BeeAutism: Η μελισσοκομία ανοίγει δρόμους ένταξης για άτομα στο φάσμα του αυτισμού

Γνωρίζατε ότι μέσα σε ένα μικρό βάζο μελιού μπορούν να χωρέσουν «τεράστιες» έννοιες, όπως ο Αυτισμός, η Συμπερίληψη, η Συνεργασία, η Μελισσοκομία, και η Ομορφιά; Ο Ηλίας, ο Γιώργος, ο Έζρα, ο Θάνος και η Βίβιαν, πέντε άτομα στο φάσμα του αυτισμού και περήφανοι εκπαιδευόμενοι μελισσοκόμοι του προγράμματος BeeAutism, μας μαθαίνουν τον τρόπο. Το καινοτόμο πρόγραμμα BeeAutism γεννήθηκε από τις λέξεις μέλισσα (BEE), ομορφιά (BEAUTY) και Αυτισμός (AUTISM), και αποτελεί ένα Πρόγραμμα Κοινωνικής Ευθύνης που πραγματοποιείται μέσα από τη συνεργασία του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Μελισσοκομίας (ApislaB) του Τμήματος Επιστήμης Ζωικής Παραγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του Συλλόγου Αυτισμού Λάρισας και της APIVITA και υλοποιείται στο πλαίσιο του Billion Bees Program της APIVITA. Μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος, οι πέντε νέοι εκπαιδεύτηκαν σε θεωρητικό, αλλά κυρίως, σε πρακτικό επίπεδο, στις εγκαταστάσεις του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας ApislaB του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, έχοντας στη διάθεσή τους 100 παραγωγικά μελίσσια και υπό την επίβλεψη και καθοδήγηση έμπειρης διεπιστημονικής ομάδας με εξειδίκευση, τόσο στη μελισσοκομία όσο και στην ειδική αγωγή.

Η δημιουργία του προγράμματος

Η αφορμή για την έναρξη του προγράμματος δόθηκε μέσα μία πανεπιστημιακή αίθουσα διδασκαλίας, όταν ο Επίκουρος Καθηγητής Εφαρμοσμένης Μελισσοκομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Αλέξανδρος Παπαχριστοφόρου ήρθε σε επαφή με τον Ηλία. Έναν φοιτητή, στο φάσμα του αυτισμού, γεμάτο καλοσύνη, ευγένεια και όρεξη για μάθηση, όπως τον περιγράφει, ο ίδιος, στην «ΥΧ». «Η επαφή μου με τον Ηλία με έφερε για πρώτη φορά σε επαφή με τον αυτισμό, καθώς δεν είχα καμία ιδέα μέχρι εκείνη τη στιγμή, κάτι που θεωρώ λάθος καθώς θα έπρεπε ως εκπαιδευτικοί να εκπαιδευόμαστε και οι ίδιοι για να προσεγγίσουμε τους νέους στο φάσμα του αυτισμού. Μετά από συζητήσεις με τη μητέρα του Ηλία για το μέλλον των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού σκέφτηκα ότι θα μπορούσαμε να τους εκπαιδεύσουμε στη μελισσοκομία ως επαγγελματίες», τονίζει. Τότε απευθύνθηκε στην APIVITA, η οποία ανταποκρίθηκε αμέσως και ανέλαβε όλα τα έξοδα για την παραγωγή, την εμφιάλωση και τυποποίηση καθώς και την προώθηση του μελιού προαγοράζοντας το μέλι που επρόκειτο να παραχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος. Όπως υπογραμμίζει ο ίδιος, «το πρόγραμμα πραγματοποιείται στο εργαστήριο Εφαρμοσμένης Μελισσοκομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, το οποίο ανακαινίστηκε από το μηδέν σε μία υπερσύγχρονη εγκατάσταση και πάλι από την APIVITA».

Αλλαγή του εκπαιδευτικού μοντέλου

Έχοντας, ήδη, επικοινωνήσει με τον Σύλλογο Αυτισμού Λάρισας για τη συμμετοχή και άλλων ατόμων στο πρόγραμμα, δημιουργήθηκε μία μεικτή ομάδα, όπως εξηγεί ο κ. Παπαχριστοφόρου. «Εκτός από τους πέντε νέους, συμμετείχαν στην ομάδα επιστήμονες της ειδικής αγωγής, ψυχολόγος και ένας επαγγελματίας μελισσοκόμος-γεωπόνος. Εκπαιδεύτηκαν όλοι στη μελισσοκομία δημιουργώντας έτσι ένα μεικτό τμήμα με κύριο στόχο την αλληλεπίδραση. Από την έναρξη των μαθημάτων καταλάβαμε ότι ο καθιερωμένος τρόπος διδασκαλίας, της μετάδοσης δηλαδή όγκου πληροφοριών, δεν θα λειτουργούσε στη συγκεκριμένη ομάδα. Έπρεπε να εφεύρουμε αποδοτικούς τρόπους εκμάθησης για τα άτομα στο φάσμα του αυτισμού. Αποφασίσαμε, λοιπόν, να δουλέψουμε αποκλειστικά πρακτικά και με αυτόν τον τρόπο όλη η ομάδα εκπαιδεύτηκε σε όλα τα στάδια της μελισσοκομίας. Κάθε φορά επινοώντας το μοντέλο που θα δουλέψουμε. Η διαδικασία, αυτή, μας έδωσε τη δυνατότητα να καταγράψουμε τις μεθόδους αυτές έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα «manual» για το πως θα μπορούσε να λειτουργήσει μία τέτοια περίπτωση».

Εκτός συνόρων

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει τραβήξει το ενδιαφέρον και από άλλες χώρες. Όπως τονίζει ο κ. Παπαχριστοφόρου, «το BeeAutism παρουσιάστηκε σε ένα παγκόσμιο συνέδριο μελισσοκομίας στη Δανία τον προηγούμενο Σεπτέμβρη. Ήταν εντυπωσιακή η αποδοχή του, ζητώντας μας την τεχνογνωσία για να εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες. Η Σλοβενία είναι η πρώτη χώρα που πρόκειται να το εφαρμόσει υπό τη δική μας καθοδήγηση».

Η υποστήριξη της APIVITA

Όλα τα παραπάνω έγιναν πραγματικότητα χάρη στην υποστήριξη της APIVITA η οποία στην καρδιά της επιχειρηματικότητας της έχει τη μέλισσα, όπως εξηγεί ο Σωτήρης Πάστρας, Sustainability & Corporate Responsibility Manager στην APIVITA. «Η μέλισσα είναι στο όνομά μας, στο λογότυπό μας και σε κάθε ένα από τα 330 διαφορετικά προϊόντα που διαθέτει η εταιρεία υπάρχει μέσα κάποιο μελισσοκομικό προϊόν. Το 2024 ξεκινήσαμε το «Billion Bees Program», ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινωνίας για τη μέλισσα, για την αξία και τη σημασία της. Επίσης, είναι ένα πρόγραμμα αναγέννησης τουλάχιστον ενός δισεκατομμυρίου μελισσών παγκοσμίως.

Στο πλαίσιο, αυτό, συνεργαζόμαστε με φορείς και περιβαλλοντικούς οργανισμούς και με την κοινωνία των πολιτών σε όλο τον κόσμο. Αυτή τη στιγμή το πρόγραμμα τρέχει σε 13 χώρες, σε συνεργασία με 17 φορείς. Ένας από αυτούς τους φορείς είναι το πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με το οποίο και ξεκινήσαμε το πρόγραμμα BeeAutism, το οποίο είναι ένα πρόγραμμα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και αφορά την ένταξη και τη συμπερίληψη των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού στην κοινωνία, μέσω της πρακτικής ενασχόλησής τους με τη μελισσοκομία. Τα παιδιά, δηλαδή, εκπαιδεύτηκαν σε όλα τα στάδια της μελισσοκομίας για να παράξουν, να συσκευάσουν, να τυποποιήσουν και να αποστείλουν στις αποθήκες μας 3.000 βάζα μέλι, καθώς η APIVITA προαγόρασε το μέλι. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά αμείφθηκαν για αυτή τους την εργασία με αποτέλεσμα το 100% των πωλήσεων από τα συγκεκριμένα μέλια, τα οποία πωλήθηκαν μέσα από το δίκτυο της APIVITA, να πάει στα παιδιά που συμμετείχαν στο πρόγραμμα».

Γνωριμία με το BeeAutism

Την Τρίτη 24 Φεβρουαρίου πραγματοποιήθηκε στη Λάρισα μία εκδήλωση αφιερωμένη στο καινοτόμο αυτό πρόγραμμα, το οποίο παρουσιάστηκε στο κοινό και λειτούργησε ως απολογιστική εκδήλωση του πρώτου χρόνου ζωής του προγράμματος και στην οποία συμμετείχαν όλοι οι εμπλεκόμενοι. Όπως εξηγεί ο κ. Παπαχριστοφόρου «η προσέλευση ήταν μεγάλη και όσα ειπώθηκαν ήταν συγκινητικά τόσο από τους φορείς όσο και από τους γονείς, οι οποίοι μοιράστηκαν τους τρόπους με τους οποίους η συμμετοχή στο πρόγραμμα έχει βοηθήσει τα παιδιά να εξελιχθούν. Το πιο συγκινητικό από όλα ήταν ο τρόπος με τον οποίο είδαμε τα παιδιά να συμμετέχουν στο πρόγραμμα και να το ευχαριστιούνται, να αναπτύσσουν φιλίες και να ενισχύουν την αυτοπεποίθησή τους. Ήταν χαρούμενα τόσο όταν ερχόντουσαν όσο και όταν έφευγαν. Αυτό που μας εξέπληξε ευχάριστα ήταν το γεγονός ότι μίλησαν τα ίδια τα παιδιά στην εκδήλωση και μοιράστηκαν την εμπειρία τους».

Ωστόσο, όπως συνεχίζει ο ίδιος, «Το συγκεκριμένο πρόγραμμα και όλη αυτή η εμπειρία ήταν και για εμάς, τους εκπαιδευτικούς, μία θεραπεία που μας έκανε καλύτερους ανθρώπους. Βλέπουμε, πλέον, τελείως διαφορετικά τα πράγματα».

Συνέχιση του προγράμματος

Αν και ο πρώτος χρόνος εφαρμογής του προγράμματος ολοκληρώθηκε, το πρόγραμμα πρόκειται να συνεχίσει και το 2026. Όπως εξηγεί ο κ. Πάστρας, «θα συνεχιστεί και δεύτερη χρονιά καθώς τα παιδιά ναι μεν έχουν εκπαιδευτεί, αλλά δεν είναι ακόμα αυτόνομα να παράξουν το δικό τους μέλι χωρίς την καθοδήγηση του καθηγητή. Οπότε με στόχο την περαιτέρω θεωρητική πρακτική ενδυνάμωση τους, το πρόγραμμα έχει πάρει παράταση και για το 2026. Από εκεί και πέρα είμαστε σε συζητήσεις, τόσο με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όσο και με άλλους φορείς για να δούμε πως αυτό το πρόγραμμα θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες κοινωνικές ομάδες.