Μανιφέστο της Λισαβόνας: Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο αναζητά κεντρικό ρόλο στην παγκόσμια πολιτική για την υγεία
Περισσότεροι από 60 οργανισμοί από 18 χώρες και 4 ηπείρους ενώνουν τις δυνάμεις τους, επιχειρώντας να δημιουργήσουν ένα διεθνές μέτωπο για την διατροφική και υγειονομική αξία του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, και ζητούν να ενσωματωθεί στις στρατηγικές δημόσιας υγείας για την πρόληψη χρόνιων μη μεταδοτικών νοσημάτων. Πρόκειται για το Μανιφέστο της Λισαβόνας, ένα κείμενο που προέκυψε από το Παγκόσμιο Συνέδριο για το Ελαιόλαδο 2026 (OOWC), το οποίο, διεξήχθη τον Ιούλιο στην πορτογαλική πρωτεύουσα, και έως σήμερα έχει συγκεντρώσει την έγγραφη στήριξη δεκάδων φορέων και οργανισμών από τέσσερις ηπείρους.
Το Μανιφέστο, με τίτλο «Εξαιρετικά Παρθένο Ελαιόλαδο: Επιστημονικά Τεκμήρια για την Παγκόσμια Υγεία», επιχειρεί να μεταφέρει τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα από το επίπεδο της έρευνας στις δημόσιες πολιτικές και την κοινωνία. Ως εκ τούτου, καλεί κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και συστήματα υγείας να εντάξουν το τη συγκεκριμένη ανώτερη κατηγορία ελαιολάδου στις στρατηγικές δημόσιας υγείας για την πρόληψη χρόνιων μη μεταδοτικών νοσημάτων.
Η επιστημονική τεκμηρίωση
Κεντρικό επιχείρημα αποτελεί ο ρόλος του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου στη Μεσογειακή Διατροφή, ένα διατροφικό πρότυπο με ισχυρή επιστημονική τεκμηρίωση ως προς την πρόληψη χρόνιων μη μεταδοτικών νοσημάτων. Η μελέτη PREDIMED συνέδεσε τη μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο με περίπου 30% χαμηλότερο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακού θανάτου.
Παράλληλα, η EFSA αναγνωρίζει ότι οι πολυφαινόλες του ελαιολάδου συμβάλλουν στην προστασία της LDL χοληστερόλης, γνωστής ως «κακής» χοληστερίνης, από την οξειδωτική βλάβη. Στο επιστημονικό ενδιαφέρον βρίσκονται, επίσης, χαρακτηριστικές φαινολικές ενώσεις, όπως η ελαιοκανθάλη και η ελαιοασίνη, οι οποίες έχουν μελετηθεί για τις αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές ιδιότητές τους, σύμφωνα με όσα αναφέρουν οι διοργανωτές σε σχετική ανακοίνωσή τους.
Άλλες έρευνες, έχουν συνδέσει την κατανάλωση του με χαμηλότερο κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου και διαβήτη τύπου 2, ενώ έχουν αναδείξει πιθανή νευροπροστατευτική δράση. Το Μανιφέστο υπογραμμίζει ότι τα οφέλη αυτά πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής και της συνιστώμενης συνολικής πρόσληψης λιπαρών.
Από την επιστήμη στην πολιτική
Έτσι, οι συνυπογράφοντες, ζητούν το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο να αποκτήσει προνομιακή θέση μεταξύ των πηγών λιπαρών μιας ισορροπημένης διατροφής, σύμφωνα με τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία.
Μεταξύ των φορέων που υπογράφουν το Μανιφέστο, περιλαμβάνονται πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και οργανισμοί διατροφής και υγείας, καθώς και οργανώσεις αγροτών, κλαδικές ενώσεις και φορείς του ελαιοκομικού τομέα από Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Πορτογαλία, Βραζιλία, Κροατία και Τυνησία. Παράλληλα, συμμετέχουν κυβερνητικοί εκπρόσωποι από την Αλγερία και το Πακιστάν, ενώ η υποστήριξη επεκτείνεται σε Γερμανία, Ολλανδία, ΗΠΑ, Ουρουγουάη και Ιράν.
Δεσμεύσεις και συγκεκριμένες δράσεις
Οι υπογράφοντες δεσμεύονται να παρουσιάσουν το Μανιφέστο στις κυβερνήσεις, τα συστήματα υγείας και τις αρμόδιες αρχές των χωρών τους, αλλά και σε διεθνείς οργανισμούς. Επιπλέον, το OOWC, ως φορέας της πρωτοβουλίας, έχει αναλάβει να το υποβάλει επίσημα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τον FAO και τον Παναμερικανικό Οργανισμό Υγείας, ζητώντας την επίσημη αναγνώριση του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου ως λειτουργικού τροφίμου με σημασία για την παγκόσμια δημόσια υγεία.
Στο επίπεδο της διατροφικής πολιτικής, προτείνεται η αναθεώρηση εθνικών και διεθνών διατροφικών οδηγιών με συγκεκριμένες συστάσεις για την κατανάλωση εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, εντός των ορίων της συνολικής πρόσληψης λιπαρών. Παράλληλα, επιδιώκεται η ενίσχυση της παρουσίας του σε νοσοκομεία, μονάδες φροντίδας, σχολικά κυλικεία και κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας.
Οι δράσεις περιλαμβάνουν, επίσης, χρηματοδότηση νέων ερευνών για τη νευροπροστασία, την πρόληψη του καρκίνου, τη μεταβολική υγεία και την υγιή μακροζωία, καθώς και εκπαίδευση επαγγελματιών υγείας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ποιότητα, την αυθεντικότητα και την ιχνηλασιμότητα του ελαιολάδου, στην περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες και στην επιστημονικά τεκμηριωμένη ενημέρωση των καταναλωτών.
Το Μανιφέστο παραμένει ανοιχτό για νέες υπογραφές, ώστε ο κοινός αυτός οδικός χάρτης, που αφήνει ως παρακαταθήκη η δεύτερη διοργάνωση του Παγκόσμιου Συνεδρίου για το Ελαιόλαδο στη Λισαβόνα, να οδηγήσει σε πραγματική ενίσχυση του ρόλου του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου στις πολιτικές τροφίμων και υγείας διεθνώς.
