FAO: Περιορίστε τη σπατάλη στα τρόφιμα για να «κερδίσουν» δάση και αγροδιατροφικά συστήματα

Η μείωση των απωλειών και της σπατάλης τροφίμων μπορεί να συμβάλει στον μετασχηματισμό των αγροδιατροφικών συστημάτων, εξοικονομώντας παράλληλα θρεπτικά συστατικά, φυσικούς πόρους και χρήματα. Παράλληλα, μπορεί να περιορίσει την πίεση που ασκείται στα δάση, καθώς σημαντικές εκτάσεις αγροτικής γης χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τροφίμων που τελικά δεν καταναλώνονται.

Τα στοιχεία παρουσιάστηκαν από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τις Απώλειες και τη Σπατάλη Τροφίμων 2026, στις 29 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τον FAO, το 13,4% των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως χάνεται μετά τη συγκομιδή και πριν φτάσει στο στάδιο της λιανικής πώλησης. Επιπλέον, το 19% των τροφίμων που είναι διαθέσιμα στους καταναλωτές σπαταλάται στο λιανικό εμπόριο, στις υπηρεσίες εστίασης και στα νοικοκυριά.

Οι πόροι που «θυσιάζονται» για τρόφιμα που δεν καταναλώνονται

Οι απώλειες δεν αφορούν, όμως, μόνο τα ίδια τα τρόφιμα. Όπως επισημαίνεται, μαζί με τα τρόφιμα χάνονται και οι πόροι που χρησιμοποιήθηκαν για την παραγωγή τους. Η αγροτική γη, το νερό, οι εισροές και οι υπόλοιποι φυσικοί πόροι που απαιτούνται για την παραγωγή ενός προϊόντος έχουν ήδη αξιοποιηθεί, ακόμη και όταν το προϊόν τελικά δεν φτάσει ποτέ στον καταναλωτή.

Ο FAO εκτιμά ότι περίπου 1,4 δισεκατομμύρια εκτάρια γης χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τροφίμων τα οποία τελικά δεν καταναλώνονται. Την ίδια στιγμή, η γεωργική επέκταση εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα αποψίλωσης των δασών παγκοσμίως. Ως εκ τούτου, η μείωση των απωλειών και της σπατάλης θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση της υφιστάμενης γεωργικής γης και στη μείωση της πίεσης στα δάση.

Επιπτώσεις και στο κλίμα

Το ζήτημα έχει, βεβαίως, και σημαντική περιβαλλοντική διάσταση. Οι απώλειες και η σπατάλη τροφίμων ευθύνονται για περίπου 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Όταν τα τρόφιμα που χάνονται ή σπαταλώνται αποσυντίθενται, ιδιαίτερα υπό αναερόβιες συνθήκες σε χώρους υγειονομικής ταφής απορριμμάτων, παράγεται μεθάνιο (CH₄), ένα ισχυρό αλλά βραχύβιο αέριο του θερμοκηπίου, αυξάνοντας περαιτέρω το κλιματικό αποτύπωμα των απωλειών.

Η αντιμετώπιση του προβλήματος θα μπορούσε, σύμφωνα με τον Οργανισμό, να βελτιώσει και τη διαθεσιμότητα θρεπτικών τροφίμων, ιδιαίτερα φρούτων και λαχανικών, τα οποία εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά απωλειών.

Μακριά από τον στόχο για το 2030

Παρά τις διεθνείς δεσμεύσεις, ο κόσμος δεν έχει σημειώσει εμφανή πρόοδο στη μείωση των απωλειών τροφίμων από το 2015 και παραμένει μακριά από την επίτευξη του στόχου 12.3 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Υπενθυμίζεται ότι ο συγκεκριμένος στόχος προβλέπει τον υποδιπλασιασμό της κατά κεφαλήν παγκόσμιας σπατάλης τροφίμων σε επίπεδο λιανικής και καταναλωτών, καθώς και τη μείωση των απωλειών κατά μήκος των αλυσίδων παραγωγής και εφοδιασμού έως το 2030.

Ο FAO συνεργάζεται με τα κράτη-μέλη και τους εταίρους του για τη βελτίωση της μέτρησης των απωλειών, την ενίσχυση των πολιτικών και την επέκταση πρακτικών λύσεων που διατηρούν περισσότερα τρόφιμα στο σύστημα, στηρίζουν την πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή και μειώνουν την πίεση στους φυσικούς πόρους.

Νέος διαδραστικός χάρτης δεδομένων

Μάλιστα, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα, ο Οργανισμός παρουσίασε έναν νέο διαδραστικό χάρτη του Δείκτη Απωλειών Τροφίμων, με εκτιμήσεις για το 2024 σε περιφερειακό και υποπεριφερειακό επίπεδο.

Ο χάρτης αυτός, θα φιλοξενείται μόνιμα στην Τεχνική Πλατφόρμα του FAO για τη Μέτρηση και τη Μείωση των Απωλειών και της Σπατάλης Τροφίμων, εξασφαλίζοντας άμεση προσβασιμότητα αλλά και υποστήριξη στην καλύτερη μέτρηση των απωλειών.

Η παρουσίαση του εργαλείου, όπως σημειώνεται, εντάσσεται στη συνεχιζόμενη συνεργασία του Οργανισμού με τα κράτη-μέλη και τους εταίρους του για την ενίσχυση της μέτρησης των απωλειών και τη στήριξη τεκμηριωμένων πολιτικών για τη μείωσή τους σε ολόκληρα τα αγροδιατροφικά συστήματα.