Στα 261 δισ. ευρώ το ελάχιστο κονδύλι για την ΚΑΠ μετά το 2027

Τη διατήρηση ελάχιστης χρηματοδότησης 261,01 δισ. ευρώ για τις εισοδηματικές ενισχύσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) την περίοδο 2028-2034 προβλέπει η αναθεωρημένη συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής Προεδρίας για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πρόταση επιδιώκει να διασφαλίσει τη χρηματοδότηση βασικών ευρωπαϊκών πολιτικών, σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι πιέσεις για περισσότερους πόρους στην άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και άλλες νέες προτεραιότητες.

Το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού προτείνεται να διαμορφωθεί στα 1,62 τρισ. ευρώ, περίπου 141 δισ. ευρώ ή 8% χαμηλότερα από την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Παρά τη μείωση, η ιρλανδική Προεδρία διατηρεί τις εθνικές κατανομές που είχαν προταθεί για τη γεωργία, την πολιτική συνοχής και την αλιεία, επιχειρώντας να γεφυρώσει τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών.

Η αναθεωρημένη πρόταση δημοσιεύθηκε στις 10 Οκτωβρίου, ύστερα από τρεις μήνες διαβουλεύσεων, και αποτελεί τη βάση για τις επόμενες διαπραγματεύσεις, με ορίζοντα την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026.

Διατηρούνται τα 261 δισ. ευρώ για την ΚΑΠ

Σύμφωνα με το διαπραγματευτικό κείμενο, από τα 914,18 δισ. ευρώ που προτείνονται για τον τομέα των δαπανών ο οποίος καλύπτει τη συνοχή, τη γεωργία, την αγροτική και θαλάσσια ανάπτυξη, την ευημερία και την ασφάλεια, τα 746,73 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν στο νέο Ευρωπαϊκό Ταμείο για την Οικονομική, Κοινωνική και Εδαφική Συνοχή, τη Γεωργία και την Αγροτική Ανάπτυξη, την Αλιεία και τη Θαλάσσια Οικονομία, την Ευημερία και την Ασφάλεια.

Από το συγκεκριμένο ποσό, 705,25 δισ. ευρώ προβλέπονται για τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης (NRPP), στα οποία εντάσσεται η ελάχιστη χρηματοδότηση των 261,01 δισ. ευρώ για τις εισοδηματικές παρεμβάσεις της ΚΑΠ.

Η διατήρηση των εθνικών κατανομών ανταποκρίνεται, σύμφωνα με την ιρλανδική Προεδρία, στο αίτημα της πλειονότητας των κρατών-μελών να προστατευθούν οι πόροι για τη γεωργία, τη συνοχή και την αλιεία. Οι συγκεκριμένες κατανομές δεν αυξάνονται σε σχέση με το ισχύον Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, ενώ οι εξοικονομήσεις αναζητούνται μέσω του περιορισμού των αυξήσεων σε άλλες κατηγορίες δαπανών.

Η ιρλανδική πλευρά χαρακτηρίζει την ΚΑΠ και την πολιτική συνοχής θεμελιώδεις ευρωπαϊκές πολιτικές, οι οποίες στηρίζουν τις περιφέρειες, τις αγροτικές κοινότητες και τους γεωργούς.

Η ΚΑΠ εντάσσεται στα εθνικά χρηματοδοτικά σχέδια

Παρά τη διατήρηση του ελάχιστου κονδυλίου, παραμένει ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα σημεία της πρότασης: η ένταξη των δαπανών της ΚΑΠ σε ευρύτερα εθνικά και περιφερειακά χρηματοδοτικά σχέδια. Η νέα αρχιτεκτονική προβλέπει τη συγκέντρωση της γεωργικής πολιτικής, της πολιτικής συνοχής και άλλων παρεμβάσεων σε ενιαία εθνικά χρηματοδοτικά πλαίσια, αντί της σημερινής αυτοτελούς δομής χρηματοδότησης της ΚΑΠ.

Ωστόσο, το αναθεωρημένο κείμενο επιχειρεί να διασφαλίσει ότι η γεωργική πολιτική θα διατηρήσει τη διακριτή της ταυτότητα. Προβλέπει ειδικές διατάξεις στον κανονισμό της ΚΑΠ, ενώ δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να συμπεριλάβουν ξεχωριστά κεφάλαια για τη γεωργία στα εθνικά τους σχέδια.

Στις βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνονται η σταθεροποίηση του αγροτικού εισοδήματος, η προσέλκυση νέων γεωργών, η επισιτιστική ασφάλεια και η οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα της γεωργίας.

Παράλληλα, διατηρείται η πρόβλεψη για διάθεση τουλάχιστον του 10% της σχετικής χρηματοδότησης των εθνικών σχεδίων στις αγροτικές περιοχές, εξαιρουμένων των ελάχιστων κατανομών για την ΚΑΠ και την αλιεία, καθώς και των πόρων του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα. Το μέτρο αναμένεται να αποτελέσει πρόσθετη πηγή χρηματοδότησης για την ύπαιθρο, χωρίς ωστόσο να έχει προσδιοριστεί το τελικό ποσό που θα διατεθεί σε κάθε κράτος-μέλος.

Μειώσεις στις υψηλές ενισχύσεις και πλαφόν 300.000 ευρώ

Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον τρόπο κατανομής των άμεσων ενισχύσεων. Η πρόταση ορίζει ότι η προγραμματισμένη μέση ενίσχυση ανά εκτάριο για τις εκτατικές εισοδηματικές ενισχύσεις θα κυμαίνεται μεταξύ 90 και 240 ευρώ, σε τρέχουσες τιμές, ανά κράτος-μέλος.

Παράλληλα, διατηρείται η πρόβλεψη για σταδιακή μείωση των υψηλών ενισχύσεων, με τις σχετικές διατάξεις να παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Ειδικότερα, προβλέπεται μείωση κατά 15% για το τμήμα των ετήσιων ενισχύσεων μεταξύ 100.000 και 125.000 ευρώ, κατά 25% για το τμήμα μεταξύ 125.000 και 150.000 ευρώ και κατά 50% για το ποσό που υπερβαίνει τις 150.000 ευρώ. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν, επίσης, να εφαρμόζουν πρόσθετες μειώσεις κάτω από το όριο των 100.000 ευρώ.

Στο τραπέζι βρίσκεται και η θέσπιση ανώτατου ορίου 300.000 ευρώ στις συνολικές ετήσιες εκτατικές εισοδηματικές ενισχύσεις ανά μεγάλο δικαιούχο. Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί εάν η εφαρμογή του πλαφόν θα είναι υποχρεωτική ή προαιρετική. Οι αυξημένες ενισχύσεις για νέους γεωργούς θα μπορούν να εξαιρούνται από τον υπολογισμό πριν από την εφαρμογή των μειώσεων και του ανώτατου ορίου.

Τα ποσά που θα εξοικονομούνται από τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις θα παραμένουν διαθέσιμα στο πλαίσιο της εθνικής κατανομής της ΚΑΠ.

Διαφορετικά ποσοστά στήριξης για επενδύσεις

Η πρόταση προβλέπει διαφοροποιημένα ποσοστά ευρωπαϊκής συγχρηματοδότησης ανάλογα με το είδος της παρέμβασης. Ορισμένες ενισχύσεις, όπως οι μειωμένες εκτατικές εισοδηματικές ενισχύσεις, οι συνδεδεμένες ενισχύσεις, οι ενισχύσεις για το βαμβάκι και η στήριξη μικρών γεωργών, θα μπορούν υπό προϋποθέσεις να χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από την ΕΕ.

Για τις περισσότερες άλλες αγροτικές παρεμβάσεις, το ποσοστό συγχρηματοδότησης θα φτάνει έως το 70%. Στις αγροτικές επενδύσεις, το ανώτατο ποσοστό θα ανέρχεται γενικά στο 75%, θα αυξάνεται στο 85% για επενδύσεις νέων γεωργών και θα φτάνει το 100% για μη παραγωγικές περιβαλλοντικές επενδύσεις.

Για συγκεκριμένες τομεακές παρεμβάσεις, το ποσοστό στήριξης θα μπορεί να ανέλθει έως το 95%, ιδίως σε δράσεις που αφορούν την ανανέωση των γενεών, την έρευνα, την καινοτομία, την περιβαλλοντική προστασία και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Στόχος συμφωνία έως το τέλος του 2026

Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει, επίσης, χρηματοδοτικό μηχανισμό της ΕΕ ύψους 32,44 δισ. ευρώ, με τουλάχιστον 3,92 δισ. ευρώ να προορίζονται για την αντιμετώπιση διαταραχών στις αγροτικές αγορές και των επιπτώσεων φυσικών καταστροφών σε γεωργούς και αλιείς.

Παράλληλα, η κατανομή των εθνικών κονδυλίων θα λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, τις διαφορές στις άμεσες ενισχύσεις ανά δυνητικά επιλέξιμο εκτάριο, την αγροτική φτώχεια, τον πληθυσμό και την περιφερειακή ευημερία.

Η πρόταση συνοδεύεται από σχέδιο για νέους ίδιους πόρους της ΕΕ, με δυνητικά έσοδα περίπου 55 δισ. ευρώ ετησίως, χωρίς να έχει εξασφαλιστεί η συμφωνία των κρατών-μελών.

Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026. Το βασικό διακύβευμα για τη γεωργία είναι διπλό: αφενός, η διατήρηση ενός ελάχιστου επιπέδου χρηματοδότησης και, αφετέρου, η διασφάλιση της αυτοτέλειας της ΚΑΠ μέσα στο νέο σύστημα των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων.