Επιδεικτικά αγροκτήματα: Πώς οι ευρωπαϊκές επιδείξεις εμπνέουν καινοτομία και βιωσιμότητα στην Ελλάδα

Η γνώση που παράγεται μέσα από την πράξη στον αγρό αποδεικνύεται συχνά πιο πολύτιμη από κάθε θεωρητική κατάρτιση. Αυτό το μήνυμα ενισχύθηκε κατά το σεμινάριο του EU CAP Network, με τίτλο «On-farm demonstrations for peer-to-peer learning & innovation», που πραγματοποιήθηκε στη Mestre της Βενετίας. Στόχος του σεμιναρίου ήταν η ανταλλαγή εμπειριών και η προώθηση της μάθησης μεταξύ των ίδιων των παραγωγών μέσα από πρακτικές επιδείξεις στις εκμεταλλεύσεις.

Αγρότες ως δάσκαλοι

Οι συμμετέχοντες από 25 κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και από τη Βόρεια Μακεδονία και το Μαυροβούνιο, είχαν την ευκαιρία να δουν από κοντά πρακτικά παραδείγματα εφαρμογής νέων τεχνικών, τεχνολογιών και καινοτομιών σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Το βασικό μήνυμα ήταν ότι η μάθηση είναι πιο αποτελεσματική όταν προέρχεται από άμεση παρατήρηση και εμπειρία συναδέλφων, καθώς οι αγρότες μαθαίνουν καλύτερα όταν βλέπουν πώς εφαρμόζονται στην πράξη οι νέες τεχνολογίες, οι βιώσιμες πρακτικές και οι καινοτομίες.

Οι βασικοί στόχοι του σεμιναρίου

Το σεμινάριο επικεντρώθηκε σε τρεις πυλώνες:

1. Προώθηση των “on-farm demonstrations” ως εργαλείο μάθησης και διάδοσης καινοτομιών στον αγροτικό τομέα.

2. Ανάδειξη καλών πρακτικών στην οργάνωση, χρηματοδότηση και δικτύωση επιδεικτικών εκμεταλλεύσεων.

3. Σύνδεση των επιδείξεων με τα Συστήματα Γεωργικών Γνώσεων και Καινοτομίας (AKIS), ώστε η μάθηση και η καινοτομία να ενσωματώνονται στη στρατηγική της ΚΑΠ.

Οι «on-farm demonstrations» αναφέρονται σε δράσεις που πραγματοποιούνται σε πραγματικές εκμεταλλεύσεις, όπως επίδειξη νέων τεχνικών καλλιέργειας, δοκιμή μηχανημάτων ή εφαρμογή βιώσιμων πρακτικών. Η αξία τους έγκειται στην άμεση, πρακτική εμπειρία που μπορούν να προσφέρουν σε άλλους αγρότες.

Τι είδαν οι συμμετέχοντες

Κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου, οι επισκέψεις σε επιδεικτικές εκμεταλλεύσεις παρουσίασαν πρακτικές για την αύξηση της παραγωγικότητας, τη διαχείριση φυσικών πόρων και την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών. Επίσης, παρουσιάστηκαν μελέτες περιπτώσεων που κάλυπταν θέματα χρηματοδότησης, οργάνωσης επιδείξεων, συνεργασιών δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αλλά και αξιολόγησης αποτελεσματικότητας. Τέλος, διαδραστικές συνεδρίες επικεντρώθηκαν στη χρήση ψηφιακών εργαλείων, εικονικής πραγματικότητας και δικτύωσης για τη διάδοση της γνώσης.

Κύρια συμπεράσματα

Οι συμμετέχοντες τόνισαν ότι οι πιο επιτυχημένες επιδείξεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

Εστιάζουν στις πραγματικές ανάγκες των παραγωγών και μπορούν να προσαρμοστούν στην καθημερινή λειτουργία των εκμεταλλεύσεων.

Δίνουν τη δυνατότητα για άμεση, hands-on μάθηση μέσω παρατήρησης και εφαρμογής.

Υποστηρίζονται από ισχυρά δίκτυα συνεργασίας, όπως τα AKIS, και από ευρωπαϊκά προγράμματα όπως τα έργα EIPAGRI και Horizon.

Απαιτούν σαφείς στόχους, ρόλους και δίκαιη αποζημίωση για τους αγρότες που φιλοξενούν επιδείξεις, ώστε να ενθαρρύνεται η συμμετοχή.

Επιπλέον, οι επιδείξεις ενισχύουν τη διάδοση καινοτομιών, επιτρέπουν την άμεση αξιολόγηση νέων πρακτικών, και προάγουν τη συνεργασία ανάμεσα σε αγρότες, συμβούλους, επιστήμονες και δημόσιες αρχές.

Η σημασία για την Ελλάδα και την ΕΕ

Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες της ΕΕ, μπορεί να επωφεληθεί σημαντικά από την εφαρμογή τέτοιων επιδείξεων, ιδιαίτερα για τις μικρές εκμεταλλεύσεις και τους νέους αγρότες που χρειάζονται πρακτική εκπαίδευση και πρόσβαση σε καινοτόμες τεχνολογίες. Επίσης, μπορούν να συμβάλλουν στην ενίσχυση της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας, μέσω διάδοσης βέλτιστων πρακτικών και σύγχρονων τεχνολογιών, καθώς και στη δημιουργία ενεργών δικτύων γνώσης που συνδέουν την καινοτομία με την καθημερινή γεωργική πρακτική. Το σεμινάριο επιβεβαίωσε ότι οι επιδείξεις στις εκμεταλλεύσεις αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για την προώθηση της καινοτομίας και τη διάχυση γνώσης στον αγροτικό τομέα της ΕΕ. Μέσα από peer-to-peer μάθηση (σ.σ. μάθηση από συναδέλφους), πρακτική εμπειρία και δικτύωση, οι παραγωγοί αποκτούν τα μέσα για να βελτιώσουν την παραγωγικότητα, να ενσωματώσουν βιώσιμες πρακτικές και να συμμετάσχουν ενεργά στη δημιουργία ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού γεωργικού τομέα.