Αγροεφόδια χωρίς φρένο, παραγωγοί χωρίς ανάσα

Με την ανοιξιάτικη σπορά σε εξέλιξη, οι αγρότες σε Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία, Ανατολική Μακεδονία-Θράκη, Πελοπόννησο και Στερεά Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωποι με το ολοένα και αυξανόμενο κόστος παραγωγής. Λιπάσματα, πετρέλαιο, ενέργεια, ζωοτροφές, σπόροι και φυτοπροστατευτικά έχουν πάρει την ανηφόρα, την ώρα που οι τιμές πολλών αγροτικών προϊόντων δεν ακολουθούν ανάλογη πορεία.

Η έλλειψη ρευστότητας μεταφέρεται πλέον και στα καταστήματα γεωργικών εφοδίων, που βλέπουν τα… τεφτέρια να γεμίζουν με ανεξόφλητες οφειλές. Σε αρκετές περιοχές, παραγωγοί περιορίζουν λιπάνσεις, αναβάλλουν συντηρήσεις μηχανημάτων ή καθυστερούν καλλιεργητικές εργασίες. Η ανησυχία είναι κοινή: Αν δεν υπάρξει άμεση και ουσιαστική στήριξη, οι αγρότες φέτος μπορεί να πληρώσουν βαρύ τίμημα.

Θεσσαλία: Τα τεφτέρια γεμίζουν, τα περιθώρια στενεύουν

Προβληματίζουν οι αυξήσεις χωρίς ταβάνι όπως αποδεικνύεται στα λιπάσματα και οι αυξήσεις 3-7% στα φυτοφάρμακα από αρχές Μαΐου, παραγωγούς και καταστηματάρχες γεωργικών εφοδίων, καθώς είναι γνωστό το πρόβλημα ρευστότητας που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα αγροτικά νοικοκυριά.

Σύμφωνα με τον Θεόδωρο Κατσή, πρόεδρο του Συλλόγου Επαγγελματιών Γεωπόνων Λάρισας, «η κατάσταση για τον κλάδο προδιαγράφεται δύσκολη. Ήδη στην πληγωμένη από τις καιρικές συνθήκες Θεσσαλία αρκετά καταστήματα παρείχαν τα δύο προηγούμενα έτη επί πιστώσει λιπάσματα και φάρμακα και ακόμη δεν έχουν εξοφληθεί. Όσο αυξάνονται οι τιμές τόσο θα αυξάνεται και το μπλοκάκι, που έχουμε, με τις οφειλές των αγροτών».

Λιπάσματα στα ύψη και αγρότες χωρίς ρευστότητα

«Τα λιπάσματα κάθε μέρα αυξάνονται, κυμαίνονται από 700 ως 1.400 ευρώ/τόνο, δηλαδή μέσος όρος 15%. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει, στην προσπάθειά της να ενισχύσει τους αγρότες, μία επιδότηση 15% στην αγορά λιπασμάτων αλλά δεν έχει διευκρινίσει υπό ποιες προϋποθέσεις (εισοδηματικά κριτήρια, πλαφόν κ.λπ). Είναι ζωτική σημασίας για τον κλάδο η επιδότηση αυτή να δοθεί εφόσον οι παραγωγοί έχουν ρυθμίσει ή εξοφλήσει με βεβαίωση γεωπόνου την αγορά λιπασμάτων το προηγούμενο διάστημα. Αλλιώς θα κλείσουμε τα καταστήματά μας. Το ευτύχημα είναι ότι οι σπόροι είχαν αγοραστεί προ κρίσης και οι τιμές χαρακτηρίζονται… αντιμετωπίσιμες».

Οι βαμβακοπαραγωγοί με τη σειρά τους, που ετοιμάζονται να σπείρουν, είναι ιδιαίτερα προβληματισμένοι για την τιμή του πετρελαίου, που διαρκώς ανεβαίνει, αλλά και για τις αυξημένες τιμές στα λιπάσματα και στα φάρμακα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ποιότητα του προϊόντος.

Κεντρική Μακεδονία: Όταν οι ανατιμήσεις παγώνουν τις αγροτικές εργασίες

«Το κόστος παραγωγής για τους αγρότες έχει εκτοξευθεί το τελευταίο διάστημα, με τις αυξήσεις να αγγίζουν κάθε κρίκο της αλυσίδας» Αυτό τονίζει ο Γενικός Διευθυντής της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών Θεσσαλονίκης (ΕΑΣΘ), Κωνσταντίνος Γιαννόπουλος, υπογραμμίζοντας ότι οι ανατιμήσεις σε λιπάσματα, ζωοτροφές, καύσιμα και ενέργεια έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα που πιέζει ασφυκτικά τις εκμεταλλεύσεις. «Οι τιμές στα αγροτικά εφόδια έχουν ανέβει θεαματικά. Λιπάσματα, ζωοτροφές, καύσιμα, όλα έχουν πάρει την ανηφόρα. Και η ενέργεια έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο το τελευταίο διάστημα, ως αποτέλεσμα των πολεμικών εξελίξεων και της ανατροπής στις διεθνείς αγορές».

Ένα χιλιάρικο πετρέλαιο για 12 ώρες δουλειάς

Ο κ. Γιαννόπουλος εξηγεί ότι η κατάσταση δεν είναι καινούργια, αλλά πλέον έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο. «Αρκεί μια σύγκριση τιμών ανά περίοδο. Ακόμη και την εποχή των αγροτικών μπλόκων μιλούσαμε για υψηλό κόστος παραγωγής. Σήμερα, αυτό το κόστος έχει γίνει δυσβάσταχτο. Οι αγροτικές εργασίες επιβραδύνονται και εξαρτώνται άμεσα από τη χρηματοδότηση, από τη ροή των πληρωμών, από το αν μπορεί ο παραγωγός να αντέξει το βάρος», υπογραμμίζει. Φέρνει μάλιστα χαρακτηριστικά παραδείγματα από την καθημερινότητα των παραγωγών: «Ένας μεγάλος αγρότης, για να γεμίσει το τρακτέρ του με πετρέλαιο για 10–12 ώρες δουλειάς, χρειάζεται πλέον γύρω στο χίλια ευρώ. Μου είπε παραγωγός από τις Σέρρες ότι έβαλε 1.000 ευρώ πετρέλαιο και δούλεψε μόλις 12 ώρες. Πόσες μέρες μπορεί να το κάνει αυτό;» αναρωτιέται ο κ. Γιαννόπουλος. Οι αυξήσεις στα λιπάσματα είναι, επίσης, εντυπωσιακές. «Υπάρχουν κατηγορίες λιπασμάτων που έχουν πάρει 50% και 60% επάνω. Και κανείς δεν ξέρει πού θα σταματήσει αυτό. Το ίδιο ισχύει και για τα εφόδια. Με τον πόλεμο και την αστάθεια, δεν υπάρχει ορατότητα».

Το πρόβλημα επιτείνεται από τις χαμηλές εμπορικές τιμές των προϊόντων. «Πολλοί αγρότες έκαναν επενδύσεις μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, υπολογίζοντας ότι οι τιμές των προϊόντων τους θα έχουν μια δυναμική. Όταν όμως οι τιμές βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο και τα επιτόκια ανεβαίνουν, αυτές οι επενδύσεις γίνονται ασύμφορες». Όσο για το αν υπάρχει προοπτική εξομάλυνσης, ο κ. Γιαννόπουλος εμφανίζεται συγκρατημένος. «Η αγορά δείχνει κάποιες τάσεις σταθεροποίησης, αλλά η εμπειρία μας λέει ότι ειδικά στα εφόδια, όταν οι τιμές ανεβαίνουν, δύσκολα ξαναπέφτουν. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Δεν φαίνεται να ισορροπεί η κατάσταση», καταλήγει ο γενικός διευθυντής της ΕΑΣΘ.

Ανατολική Μακεδονία-Θράκη: Σπέρνουν μετρώντας απώλειες

Την ώρα της σποράς ηλίανθου και αραβόσιτου, ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Ορεστιάδας, Ηλίας Αγγελακούδης, δηλώνει ότι το κόστος παραγωγής ανέβηκε κατά 30% κυρίως σε λιπάσματα και πετρέλαιο. «Το 15% που εξήγγειλαν ότι θα επιστραφεί από το τιμολόγιο για τα λιπάσματα (επί του συνολικού ποσού) και η επιδότηση πετρελαίου με 0,16 ευρώ ανά λίτρο δεν αρκούν για να εξισορροπηθεί το υψηλό κόστος παραγωγής με τις υπάρχουσες τιμές των αγροτικών προϊόντων γιατί δεν υπάρχει αντίστοιχη άνοδος», αναφέρει για τον ηλίανθο και το σιτάρι, ενώ στο βαμβάκι παρατηρείται σχετική αύξηση.

Ανεξόφλητες οφειλές και φόβοι για λουκέτα στα αγροεφόδια

Οι ιδιοκτήτες καταστημάτων αγροεφοδίων είναι, επίσης, χαμένοι από τις αυξήσεις στις τιμές και την αδυναμία ρευστότητας των αγροτών πελατών τους. Τα ποσά που έχουν να λαμβάνουν από την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο είναι σε κάποιες περιπτώσεις εξαφήφια και, μαζί με την αγωνία του αν θα παραμείνουν οι αγρότες στο επάγγελμα, είναι ανοιχτό το ενδεχόμενο να μην επιβιώσουν αρκετά καταστήματα. Υπάρχουν περιπτώσεις ιδιοκτητών καταστημάτων, που είναι ταυτόχρονα αγρότες, επομένως το οικονομικό βάρος διογκώνεται.

Ο κ. Αγγελακούδης αιτιολογεί ότι η έλλειψη ρευστότητας ενισχύεται από το πρόβλημα που προκάλεσε το monitoring. «Πολλοί παραγωγοί δεν πληρώθηκαν ούτε στις τελευταίες πληρωμές και έχουν οφειλές προς τους γεωπόνους που αυξάνονται. Πολλοί χρησιμοποιούν λιγότερα λιπάσματα είτε γιατί αδυνατούν να αγοράσουν είτε γιατί δεν τους δίνουν κι αυτό θα έχει αρνητικές συνέπειες στην παραγωγή», λέει. Για παράδειγμα, από τα 30 κιλά λίπασμα μπορεί κάποιος να πέσει στα 10 ή στο μηδέν.

Προσθέτει ότι πολλοί είναι αυτοί που δεν συντήρησαν τα γεωργικά τους μηχανήματα, γιατί έχουν οικονομικές εκκρεμότητες. «Από μεγάλο συνεργείο μού μετέφεραν ότι οι περισσότεροι φέτος δεν έκαναν συντήρηση και, τώρα που βγήκαν για αγροτικές εργασίες, αναδείχθηκαν τα προβλήματα».

Αναφέρεται, στη συνέχεια, στα ειδικά προβλήματα της πλημμυρισμένης περιοχής του Διδυμοτείχου, όπου τα νερά δεν υποχώρησαν και οι αγρότες αδυνατούν να καλλιεργήσουν τα χωράφια τους, που βουλιάζουν στη λάσπη. Η ροή του ποταμού συνεχίζεται και η σπορά είναι απαγορευτική.  Τέλος, υπογραμμίζει πως «η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη για τους αγρότες–κτηνοτρόφους που παρήγαγαν τη ζωοτροφή και θα αναγκαστούν ν’ αγοράσουν, γι’ αυτό και απαιτείται να λάβουν επιδότηση».

Πελοπόννησος: Τα αζωτούχα λιπάσματα αλλάζουν τους υπολογισμούς

Μια σειρά αυξήσεων έφεραν οι αναταράξεις στο Ιράν, με αποτέλεσμα να ανέβει στα ύψη η ανασφάλεια των αγροτών, αλλά και το κόστος που αποτελεί εμπόδιο πλέον, ώστε να πραγματοποιηθούν κάποιες καλλιεργητικές εργασίες.

Ο γεωπόνος, Τάσος Μπινιάρης, αναφερόμενος στα νέα δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί θα δηλώσει: «Μόλις άρχισε ο πόλεμος, υπήρξαν εταιρείες που διέκοψαν τις εμπορικές συναλλαγές μέχρι να διαμορφωθεί ο νέος τιμοκατάλογος, ενώ έδιναν μικρές ποσότητες από τα αποθέματα που, όπως έλεγαν, είχαν. Οι νέες τιμές στα λιπάσματα έχουν ως εξής: Στα σύνθετα λιπάσματα η αύξηση πήγε από 10 έως 15%. Η μεγάλη αύξηση, που έγινε, αφορούσε τα αζωτούχα λιπάσματα και κυμάνθηκε από 20 έως 30%. Τα αζωτούχα λιπάσματα, που είναι απαραίτητα στα σιτηρά, δημιούργησαν μεγάλο πρόβλημα. Η αύξηση έφθασε τα 300 ευρώ ανά τόνο». Στη συνέχεια, ο Τάσος Μπινιάρης δήλωσε ότι στα φυτοπροστατευτικά η αύξηση ήταν στα 5-7% Σε ότι αφορά τους σπόρους που αφορούν τα κηπευτικά η αύξηση είναι από 5-10% και μάλλον είναι ανεκτές από τους παραγωγούς.

Το πετρέλαιο κρατά τα τρακτέρ στις αποθήκες

Κλείνοντας, αναφέρθηκε στις επιπτώσεις από την αύξηση του πετρελαίου, τονίζοντας ότι, «σύμφωνα με μαρτυρίες πρατηριούχων, τώρα που είναι άνοιξη, είναι εμφανής η μείωση της ζήτησης σε πετρέλαιο». Τέλος, επεσήμανε ότι «ήδη πολλά χωράφια έχουν μείνει γεμάτα χόρτα, γιατί αν μπει το τρακτέρ με τον καταστροφέα το κόστος σε πετρέλαιο είναι διπλάσιο. Αυτό, βέβαια, σημαίνει ότι αρκετοί πλέον βάζουν δύσκολα τα μηχανήματα να δουλέψουν. Χαρακτηριστικό είναι ότι αγρότης, που χρησιμοποίησε το τρακτέρ με τον καταστροφέα σε πλήρη λειτουργία, δαπάνησε 650 ευρώ!!!»

Στερεά Ελλάδα: Κερδισμένοι όσοι πρόλαβαν την κρίση

Έντονος είναι ο προβληματισμός που επικρατεί στον αγροτικό κόσμο της Στερεάς Ελλάδας, καθώς οι εξελίξεις στις ανοιξιάτικες αροτραίες καλλιέργειες διαμορφώνουν ένα αβέβαιο τοπίο. Ο Κώστας Γεωργίου, παραγωγός από την Τιθορέα Λοκρίδας, επισημαίνει ότι οι αγρότες που προχώρησαν έγκαιρα στην προετοιμασία των χωραφιών τους εμφανίζονται, προς το παρόν, πιο ευνοημένοι σε σχέση με εκείνους που καθυστέρησαν. Όπως εξηγεί, σημαντικό ρόλο παίζει και το είδος της καλλιέργειας. «Το καλαμπόκι, ως πιο πρώιμη καλλιέργεια, απαιτεί έγκαιρες εργασίες, σε αντίθεση με το βαμβάκι, τον καπνό και τη βιομηχανική τομάτα, όπου πολλοί παραγωγοί ξεκίνησαν την προετοιμασία εν μέσω της τρέχουσας κρίσης, γεγονός που επηρεάζει τον συνολικό σχεδιασμό».

Καλλιέργειες δύο ταχυτήτων στην ανοιξιάτικη περίοδο

Καθοριστικός παράγοντας παραμένει το αυξημένο κόστος παραγωγής. Όπως αναφέρει, οι ανατιμήσεις σε καύσιμα και λιπάσματα έχουν εκτροχιάσει τους προϋπολογισμούς των παραγωγών, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα προγραμματισμού. «Από το 1,40 ευρώ το λίτρο πριν την κρίση, το πετρέλαιο έχει φτάσει πλέον τα 2 ευρώ, επιβαρύνοντας σημαντικά το κόστος», τονίζει, εκφράζοντας παράλληλα την προσδοκία για ουσιαστική στήριξη από την πολιτεία.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στα λιπάσματα, τα οποία αποτελούν βασικό συντελεστή της παραγωγής. Ενδεικτικά, ο τύπος 40-0-0, που πριν την κρίση κόστιζε περίπου 20 ευρώ ανά σακί 40 κιλών, πλέον δείχνει να ξεπερνά τα 30 ευρώ, αυξάνοντας αισθητά τα καλλιεργητικά έξοδα. Την ίδια ώρα, πιέσεις ασκεί και το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η παραγωγή της συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με το εισαγόμενο φυσικό αέριο. Όσον αφορά τους σπόρους, σύμφωνα πάντα με τον κ. Γεωργίου, «καταγράφονται αυξήσεις, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να έχουν λάβει μεγάλες διαστάσεις, με τους παραγωγούς να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις».

Από τη Θεσσαλία έως τη Στερεά Ελλάδα, οι ανατιμήσεις σε λιπάσματα, καύσιμα, ενέργεια και φυτοπροστατευτικά πιέζουν ασφυκτικά αγρότες και καταστήματα γεωργικών εφοδίων, την ώρα που η ανοιξιάτικη σπορά βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο.