Νέοι Γεωργοί: Η αναγκαία ανανέωση της ελληνικής υπαίθρου και το στοίχημα της βιωσιμότητας
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται εδώ και χρόνια αντιμέτωπη με μια από τις πιο κρίσιμες και σύνθετες προκλήσεις της: τη γήρανση του γεωργικού πληθυσμού. Τα διαθέσιμα στοιχεία καταδεικνύουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό των ενεργών αγροτών βρίσκεται πλέον σε ηλικίες άνω των 55 ετών, ενώ η είσοδος νέων ανθρώπων στο επάγγελμα παραμένει περιορισμένη. Η πραγματικότητα αυτή δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγική ικανότητα του πρωτογενούς τομέα, αλλά έχει άμεσες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, όπως η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η συρρίκνωση των τοπικών οικονομιών και η απώλεια πολύτιμης γεωργικής γνώσης.
Το ζήτημα της ανανέωσης των γενεών στη γεωργία δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα. Αντίθετα, αποτελεί κοινό προβληματισμό σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωρίσει ότι χωρίς νέους γεωργούς δεν μπορεί να διασφαλιστεί η επισιτιστική επάρκεια, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα και η ανθεκτικότητα των αγροτικών περιοχών. Για τον λόγο αυτό, η ανανέωση του γεωργικού πληθυσμού έχει ενταχθεί ως οριζόντια προτεραιότητα στις κατευθύνσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Οι Νέοι Γεωργοί βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο αυτής της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Η επιλογή νέων ανθρώπων να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στη γεωργία συνδέεται με σύγχρονες δεξιότητες, υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και μεγαλύτερη εξοικείωση με την τεχνολογία και την καινοτομία. Παράλληλα, οι νέοι παραγωγοί εμφανίζονται πιο δεκτικοί σε πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον, σε ψηφιακά εργαλεία και σε νέες μορφές επιχειρηματικότητας, στοιχεία απαραίτητα για τη μετάβαση της γεωργίας σε ένα πιο βιώσιμο και ανταγωνιστικό μοντέλο.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα έχει ενσωματώσει τις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις στο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027, θέτοντας την ανανέωση του γεωργικού πληθυσμού ως έναν από τους βασικούς της στόχους. Οι παρεμβάσεις που προβλέπονται δεν περιορίζονται απλώς στην παροχή οικονομικών κινήτρων, αλλά συγκροτούν ένα συνολικό πλαίσιο στήριξης για τα πρώτα και πιο κρίσιμα χρόνια της επαγγελματικής πορείας των Νέων Γεωργών.
Oι νέοι παραγωγοί επωφελούνται από υψηλότερα ποσοστά επιδότησης, πρόσθετα ποσά ενίσχυσης και ευνοϊκότερη αντιμετώπιση στα κριτήρια επιλογής
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι Νέοι Γεωργοί, πέραν των ενισχύσεων που προβλέπονται αποκλειστικά για αυτούς (Π1-30 Συμπληρωματική εισοδηματική στήριξη των γεωργών νεαρής ηλικίας και Π3-75.1 – Εγκατάσταση γεωργών νεαρής ηλικίας), λαμβάνουν αυξημένη στήριξη και σε πολλές άλλες από τις παρεμβάσεις του Στρατηγικού Σχεδίου στις οποίες μπορούν να ενταχθούν. Από τις άμεσες ενισχύσεις έως τις παρεμβάσεις αγροτικής ανάπτυξης, οι νέοι παραγωγοί επωφελούνται από υψηλότερα ποσοστά επιδότησης, πρόσθετα ποσά ενίσχυσης και ευνοϊκότερη αντιμετώπιση στα κριτήρια επιλογής. Η προσέγγιση αυτή, πέραν του ότι αντανακλά την αναγνώριση ότι η έναρξη μιας γεωργικής δραστηριότητας απαιτεί σημαντικό αρχικό κεφάλαιο, επενδύσεις σε εξοπλισμό και υποδομές, καθώς και χρόνο μέχρι να καταστεί οικονομικά βιώσιμη, πρέπει να εκκινήσει και την συζήτηση μιας πιο ουσιαστικής στήριξης των νέων γεωργών, όσον αφορά τα ποσά ενίσχυσης τους.
Οι ενισχύσεις των Νέων Γεωργών λειτουργούν ως βασικό εργαλείο για τη διευκόλυνση της εισόδου τους στον πρωτογενή τομέα. Σε συνδυασμό με τις αυξημένες επιδοτήσεις σε επενδυτικές παρεμβάσεις, δημιουργείται ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για τη δημιουργία σύγχρονων και οργανωμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η στόχευση δεν είναι απλώς να αυξηθεί αριθμητικά ο πληθυσμός των νέων αγροτών, αλλά να ενισχυθεί ποιοτικά η παρουσία τους στην παραγωγική διαδικασία.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση διαδραματίζει και η προδημοσίευση της παρέμβασης Π3-73-2.1 «Σχέδια Βελτίωσης», η οποία αναμένεται να προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στον αγροτικό κόσμο. Τα Σχέδια Βελτίωσης αποτελούν διαχρονικά ένα από τα πλέον ουσιαστικά εργαλεία εκσυγχρονισμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς δίνουν τη δυνατότητα υλοποίησης επενδύσεων που δύσκολα θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν χωρίς δημόσια στήριξη.
Η νέα παρέμβαση προβλέπει τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε σύγχρονα μηχανήματα και εξοπλισμό, κτιριακές υποδομές, αρδευτικά συστήματα, συστήματα εξοικονόμησης πόρων και τεχνολογίες που μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της παραγωγής. Για τους Νέους Γεωργούς, η σύνδεση με τα Σχέδια Βελτίωσης είναι καθοριστικής σημασίας, καθώς η προδημοσίευση επιβεβαιώνει ότι θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν αυξημένα ποσοστά ενίσχυσης και προνομιακή βαθμολογική μεταχείριση.
Με τον τρόπο αυτό, ενθαρρύνεται η υλοποίηση ουσιαστικών επενδύσεων από τα πρώτα στάδια της επαγγελματικής δραστηριότητας των νέων παραγωγών, ενισχύοντας την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεών τους. Παράλληλα, προωθείται ένα μοντέλο γεωργίας που βασίζεται στην καινοτομία, τη γνώση και τη μακροπρόθεσμη στρατηγική, αντί της αποσπασματικής και βραχυπρόθεσμης λογικής.
Ωστόσο, το πραγματικό στοίχημα της ανανέωσης του γεωργικού πληθυσμού δεν εξαντλείται στην ύπαρξη χρηματοδοτικών εργαλείων. Η επιτυχία των πολιτικών στήριξης θα κριθεί από την αποτελεσματική εφαρμογή τους στην πράξη. Η απλοποίηση των διαδικασιών, η έγκαιρη υλοποίηση των πληρωμών και η παροχή ουσιαστικής τεχνικής υποστήριξης προς τους Νέους Γεωργούς αποτελούν προϋποθέσεις για να μετατραπούν οι διαθέσιμοι πόροι σε πραγματικές αναπτυξιακές ευκαιρίες.
Σε μια περίοδο έντονων προκλήσεων για τον πρωτογενή τομέα, οι Νέοι Γεωργοί μπορούν να αποτελέσουν τον βασικό φορέα ανανέωσης και ανασυγκρότησης της ελληνικής υπαίθρου. Η επένδυση σε αυτούς δεν είναι απλώς επιλογή πολιτικής, αλλά αναγκαιότητα για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας. Γιατί χωρίς νέους ανθρώπους, δεν μπορεί να υπάρξει γεωργία με προοπτική.
