Επισημάνσεις για τη χημική ζιζανιοκτονία στον αραβόσιτο

Η χημική αντιμετώπιση των ζιζανίων αποτελεί σημαντικό στοιχείο της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Ζιζανίων στον αραβόσιτο. Με το παρόν άρθρο επισημαίνονται τα παρακάτω σημεία, τα οποία θα βοηθήσουν τους παραγωγούς στην επιτυχή αντιμετώπιση των ζιζανίων με τη χρήση ζιζανιοκτόνων:

• Κρίσιμη Περίοδος Ανταγωνισμού: Σε κάθε καλλιέργεια υπάρχει μία χρονική περίοδος κατά την οποία τα ζιζάνια ασκούν τη μεγαλύτερη επίδραση, εφόσον παραμείνουν χωρίς έλεγχο στον αγρό. Η περίοδος αυτή ονομάζεται Κρίσιμη Περίοδος Ανταγωνισμού και, στον αραβόσιτο, διαρκεί 2–5 εβδομάδες από το φύτρωμα της καλλιέργειας. Κατά τη χρονική αυτή περίοδο πρέπει να υπάρχουν όσο το δυνατόν λιγότερα ζιζάνια, ώστε να περιοριστούν στο ελάχιστο οι αρνητικές επιπτώσεις στην απόδοση. Ζιζάνια που εμφανίζονται πριν ή μετά την περίοδο αυτή δεν επιφέρουν συνήθως σημαντική μείωση της απόδοσης που να δικαιολογεί την αντιμετώπισή τους, εκτός από τις περιπτώσεις όπου στόχος είναι η μείωση της εμφάνισης ή της πυκνότητάς τους την επόμενη χρονιά.

• Ποιο ζιζανιοκτόνο να επιλέξω: Η επιλογή γίνεται ανάλογα με τα είδη των ζιζανίων που επικρατούν σε κάθε αγρό, το φάσμα δράσης κάθε ζιζανιοκτόνου, τον τρόπο εφαρμογής (στο έδαφος ή στο φύλλωμα), τον χρόνο εφαρμογής στο κατάλληλο στάδιο ανάπτυξης του αραβοσίτου, καθώς και την υπολειμματικότητα των σκευασμάτων στο έδαφος, ώστε να μην προκληθεί φυτοτοξικότητα στην καλλιέργεια που θα ακολουθήσει στον κύκλο της αμειψισποράς.

Πιο συγκεκριμένα, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα παρακάτω:

– Επιλογή και εφαρμογή ζιζανιοκτόνων εδάφους: Τα περισσότερα από αυτά εφαρμόζονται προφυτρωτικά (μετά τη σπορά και πριν από το φύτρωμα του αραβοσίτου). Για να δράσουν αποτελεσματικά κατά των ζιζανίων, είναι σημαντική η παρουσία κατάλληλης εδαφικής υγρασίας μετά τον ψεκασμό. Συνήθως απαιτούνται, κατά μέσο όρο, 10–15 mm βροχής ή άρδευσης έως και μία εβδομάδα μετά την εφαρμογή τους, ανάλογα με το ζιζανιοκτόνο. Έντονες βροχοπτώσεις, αυξημένες δόσεις εφαρμογής, ελαφρά εδάφη και χαμηλές θερμοκρασίες, που δεν ευνοούν το γρήγορο φύτρωμα της καλλιέργειας, μπορεί να οδηγήσουν σε φυτοτοξικότητα. Τα προφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα αδρανοποιούνται και δεν δρουν σε εδάφη με μεγάλο ποσοστό οργανικής ουσίας. Συνιστάται να προτιμώνται σε αγρούς με παρατεταμένο και βαθμιαίο φύτρωμα ζιζανίων (ιδίως σε πρώιμες σπορές), λόγω της καθυστέρησης στο φύτρωμα των ζιζανίων.

– Επιλογή και εφαρμογή ζιζανιοκτόνων φυλλώματος: Τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα προτιμώνται συχνότερα από τα προφυτρωτικά και τα περισσότερα εφαρμόζονται από το 2ο έως το 6ο φύλλο του αραβοσίτου. Περιπτώσεις φυτοτοξικότητας μπορεί να παρατηρηθούν και με τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα, όταν δεν εφαρμόζονται στο ενδεδειγμένο στάδιο ανάπτυξης ή όταν εφαρμόζονται σε φυτά αραβοσίτου που βρίσκονται υπό στρες λόγω χαμηλών ή υψηλών θερμοκρασιών.

Τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα συνιστώνται ιδιαίτερα για την αντιμετώπιση πολυετών ζιζανίων, για τα οποία η εφαρμογή πρέπει να γίνεται σε πιο προχωρημένο στάδιο σε σύγκριση με τα ετήσια. Σε αγρούς όπου ορισμένα είδη ζιζανίων (π.χ. αιματόχορτο, αγριοβαμβακιά, βλήτα, λουβουδιά κ.ά.) φυτρώνουν σταδιακά και δεν έχει εφαρμοστεί προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο για τον έλεγχό τους, υπάρχει η δυνατότητα «σπαστής» (διπλής) εφαρμογής, δηλαδή δύο ψεκασμών μέσα σε 1–2 εβδομάδες. Ορισμένα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα συνιστάται να εφαρμόζονται με την προσθήκη επιφανειοδραστικής ουσίας (όπως αναγράφεται στην ετικέτα) και σε χρονική απόσταση από οποιαδήποτε μηχανική καταπολέμηση των ζιζανίων. Τα ορμονικά ζιζανιοκτόνα (π.χ. 2,4-D, MCPA, dicamba) πρέπει να εφαρμόζονται σε χαμηλή πίεση και υπό συνθήκες άπνοιας, ώστε να μην προκληθούν προβλήματα φυτοτοξικότητας σε παρακείμενες ευαίσθητες καλλιέργειες (π.χ. βαμβάκι).

– Περιορισμοί στην αμειψισπορά: Ορισμένα ζιζανιοκτόνα του αραβοσίτου απαιτούν να μεσολαβεί μεγάλο χρονικό διάστημα πριν από τη σπορά των καλλιεργειών που θα ακολουθήσουν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να απαιτούνται έως και 20 ή περισσότεροι μήνες για να εγκατασταθούν χωρίς κίνδυνο φυτοτοξικότητας καλλιέργειες όπως το παντζάρι, το σπανάκι, ο αρακάς, το φασόλι και η σόγια, και περισσότεροι από 10 μήνες για το βαμβάκι ή τα ζαχαρότευτλα.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις με περιορισμούς για την εγκατάσταση χειμερινών σιτηρών ή ελαιοκράμβης μετά τον αραβόσιτο, ιδίως σε ακραίες συνθήκες ξηρασίας. Για τα περισσότερα ζιζανιοκτόνα απαιτείται άροση πριν από τη σπορά ή φύτευση των επόμενων καλλιεργειών. Ορισμένα σκευάσματα συνιστάται να εφαρμόζονται μία φορά ανά τριετία στον ίδιο αγρό, κυρίως για περιβαλλοντικούς λόγους. Συνιστάται να τηρούνται πιστά οι οδηγίες της ετικέτας κάθε σκευάσματος και οι παραγωγοί να ενημερώνονται για τους περιορισμούς στην αμειψισπορά πριν από την αγορά και την εφαρμογή των ζιζανιοκτόνων. Τέλος, είναι απαραίτητη η εναλλαγή ζιζανιοκτόνων με διαφορετικό τρόπο δράσης, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα ανάπτυξης ανθεκτικότητας των ζιζανίων.