Ν. Κουτλιάμπας: «Το μέλλον του ελληνικού μήλου περνά μέσα από την οργάνωση των παραγωγών»

Το ελληνικό μήλο βρίσκεται σήμερα μπροστά σε σημαντικές προκλήσεις. Το αυξημένο κόστος παραγωγής, η έλλειψη εργατικών χεριών, οι πιέσεις από τις εισαγωγές, οι ελληνοποιήσεις και οι μεταβαλλόμενες προτιμήσεις των καταναλωτών διαμορφώνουν ένα απαιτητικό περιβάλλον για παραγωγούς και επιχειρήσεις. Την ίδια στιγμή, η ανάγκη για επώνυμα προϊόντα, συλλογική οργάνωση και στρατηγική ανάπτυξης γίνεται πιο επιτακτική από ποτέ.

Ο ΑΣΕΠΟΠ Βελβεντού, ένας από τους ιστορικότερους και πλέον οργανωμένους συνεταιρισμούς της χώρας, με διαδρομή που ξεκινά από το 1917 και τη σημερινή του μορφή από το 1958, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η συνεργασία των παραγωγών μπορεί να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία και ισχυρή παρουσία στην αγορά. Ο πρόεδρος του ΑΣΕΠΟΠ Βελβεντού, Νίκος Κουτλιάμπας, μιλά για τις εξελίξεις στην αγορά, τις προοπτικές του ελληνικού μήλου, τις νέες πατενταρισμένες ποικιλίες, τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος και τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η οργάνωση των παραγωγών στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μέλλοντος για τη μηλοκαλλιέργεια.

Ο ΑΣΕΠΟΠ Βελβεντού είναι από τους πιο ισχυρούς συνεταιρισμούς της χώρας. Ποια είναι η συνταγή αυτής της επιτυχίας;

Ο συνεταιρισμός έχει βαθιές ρίζες στην περιοχή. Η πρώτη του μορφή δημιουργήθηκε το 1917, ενώ η σημερινή του μορφή διαμορφώθηκε το 1958, όταν ενώθηκαν οι επιμέρους ομάδες παραγωγών που λειτουργούσαν ανά καλλιέργεια. Το μεγάλο πλεονέκτημα του Βελβεντού ήταν πάντα η συλλογική δράση. Από τότε μέχρι σήμερα ο συνεταιρισμός εξελίχθηκε, επένδυσε στην οργάνωση, στην ποιότητα και στη δημιουργία ισχυρών εμπορικών σημάτων.

Ποια είναι η θέση του ΑΣΕΠΟΠ Βελβεντού στην αγορά μήλου;

Το μήλο αποτελεί μικρό ποσοστό της παραγωγής του ίδιου του Βελβεντού, ωστόσο ο συνεταιρισμός διακινεί σημαντικές ποσότητες μέσω συνεργασιών με ομάδες παραγωγών από την Καστοριά, την Αγιά και την Αλμωπία. Παράλληλα, διαθέτει στην αγορά προϊόντα διεθνών brands όπως τα KIKU και τα νέα Crimson Snow, ενώ διαχειρίζεται και παραγωγή από άλλες μηλοπαραγωγικές περιοχές.

Πώς διασφαλίζετε σταθερά υψηλή ποιότητα στο μήλο;

Η ποιότητα δεν είναι θέμα τύχης. Προκύπτει από τη συνεχή παρακολούθηση των καλλιεργειών. Η γεωτεχνική υπηρεσία του συνεταιρισμού παρακολουθεί συστηματικά τα κτήματα και εκδίδει οδηγίες για φυτοπροστασία και καλλιεργητικές φροντίδες. Οι παραγωγοί λειτουργούν βάσει αυτών των οδηγιών, γεγονός που εξασφαλίζει ομοιομορφία και σταθερότητα στο τελικό προϊόν.

Ποια είναι η μεγαλύτερη αλλαγή που παρατηρείτε στη συμπεριφορά
των καταναλωτών;

Τα τελευταία χρόνια οι καταναλωτές ενδιαφέρονται λιγότερο για την προέλευση ενός προϊόντος και περισσότερο για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του. Οι νεότερες γενιές δεν αγοράζουν απαραίτητα ελληνικό προϊόν μόνο και μόνο επειδή είναι ελληνικό. Αυτό πρέπει να μας προβληματίσει και να μας οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στην ποιότητα και την ταυτότητα του προϊόντος. Παράλληλα, παρατηρείται μια μετατόπιση της ζήτησης από ορισμένες παραδοσιακές κόκκινες ποικιλίες προς πιο γευστικά και διαφοροποιημένα μήλα.

Οι τιμές παραγωγού αντανακλούν το αυξημένο κόστος καλλιέργειας;

Σε καμία περίπτωση. Το κόστος παραγωγής έχει εκτοξευτεί. Καύσιμα, φυτοπροστασία, λιπάσματα και κυρίως εργατικά επιβαρύνουν σημαντικά τον παραγωγό. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν συγκρίνουμε την ελληνική πραγματικότητα με άλλες βαλκανικές χώρες, όπου το κόστος παραγωγής είναι αισθητά χαμηλότερο.

Υπάρχει επάρκεια εργατικών χεριών;

Η έλλειψη εργατών αποτελεί πλέον μόνιμο πρόβλημα, όχι μόνο για το μήλο αλλά για όλες τις δυναμικές καλλιέργειες της χώρας.

Ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη απειλή για το ελληνικό μήλο;

Δεν είναι μόνο ο καιρός ή μόνο η αγορά. Είναι ένας συνδυασμός παραγόντων. Ο διεθνής ανταγωνισμός, το αυξημένο κόστος παραγωγής, η κλιματική αλλαγή και η έλλειψη οργάνωσης δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον.

Πώς ανταγωνίζεται το ελληνικό μήλο τις εισαγωγές;

Οι εισαγωγές είναι μέρος της παγκόσμιας αγοράς και δεν μπορούν να σταματήσουν. Το σοβαρότερο πρόβλημα είναι οι ελληνοποιήσεις, οι οποίες ζημιώνουν τόσο τους παραγωγούς όσο και τους καταναλωτές. Η Πολιτεία οφείλει να εντείνει τους ελέγχους ώστε να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο.

Πώς διατηρεί το μήλο του Βελβεντού τον premium χαρακτήρα του;

Η απάντηση βρίσκεται στα επώνυμα προϊόντα και στις πατενταρισμένες ποικιλίες. Το KIKU αποτελεί ήδη μια καθιερωμένη παρουσία, ενώ από φέτος ξεκινούν οι πρώτες εμπορικές ποσότητες της νέας ποικιλίας Crimson Snow, η οποία τα επόμενα χρόνια αναμένεται να αποκτήσει σημαντικότερη παρουσία στην αγορά. Τα branded προϊόντα προσφέρουν ασφάλεια στον καταναλωτή και καλύτερη υπεραξία στον παραγωγό.

Ποια είναι η εικόνα της φετινής παραγωγής;

Η παραγωγή εξελίσσεται σε φυσιολογικά επίπεδα. Υπήρξαν μεμονωμένες ζημιές από χαλάζι σε περιοχές συνεργαζόμενων παραγωγών, όμως συνολικά η εικόνα είναι ικανοποιητική. Το ερωτηματικό παραμένει η επίδραση των παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών στην ποιότητα και τη συντηρησιμότητα των καρπών.

Ποιες αγορές του εξωτερικού απορροφούν το ελληνικό μήλο;

Παραδοσιακά οι σημαντικότερες αγορές βρίσκονται στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή. Οι απαιτήσεις διαφέρουν ανά χώρα και πελάτη, από σχετικά απλές έως ιδιαίτερα αυστηρές τόσο ως προς την ποιότητα όσο και ως προς τη συσκευασία.

Πώς διαχειρίζεστε το προϊόν μετά τη συγκομιδή;

Τα μήλα συγκομίζονται και οδηγούνται στις εγκαταστάσεις του συνεταιρισμού, όπου αποθηκεύονται σε ψυκτικούς θαλάμους και στη συνέχεια διαλογίζονται και συσκευάζονται ανάλογα με τις απαιτήσεις κάθε αγοράς. Η διαλογή γίνεται σύμφωνα με διεθνή πρότυπα ποιότητας, τα οποία εφαρμόζονται αυστηρά.

Τι γίνεται με τα μήλα Β’ διαλογής;

Τα μήλα που δεν προορίζονται για νωπή κατανάλωση κατευθύνονται κυρίως στη χυμοποίηση και στη μεταποίηση.

Ποια είναι η δυναμικότητα αποθήκευσης του συνεταιρισμού;

Οι ψυκτικές εγκαταστάσεις έχουν δυναμικότητα περίπου 2.500 τόνων, επιτρέποντας τη διατήρηση της ποιότητας του προϊόντος για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Πώς βλέπετε το μέλλον του ελληνικού μήλου;

Το μέλλον εξαρτάται από την οργάνωση του κλάδου. Χρειάζονται ισχυρές συνεταιριστικές οργανώσεις, συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα και καλύτερος συντονισμός για τις ποικιλίες που φυτεύονται και τις ποσότητες που παράγονται. Δεν μπορεί ο κάθε παραγωγός να λειτουργεί μόνος του χωρίς σχεδιασμό. Αν δεν υπάρξει συλλογική στρατηγική, θα συνεχίσουμε να δημιουργούμε προβλήματα μόνοι μας. Το ελληνικό μήλο έχει προοπτικές, αρκεί να αποκτήσει κοινή κατεύθυνση και ισχυρή ταυτότητα στην αγορά.