετά το 2027, το 43% των προβλεπόμενων δαπανών αναμένεται να συνδέεται με περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους. Το νέο πλαίσιο δίνει έμφαση όχι μόνο στις αποζημιώσεις, αλλά και σε κίνητρα που συνδέονται με τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών δράσεων.

Η έκθεση προτείνει επίσης ενίσχυση των πράσινων επενδύσεων, συμβουλευτικών υπηρεσιών και συνεργατικών εργαλείων, ενώ τονίζει την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, συλλογικές δράσεις και ισχυρούς μηχανισμούς ελέγχου.

Σύμφωνα με την Κομισιόν, το νέο μοντέλο φιλοδοξεί να καταστήσει την πράσινη μετάβαση πιο απλή, αποτελεσματική και ελκυστική για τους παραγωγούς, διασφαλίζοντας παράλληλα καλύτερα περιβαλλοντικά αποτελέσματα.

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΑΓΓΛΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: 

Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση της ΕΕ στα ελληνικά:

Προώθηση της βιώσιμης γεωργίας: νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την ΚΑΠ 2028–2034

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νέα έκθεση που παρουσιάζει βέλτιστες πρακτικές για τον σχεδιασμό αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων (AECAs), ενόψει της ΚΑΠ μετά το 2027.

Η έκθεση έχει στόχο να στηρίξει τα κράτη-μέλη στην προετοιμασία των μελλοντικών τους σχεδίων για την ΚΑΠ, παρέχοντας συγκεκριμένες συστάσεις, πρακτικά βήματα και παραδείγματα για τον σχεδιασμό μέτρων που είναι αποτελεσματικά, εφαρμόσιμα και ελκυστικά για τους αγρότες.

Βασίζεται στην αξιολόγηση των υφιστάμενων Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ (2023–2027), εντοπίζοντας τι έχει λειτουργήσει στην πράξη, αναδεικνύοντας καλές πρακτικές από τα κράτη-μέλη και προτείνοντας περίπου 20 πρακτικά βήματα για τον σχεδιασμό πιο αποδοτικών αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών δράσεων στην επόμενη προγραμματική περίοδο.

Ισχυρότερο και απλούστερο πλαίσιο για βιώσιμη γεωργία

Τα αποτελέσματα της τρέχουσας ΚΑΠ υπογραμμίζουν τη σημασία της στήριξης που βασίζεται στην έκταση για αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις. Το 2025, περίπου το 28% της συνολικής δημόσιας χρηματοδότησης στο πλαίσιο των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ κατευθύνθηκε σε οικολογικά σχήματα και αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις.

Ως προς την κάλυψη:

• τα οικολογικά σχήματα εφαρμόστηκαν σε πάνω από το 60% της γεωργικής γης της ΕΕ (98,3 εκατ. εκτάρια),
• οι αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δεσμεύσεις κάλυψαν το 12% της γεωργικής γης (19,6 εκατ. εκτάρια).

Άλλες εκτιμήσεις δείχνουν αντίστοιχα υψηλά ποσοστά συμμετοχής, επιβεβαιώνοντας ότι μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής γεωργικής γης καλύπτεται ήδη από τέτοιες παρεμβάσεις. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι η ευρωπαϊκή γεωργία διαδραματίζει ήδη σημαντικό ρόλο στην περιβαλλοντική προστασία και την κλιματική δράση, και ότι πολλοί αγρότες είναι διατεθειμένοι να υιοθετήσουν πιο βιώσιμες πρακτικές, εφόσον αμείβονται για τις προσπάθειες και τους κινδύνους που αναλαμβάνουν.

Κοιτώντας προς το μέλλον, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα παραμένει κεντρική προτεραιότητα στην ΚΑΠ μετά το 2027, με το 43% των δαπανών που προβλέπονται στο πλαίσιο των μελλοντικών Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Συνεργασίας να αναμένεται να συμβάλλει σε περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους.

Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η νέα ΚΑΠ εισάγει ένα απλούστερο πλαίσιο δράσεων: τις αγροπεριβαλλοντικές και κλιματικές δράσεις (AECAs) ως ενιαίο εργαλείο, το οποίο θα συγχωνεύσει τα σημερινά οικολογικά σχήματα και τις αγροπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις. Στόχος είναι η απλοποίηση του πλαισίου πολιτικής και η ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.

Νέες παρεμβάσεις και εργαλεία

Η νέα προσέγγιση περιλαμβάνει επίσης:

• σύστημα διαχείρισης σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, που συνδυάζει προστατευτικές πρακτικές και κανονιστικές απαιτήσεις,
• στήριξη πράσινων επενδύσεων, παραγωγικών και μη παραγωγικών, για βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων και της ανταγωνιστικότητας,
• συμπληρωματικά εργαλεία όπως συμβουλευτικές υπηρεσίες, καινοτομία, ψηφιοποίηση και συνεργατικά έργα.

Από την αποζημίωση στα κίνητρα

Οι AECAs θα επιβραβεύουν τους αγρότες για την υιοθέτηση περιβαλλοντικά ωφέλιμων πρακτικών, ξεπερνώντας το προηγούμενο μοντέλο αποζημιώσεων. Οι πληρωμές δεν θα χρειάζεται πλέον να συνδέονται αποκλειστικά με το πρόσθετο κόστος ή το διαφυγόν εισόδημα, ανοίγοντας τον δρόμο για αμοιβή περιβαλλοντικών υπηρεσιών, υπό την προϋπόθεση συμμόρφωσης με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου («Πράσινο Κουτί»).

Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στο να καταστήσει τα μέτρα πιο ελκυστικά, να αυξήσει τη συμμετοχή των παραγωγών και να ενισχύσει τη μετάβαση σε βιώσιμα και ανθεκτικά γεωργικά συστήματα.

Κρίσιμες παράμετροι για την αποτελεσματικότητα

Η έκθεση εντοπίζει έξι βασικούς παράγοντες για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των μελλοντικών AECAs:

• σαφείς και σωστά σχεδιασμένες πρακτικές με επαρκή οικονομικά κίνητρα,
• υψηλή συμμετοχή αγροτών και συνέπεια μεταξύ παρεμβάσεων,
• στοχευμένα μέτρα ανά περιοχή και ανάγκες εκμεταλλεύσεων,
• αποτελεσματικά προσεγγιστικά μοντέλα βασισμένα σε μετρήσιμα αποτελέσματα,
• συλλογικές δράσεις σε επίπεδο τοπίου,
• ισχυρά συστήματα παρακολούθησης και ελέγχου.

Στήριξη για τον σχεδιασμό της νέας ΚΑΠ

Συνολικά, τα στοιχεία αυτά παρέχουν ένα πρακτικό υπόβαθρο για τα κράτη-μέλη, καθώς προετοιμάζουν τα Στρατηγικά τους Σχέδια για την περίοδο 2028–2034.

Με βάση τις επιτυχημένες πρακτικές της τρέχουσας περιόδου και την εφαρμογή τους στην πράξη, η έκθεση συμβάλλει στον σχεδιασμό αγροπεριβαλλοντικών και κλιματικών μέτρων που αποδίδουν καλύτερα περιβαλλοντικά αποτελέσματα, παραμένοντας ταυτόχρονα προσβάσιμα και ελκυστικά για τους αγρότες.