Ελαιοκομικό Μητρώο και Δήλωση Συγκομιδής – 30+5 ερωτήσεις και απαντήσεις για όσα πρέπει να γνωρίζουν οι ελαιοπαραγωγοί

Το τελευταίο διάστημα χιλιάδες ελαιοπαραγωγοί προσπαθούν να κατανοήσουν τι ακριβώς ισχύει με το Ελαιοκομικό Μητρώο και τη νέα υποχρεωτική Δήλωση Συγκομιδής. Οι δύο διαδικασίες συχνά συγχέονται, δημιουργώντας ερωτήματα σχετικά με τις υποχρεώσεις των παραγωγών, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, τις προθεσμίες και τις μελλοντικές υποχρεώσεις.

Ακολουθούν οι συχνότερες ερωτήσεις που δέχομαι καθημερινά:

ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΚΟ ΜΗΤΡΩΟ

1. Τι είναι το Ελαιοκομικό Μητρώο;

Είναι η επίσημη βάση δεδομένων στην οποία καταγράφονται οι ελαιοκαλλιεργητές και τα ελαιοτεμάχιά τους.

2. Γιατί πρέπει να ενημερώνεται;

Για να αποτυπώνεται η πραγματική εικόνα της εκμετάλλευσης και να διασφαλίζεται η ορθότητα των στοιχείων.

3. Ποιος είναι υπεύθυνος για την ενημέρωσή του;

Ο κάτοχος – καλλιεργητής των ελαιοκομικών αγροτεμαχίων.

4. Πού γίνεται η διαδικασία;

Στις αρμόδιες ΔΑΟΚ της κάθε Περιφερειακής Ενότητας την οποία μπορούν και μέσω των γραφείων που υποστηρίζουν αυτή τη διαδικασία να την υποβάλλουν.

5. Υπάρχει καταληκτική ημερομηνία για την ενημέρωση του Μητρώου;

Σύμφωνα με πρόσφατες διευκρινίσεις υπηρεσιών, δεν έχει τεθεί συγκεκριμένη καταληκτική ημερομηνία για εγγραφή ή τροποποίηση στοιχείων.

6. Ποια δικαιολογητικά απαιτούνται συνήθως;

Τίτλοι ιδιοκτησίας, μισθωτήρια, Ε9, ταυτότητα και λοιπά δικαιολογητικά που ζητούν οι υπηρεσίες.

7. Έχω ήδη εγγραφεί. Χρειάζεται να κάνω κάτι;

Ναι, εφόσον έχουν αλλάξει στοιχεία της εκμετάλλευσής σας. Αλλιώς όχι.

8. Αγόρασα νέο ελαιοτεμάχιο. Τι πρέπει να κάνω;

Να ενημερώσετε το Ελαιοκομικό Μητρώο για τη μεταβολή.

9. Κληρονόμησα ελιές. Πρέπει να γίνει ενημέρωση;

Ναι, εφόσον έχει μεταβληθεί ο κάτοχος ή η κατάσταση του αγροτεμαχίου.

10. Τι γίνεται με τα μισθωμένα ελαιοτεμάχια;

Απαιτείται η προσκόμιση των αντίστοιχων μισθωτηρίων και δικαιολογητικών.

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΙ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

11. Πότε απαιτείται νέα εγγραφή;

Όταν παραγωγός δεν έχει υποβάλει ποτέ δήλωση ελαιοκαλλιέργειας.

12. Πώς δηλώνεται νέο τεμάχιο;

Με αίτηση και τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Όπως:

• Αίτηση – Υπεύθυνη Δήλωση Ελαιοκομικού Μητρώου.

• Δελτίο Αστυνομικής Ταυτότητας ή διαβατήριο.

• Αντίγραφο δήλωσης Ε9.

• Τίτλοι ιδιοκτησίας (συμβόλαια αγοράς, γονικής παροχής, δωρεάς ή αποδοχής κληρονομιάς).

• Μισθωτήριο συμβόλαιο, όταν πρόκειται για ενοικιαζόμενα ελαιοτεμάχια.

• Πρόσφατη περιουσιακή κατάσταση από το Ε9 όπου εμφανίζονται τα αγροτεμάχια.

• Τοπογραφικό διάγραμμα ή χαρτογραφικό υπόβαθρο όπου απαιτείται.

• Αποδεικτικά στοιχεία μεταβολών σε περιπτώσεις κατάτμησης, συγχώνευσης ή μεταβίβασης αγροτεμαχίων.

• Εξουσιοδότηση ή πληρεξούσιο, εφόσον η διαδικασία διεκπεραιώνεται από τρίτο πρόσωπο.

Τα δικαιολογητικά διαφοροποιούνται ανάλογα με το αν πρόκειται για νέα εγγραφή, τροποποίηση στοιχείων, κληρονομιά, αγορά, μίσθωση ή άλλη μεταβολή της εκμετάλλευσης.

13. Τι γίνεται σε μεταβίβαση ελαιοτεμαχίου;

Πρέπει να ενημερωθεί το Μητρώο ώστε να εμφανίζεται ο νέος κάτοχος.

14. Τι γίνεται σε κατάτμηση αγροτεμαχίου;

Η μεταβολή δηλώνεται και αποτυπώνεται στα στοιχεία του Μητρώου προσκομίζοντας τη συμβολαιογραφική πράξη και το νέο τοπογραφικό.

15. Τι γίνεται σε συγχώνευση αγροτεμαχίων;

Όταν δύο ή περισσότερα ελαιοτεμάχια ενοποιούνται και αποτελούν πλέον μία ενιαία εκμετάλλευση, η μεταβολή αυτή θα πρέπει να αποτυπωθεί και στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Η ενημέρωση είναι απαραίτητη ώστε τα στοιχεία της εκμετάλλευσης να ανταποκρίνονται στην πραγματική κατάσταση και να μην εμφανίζονται πλέον ξεχωριστά τεμάχια τα οποία στην πράξη έχουν συνενωθεί. Θα ζητηθούν επιπλέον δικαιολογητικά ή χαρτογραφικά στοιχεία προκειμένου να ολοκληρωθεί η τροποποίηση.

16. Υπάρχει λάθος στον αριθμό των δέντρων. Τι κάνω;

Υποβάλλεται αίτημα διόρθωσης. Υποχρεωτικά στην αίτηση θα πρέπει να δηλώνεται ο ακριβής αριθμός δέντρων καθώς και η ποικιλία τους.

17. Υπάρχει λάθος στο εμβαδό ή στα όρια;

Θα γίνει δήλωση διόρθωσης με το σχετικό τοπογραφικό ή απόσπασμα κτηματολογίου ή αεροφωτογραφία.

18. Πότε μπορεί να χρειαστεί τοπογραφικό;

Σε περιπτώσεις διαφορών ή χαρτογραφικών διορθώσεων.

19. Μπορεί να με εκπροσωπήσει τρίτο πρόσωπο;

Ναι, με νόμιμη εξουσιοδότηση.

20. Πρέπει να ενημερώνω το Μητρώο μετά από κάθε αλλαγή;

Ναι πάντα, ώστε τα στοιχεία να παραμένουν επικαιροποιημένα.

ΔΗΛΩΣΗ ΣΥΓΚΟΜΙΔΗΣ

21. Τι είναι η Δήλωση Συγκομιδής;

Είναι η δήλωση της ετήσιας παραγωγής ελαιοκάρπου.

22. Από πότε γίνεται υποχρεωτική;

Από την 1η Οκτωβρίου 2026.

23. Ποιοι είναι υπόχρεοι;

Οι νόμιμοι κάτοχοι (νομείς) ελαιοτεμαχίων.

24. Τι θα δηλώνεται;

Η παραγωγή ελαιοκάρπου κάθε καλλιεργητικής περιόδου.

25. Θα γίνεται ηλεκτρονικά;

Ναι, μέσω της σχετικής ψηφιακής εφαρμογής.

Η σύγχυση που υπάρχει σήμερα

26. Είναι το ίδιο πράγμα το Ελαιοκομικό Μητρώο και η Δήλωση Συγκομιδής;

Όχι. Πρόκειται για δύο διαφορετικές διαδικασίες.

27. Ποια είναι η βασική διαφορά τους;

Το Μητρώο αφορά τα στοιχεία της εκμετάλλευσης, ενώ η Δήλωση Συγκομιδής αφορά την παραγωγή.

28. Αν ενημερώσω το Ελαιοκομικό Μητρώο έχω ολοκληρώσει όλες τις υποχρεώσεις μου;

Όχι. Η Δήλωση Συγκομιδής αποτελεί ξεχωριστή υποχρέωση.

29. Γιατί είναι σημαντικό να ενημερωθεί σωστά το Μητρώο;

Διότι αποτελεί τη βάση για την ορθή εφαρμογή των επόμενων διαδικασιών και συνδέεται με ζητήματα ενισχύσεων, αποζημιώσεων και δηλώσεων και με την ορθή καταγραφή της εκμετάλλευσής του.

30. Ποιο είναι το σημαντικότερο που πρέπει να θυμούνται σήμερα οι ελαιοπαραγωγοί;

Ότι το Ελαιοκομικό Μητρώο και η Δήλωση Συγκομιδής δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η σωστή ενημέρωση του Μητρώου σήμερα αποτελεί το πρώτο βήμα για την ομαλή εφαρμογή των νέων υποχρεώσεων που ακολουθούν.

Bonus Ερωτήσεις

30+1 Ισχύει ότι αν δεν γραφτώ ή δεν ενημερώσω το Ελαιοκομικό Μητρώο δεν θα μπορώ να πάω στο ελαιοτριβείο να βγάλω λάδι;

Πρόκειται για μία από τις συνηθέστερες απορίες, που ακούγονται σήμερα μεταξύ των ελαιοπαραγωγών. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει διάταξη που να προβλέπει ότι ένας παραγωγός δεν θα μπορεί να παραδώσει ελαιόκαρπο ή να εκθλίψει την παραγωγή του σε ελαιοτριβείο αποκλειστικά και μόνο επειδή δεν έχει επικαιροποιήσει τα στοιχεία του στο Ελαιοκομικό Μητρώο.

Ωστόσο, η ορθή καταχώριση των στοιχείων στο Ελαιοκομικό Μητρώο αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα εφαρμοστούν οι νέες διαδικασίες του ελαιοκομικού τομέα, συμπεριλαμβανομένης της Δήλωσης Συγκομιδής. Για τον λόγο αυτό οι παραγωγοί δεν θα πρέπει να αμελούν την ενημέρωση των στοιχείων τους, ακόμη κι αν σήμερα δεν υπάρχει τέτοιος περιορισμός για την παράδοση του ελαιοκάρπου στο ελαιοτριβείο.

30+2 Τότε γιατί όλοι τρέχουν να ενημερώσουν το Ελαιοκομικό Μητρώο;

Γιατί το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης προχωρά σταδιακά στη δημιουργία μιας πλήρους και αξιόπιστης βάσης δεδομένων για τον ελαιοκομικό τομέα. Η σωστή καταγραφή των ελαιοτεμαχίων και των κατόχων τους θεωρείται απαραίτητη για την εφαρμογή των Δηλώσεων Συγκομιδής, τον έλεγχο των στοιχείων της εκμετάλλευσης, καθώς και για ζητήματα που σχετίζονται με ενισχύσεις, αποζημιώσεις και άλλες διοικητικές διαδικασίες.

30+3 Γιατί όλοι μιλούν σήμερα για το Ελαιοκομικό Μητρώο, ενώ η Δήλωση Συγκομιδής ξεκινά από την 1η Οκτωβρίου 2026;

Επειδή η Δήλωση Συγκομιδής θα βασιστεί στα στοιχεία που έχουν καταχωρηθεί στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Με άλλα λόγια, το πρώτο βήμα είναι η ορθή καταγραφή και επικαιροποίηση των ελαιοτεμαχίων και των στοιχείων του παραγωγού και το δεύτερο βήμα είναι η υποβολή της Δήλωσης Συγκομιδής όταν αυτή καταστεί υποχρεωτική.

Για τον λόγο αυτό οι αρμόδιες υπηρεσίες καλούν ήδη τους ελαιοπαραγωγούς να ελέγξουν τα στοιχεία τους και να προχωρήσουν σε εγγραφές ή τυχόν διορθώσεις ή μεταβολές εγκαίρως, ώστε να μην αντιμετωπίσουν προβλήματα κατά την εφαρμογή της νέας διαδικασίας.

30+4 Αν δεν έχω ενημερώσει το Ελαιοκομικό Μητρώο, θα μπορώ να υποβάλω Δήλωση Συγκομιδής;

Η φιλοσοφία του νέου συστήματος είναι ότι η Δήλωση Συγκομιδής θα στηρίζεται στα στοιχεία που είναι καταχωρημένα στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Γι’ αυτό και οι υπηρεσίες δίνουν σήμερα ιδιαίτερη έμφαση στην επικαιροποίηση των στοιχείων των ελαιοπαραγωγών. Συνεπώς, ανεξάρτητα από το τι θα προβλεφθεί στις τελικές τεχνικές λεπτομέρειες της εφαρμογής, είναι προς όφελος κάθε παραγωγού να έχει σωστά και επικαιροποιημένα στοιχεία στο Μητρώο πριν την έναρξη της υποχρεωτικής Δήλωσης Συγκομιδής.

Το Ελαιοκομικό Μητρώο δεν είναι η Δήλωση Συγκομιδής. Είναι όμως το απαραίτητο πρώτο βήμα για να μπορέσει ο ελαιοπαραγωγός να ανταποκριθεί στις νέες υποχρεώσεις που έρχονται από την 1η Οκτωβρίου 2026.

30+5 Ποια πρόστιμα προβλέπονται για τη μη υποβολή ή την ανακριβή υποβολή της Δήλωσης Συγκομιδής;

Η νέα διαδικασία των Δηλώσεων Συγκομιδής συνοδεύεται από διοικητικές κυρώσεις για περιπτώσεις μη υποβολής, εκπρόθεσμης υποβολής ή ανακριβούς δήλωσης. Τα προβλεπόμενα πρόστιμα κλιμακώνονται ανάλογα με το μέγεθος της εκμετάλλευσης και τον αριθμό των ελαιοδέντρων.

Ωστόσο, οι παραγωγοί δεν θα πρέπει να εστιάζουν μόνο στα πρόστιμα. Το σημαντικότερο είναι να κατανοήσουν ότι η Δήλωση Συγκομιδής αποτελεί πλέον μια νέα υποχρέωση η οποία θα βασίζεται στα στοιχεία που έχουν καταχωριστεί στο Ελαιοκομικό Μητρώο. Για τον λόγο αυτό η έγκαιρη ενημέρωση και επικαιροποίηση των στοιχείων της εκμετάλλευσης αποτελεί σήμερα το σημαντικότερο βήμα προετοιμασίας.

Ενδεικτικά, το ισχύον πλαίσιο προβλέπει πρόστιμα που ξεκινούν από 100 ευρώ για μικρές εκμεταλλεύσεις και αυξάνονται σημαντικά για μεγαλύτερο αριθμό ελαιοδέντρων ή σε περιπτώσεις υποτροπής. Οι παραγωγοί καλό είναι να παρακολουθούν τις σχετικές οδηγίες του ΥΠΑΑΤ, καθώς ενδέχεται να υπάρξουν διευκρινίσεις ή τροποποιήσεις μέχρι την πλήρη εφαρμογή του μέτρου.