Η τράπεζα σπόρων της Γάζας βοηθά τους αγρότες να καλλιεργήσουν τη λίγη γη που τους έχει απομείνει

Μια μικρή «τράπεζα σπόρων» προσπαθούν να κρατήσουν ζωντανή οι αγρότες στη Γάζα, σε μια προσπάθεια να διασώσουν τις ντόπιες ποικιλίες και ταυτόχρονα να διατηρήσουν την αγροτική παραγωγή σε μια περιοχή όπου η καλλιεργήσιμη γη έχει περιοριστεί δραματικά.

Ο πόλεμος έχει αφήσει βαθιά σημάδια στον αγροτικό τομέα της Γάζας. Μεγάλο μέρος των γεωργικών εκτάσεων που καλλιεργούνταν πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών βρίσκεται πλέον σε περιοχές στις οποίες οι αγρότες δεν έχουν πρόσβαση. Την ίδια στιγμή, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν συγκεντρωθεί σε ένα πολύ μικρό τμήμα της Λωρίδας της Γάζας, μεγάλο μέρος του οποίου έχει υποστεί εκτεταμένες καταστροφές.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, ο 71χρονος αγρότης Σαλάμα Μουχάνα – σύμφωνα με το Reuters – επιχειρεί να ξαναστήσει την «Τράπεζα Σπόρων» που είχε δημιουργήσει πριν από τον πόλεμο. Η εγκατάσταση στην Καράρα, στη νότια Γάζα, καταστράφηκε στις αρχές του 2024.

Πριν τον πόλεμο

Πριν από την καταστροφή, η τράπεζα διέθετε περίπου 70 τόνους σπόρων από 42 καλλιέργειες. Ανάμεσά τους βρίσκονταν μαυρομάτικα φασόλια, καρπούζια και φασκόμηλο, ποικιλίες που αποτελούν μέρος της παραδοσιακής γεωργίας των Παλαιστινίων. Υπήρχαν επίσης ψυκτικοί θάλαμοι, φωτοβολταϊκό σύστημα, ξηραντήριο και εξοπλισμός για τον καθαρισμό και τη διαλογή των σπόρων.

Η εικόνα σήμερα

Σήμερα, η εικόνα είναι εντελώς διαφορετική. Ο Μουχάνα και άλλοι αγρότες έχουν καταφέρει να συγκεντρώσουν περίπου 32 τοπικές ποικιλίες, χάρη κυρίως στις συνεισφορές παραγωγών που συνεργάζονταν με την τράπεζα πριν από τον πόλεμο.

Οι σπόροι φυλάσσονται σε λινάτσες και πλαστικά δοχεία μέσα σε μια πρόχειρη σκηνή στο Ντέιρ αλ-Μπάλαχ, στην κεντρική Γάζα. Γύρω από τη σκηνή, οι αγρότες καλλιεργούν φυτάρια, προσπαθώντας να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμη έκταση. Για τους ίδιους, οι παραδοσιακοί σπόροι έχουν ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Μπορούν να συλλεχθούν, να διατηρηθούν και να ξαναχρησιμοποιηθούν την επόμενη καλλιεργητική περίοδο, σε αντίθεση με πολλές υβριδικές ποικιλίες που εξαρτώνται από εισαγωγές. Σε μια περιοχή όπου οι περιορισμοί στις μετακινήσεις και στις εισαγωγές μπορούν να διακόψουν την πρόσβαση σε γεωργικά εφόδια, η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Ωστόσο, οι αγρότες αναγνωρίζουν ότι η τράπεζα σπόρων δεν μπορεί να καλύψει παρά ένα μικρό μέρος των τεράστιων αναγκών. Πριν από τον πόλεμο, περίπου 560.000 άνθρωποι στη Γάζα εξαρτώνταν πλήρως ή εν μέρει από τη γεωργία και την αλιεία για το εισόδημά τους. Παρά τις δυσκολίες, ορισμένοι παραγωγοί συνεχίζουν να καλλιεργούν ακόμη και σε περιοχές κοντά στη λεγόμενη «Γραμμή του Κίτρινου», όπου ο κίνδυνος παραμένει υψηλός. Ο αγρότης Χάλεντ Αλ-Άσταλ, που χρησιμοποιεί σπόρους από την τράπεζα του Μουχάνα, καλλιεργεί σε απόσταση περίπου 500 μέτρων από τη γραμμή. «Μας έχει απομείνει περίπου το 25% με 30% της Γάζας», λέει. «Είμαστε εδώ, στη γη μας, και θα την καλλιεργήσουμε».

Για τους αγρότες της Γάζας, η διατήρηση των σπόρων δεν είναι μόνο ζήτημα αγροτικής παράδοσης. Είναι μια προσπάθεια να παραμείνει ζωντανή η δυνατότητα καλλιέργειας και παραγωγής τροφίμων, ακόμη και σε μια περιοχή όπου η πρόσβαση στη γη, στο νερό και στα γεωργικά εφόδια έχει περιοριστεί δραματικά.