Πώς ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί τις προμήθειες λιπασμάτων και την επισιτιστική ασφάλεια

Ο συνεχής πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν έχει προκαλέσει σοβαρές δια ταραχές στις παγκόσμιες αγορές λιπασμάτων, θέτοντας σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια των αναπτυσσόμενων χωρών, προ ειδοποιούν αναλυτές. Οι καθυστερήσεις στην παραγωγή και οι αυξημένες τιμές – σύμφωνα με ανάλυση του Reuters – απειλούν να επηρεάσουν την επερχόμενη περίοδο σποράς στον Βόρειο Ημισφαίριο, δημιουργώντας μεγάλη αβεβαιότητα για τους αγρότες.

Το Στενό του Χορμούζ

Η παραγωγή λιπασμάτων είναι έντονα ενεργοβόρα, με το φυσικό αέριο να αποτελεί βασική πρώτη ύλη και το κόστος ενέργειας να φτάνει έως και το 70% του συνολικού κόστους. Καθώς μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής λιπασμάτων βρίσκεται στη Μέση Ανατολή, το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου διέρχεται από το Στενό του Χορμούζ, μια στενή θαλάσσια διώρυγα κατά μήκος της ακτής του Ιράν, που έχει ουσιαστικά κλείσει μετά την έναρξη των συγκρούσεων. Η σχεδόν πλήρης διακοπή της διέλευσης, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις με πυραύλους και drones, έχει αναγκάσει πολλές ενεργειακές εγκαταστάσεις της περιοχής να σταματήσουν την παραγωγή τους, με αποτέλεσμα να κλείσουν και εργοστάσια λιπασμάτων. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί σοβαρές ελλείψεις σε κρίσιμα προϊόντα, όπως η ουρία, την ώρα που οι αγρότες προετοιμάζονται για την άνοιξη.

Η σημασία των λιπασμάτων για την επισιτιστική ασφάλεια

Τα λιπάσματα είναι απαραίτητα για περίπου το 50% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων. Μια παρατεταμένη διαταραχή των προμηθειών θα μπορούσε να μειώσει την παραγωγή σιτηρών και άλλων κρίσιμων καλλιεργειών, με σοβαρές συνέπειες για τη διαθεσιμότητα τροφίμων σε φτωχές χώρες. Σε ορισμένες περιοχές, το κόστος των λιπασμάτων αντιπροσωπεύει μέχρι και το μισό του κόστους παραγωγής σιτηρών, γεγονός που καθιστά την κατάσταση ιδιαίτερα κρίσιμη. Η ουρία, βασικό λίπασμα αζώτου, θεωρείται ζωτικής σημασίας για την καλλιέργεια σιτηρών και άλλων καλλιεργειών. Ακόμη και μια σεζόν χωρίς την εφαρμογή της μπορεί να μειώσει σημαντικά την απόδοση. Η παγκόσμια αγορά ουρίας ήταν ήδη περιορισμένη πριν τον πόλεμο, λόγω μειωμένης παραγωγής στην Ευρώπη και περιορισμών εξαγωγών από την Κίνα.

Ποιοι παραγωγοί έχουν επηρεαστεί

Στο Κατάρ, η Qatar Energy διέκοψε την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο ουρίας παγκοσμίως, ενώ στην Ινδία τρία μεγάλα εργοστάσια μείωσαν την παραγωγή λόγω πτώσης των προμηθειών LNG. Το Μπαγκλαντές έχει κλείσει τέσσερα από τα πέντε εργοστάσια λιπασμάτων του, και η αυστραλιανή Wesfarmers προειδοποίησε για καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Η Αίγυπτος, που προμηθεύει περίπου το 8% της παγκόσμιας ουρίας, αντιμετωπίζει προβλήματα στην παραγωγή λόγω κήρυξης ανωτέρας βίας στις εξαγωγές αερίου από το Ισραήλ. Οι αναλυτές τονίζουν ότι η κατάσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια και υψηλές τιμές τροφίμων. Η διαταραχή στην προμήθεια λιπασμάτων μπορεί να έχει συνέπειες για την παγκόσμια γεωργία για πολλούς μήνες, αν δεν βρεθούν άμεσα εναλλακτικές λύσεις για την παραγωγή και τη διανομή. Η ανάγκη για σταθερές προμήθειες λιπασμάτων καθίσταται ζωτικής σημασίας, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις για να μετριάσει τον αντίκτυπο στις αγορές τροφίμων και στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς.