Ελλάς – Γαλλία αιολική συμμαχία… χωρίς όμως την κοινωνία

Η πρόσφατη ελληνογαλλική συνεργασία στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και ειδικότερα η συμφωνία για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στη Λοκρίδα, παρουσιάζεται ως ένα ακόμη βήμα προς την «πράσινη μετάβαση». Στο επίκεντρο της πολιτικής αφήγησης, βρίσκεται η ανάγκη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και η συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς στόχους για το κλίμα. Η περίπτωση της Λοκρίδας, όμως, αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα, την έλλειψη κοινωνικής νομιμοποίησης μεγάλων ενεργειακών έργων. Όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται σε επίπεδο κυβερνήσεων και πολυεθνικών εταιρειών, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, τότε η «πράσινη μετάβαση» μετατρέπεται σε πεδίο κοινωνικής έντασης. Πίσω από τη θεσμική ρητορική και τις διακρατικές συμφωνίες, αναδύεται ένα κρίσιμο ερώτημα: Mπορεί η ενεργειακή μετάβαση να είναι βιώσιμη όταν προχωρά ερήμην των τοπικών κοινωνιών;

Σε αποκλειστική δήλωση του στην «ΥΧ» ο Θανάσης Ζεκεντές, δήμαρχος Λοκρών, κάνει λόγο για άμεση αναθεώρηση του χωροταξικού για τις ΑΠΕ. Υποστηρίζει ότι η διακρατική συμφωνία Ελλάδας-Γαλλίας, η οποία υπογράφηκε κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου, κ. Εμανουέλ Μακρόν, στην Ελλάδα περιλαμβάνει την ανάπτυξη 7 αιολικών πάρκων στον Δήμο Λοκρών με 27 ανεμογεννήτριες. Το 2023 ο Δήμος Λοκρών γνωμοδότησε, σύμφωνα με τις εισηγήσεις των Κοινοτήτων, αρνητικά για τις περισσότερες περιπτώσεις και θετικά για ορισμένα από αυτά. «Αυτό αποδεικνύει πως δεν είμαστε δογματικοί και δεν απορρίπτουμε γενικά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας», όπως ο ίδιος δηλώνει. Ωστόσο, «ζητούμε την άμεση αναθεώρηση του χωροταξικού για τις ΑΠΕ, ώστε να πάψει η συγκέντρωση τους σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, όπως για παράδειγμα στον Δήμο μας και παράλληλα ζητούμε οι τοπικές κοινωνίες και η αυτοδιοίκηση να έχουν βαρύνουσα και όχι «διακοσμητική» γνώμη. Από την πλευρά μας θεωρούμε πως η συγκριμένη διακρατική συμφωνία δείχνει περιφρόνηση στις τοπικές κοινωνίες και την τοπική αυτοδιοίκηση, δεδομένου ότι αναμένεται να ανακοινωθούν δύο αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας που έχουν ήδη εκδικαστεί και επίκειται να δικαστούν άλλες δύο περιπτώσεις στο Συμβούλιο της Επικρατείας σε συνέχεια προσφυγών του Δήμου Λοκρών για τη συγκεκριμένη επένδυση».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η δήλωση του Γιάννη Σαρακιώτη ανεξάρτητου βουλευτή από την Λοκρίδα. Δηλώνει ότι η σχεδιαζόμενη από την Κυβέρνηση εγκατάσταση 9 αιολικών πάρκων στην Αταλάντη συνιστά ενέργεια που λαμβάνει χώρα ερήμην της τοπικής κοινωνίας και της αυτοδιοίκησης, υπονομεύοντας θεμελιώδεις αρχές δημοκρατικής διαβούλευσης.  «Η απουσία ενημέρωσης και η έλλειψη συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων, που αφορούν τον ίδιο τους τον τόπο, καταδεικνύει τον αλαζονικό τρόπο με τον οποίο δρα η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας προκειμένου να προωθήσει επιχειρηματικά συμφέροντα. Διαφημίζεται μάλιστα από τον Πρωθυπουργό ως «μεγάλη επένδυση» χωρίς όμως να δημιουργεί ούτε μια νέα θέση εργασίας (!!!), ενώ ταυτόχρονα επιβαρύνει σημαντικά το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της περιοχής. Οι ανεμογεννήτριες στη Λοκρίδα, τα κέρδη στη Γαλλία».

 Κλείνοντας ξεκαθάρισε ότι «η υποτιθέμενη ‘’επένδυση’’ δεν μπορεί να επιβάλλεται, ούτε να εξυπηρετεί μονομερώς συμφέροντα, γαλλικής προελεύσεως αυτή τη φορά. Οφείλει να στηρίζεται στη συναίνεση, στον σεβασμό του περιβάλλοντος και στη δημιουργία πραγματικά βιώσιμων προοπτικών για τις τοπικές κοινωνίες».

Η γεωπολιτική διάσταση της «πράσινης» συνεργασίας

Η συνεργασία Ελλάδας–Γαλλίας δεν είναι τυχαία. Οι δύο χώρες έχουν ήδη αναπτύξει στενούς δεσμούς σε επίπεδο άμυνας και ενέργειας. Μεγάλοι ευρωπαϊκοί ενεργειακοί όμιλοι επιδιώκουν να επεκτείνουν το αποτύπωμά τους στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, αξιοποιώντας τόσο το φυσικό δυναμικό (άνεμος, ήλιος) όσο και το θεσμικό πλαίσιο επιδοτήσεων. Η Λοκρίδα, ως περιοχή με υψηλό αιολικό δυναμικό, μετατρέπεται σε πεδίο επενδυτικού ενδιαφέροντος. Όμως, αυτή η «ευκαιρία ανάπτυξης» δεν βιώνεται ομοιόμορφα από όλους.

Λοκρίδα: Τόπος παραγωγής ή ενεργειακή ζώνη;

Η Λοκρίδα δεν είναι απλώς ένας γεωγραφικός χώρος με ευνοϊκές ανεμολογικές συνθήκες. Είναι μια περιοχή με ιστορία, παραγωγική δραστηριότητα, τοπική ταυτότητα και κοινωνική συνοχή. Η εγκατάσταση εκτεταμένων αιολικών πάρκων μεταβάλλει ριζικά το τοπίο όχι μόνο περιβαλλοντικά, αλλά και κοινωνικά. Οι κάτοικοι συχνά εκφράζουν ανησυχίες για την αλλοίωση του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου, την επίδραση στον τουρισμό την αγροτική οικονομία, και την απουσία ουσιαστικής διαβούλευσης. Το κρίσιμο σημείο δεν είναι αν οι ανεμογεννήτριες είναι «καλές» ή «κακές», αλλά πώς, πού και με ποιους όρους εγκαθίστανται.

Λιβαδειά: Καταγγελία του Αγροτικού Συλλόγου για το mega φωτοβολταϊκό στους Τσουκαλάδες Βοιωτίας

Kάθετα αντίθετος δείχνει να είναι ο Αγροτικός Σύλλογος Λιβαδειάς στην προωθούμενη εγκατάσταση mega φωτοβολταϊκού πάρκου στην περιοχή των Τσουκαλάδων Βοιωτίας, ένα έργο όπου για τους ίδιους, απειλεί άμεσα τον αγροτικό και κτηνοτροφικό χαρακτήρα της περιοχής και δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για το μέλλον των κατοίκων και της τοπικής παραγωγής.

 Σύμφωνα με τον Λουκά Βούλγαρη, αντιπρόεδρο του συλλόγου, η μετατροπή χιλιάδων στρεμμάτων παραγωγικής γης σε βιομηχανική ζώνη φωτοβολταϊκών αποτελεί ευθεία επίθεση στον πρωτογενή τομέα, σε μια περίοδο όπου οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δίνουν καθημερινό αγώνα επιβίωσης απέναντι στο αυξημένο κόστος παραγωγής, στις χαμηλές τιμές και στην εγκατάλειψη της υπαίθρου.

 «Καταγγέλλουμε ότι δεν έχει υπάρξει ουσιαστική ενημέρωση και διαβούλευση με την τοπική κοινωνία, ενώ επιχειρείται να ληφθούν αποφάσεις χωρίς τη συναίνεση των ανθρώπων που ζουν και εργάζονται στην περιοχή», λέει ο ίδιος.

Σύμφωνα πάντα με τους αγρότες του συλλόγου, «ιδιαίτερα σοβαρές θα είναι οι συνέπειες για το ζωικό κεφάλαιο των Τσουκαλάδων και της ευρύτερης περιοχής. Η απώλεια βοσκοτόπων και αγροτικών εκτάσεων θα δημιουργήσει ασφυκτικές συνθήκες για τους κτηνοτρόφους, οδηγώντας σε δραματική αύξηση του κόστους εκτροφής και σε συρρίκνωση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας. Το ζωικό κεφάλαιο της περιοχής κινδυνεύει άμεσα, καθώς οι διαθέσιμες εκτάσεις για βόσκηση μειώνονται συνεχώς προς όφελος μεγάλων ενεργειακών συμφερόντων».

Καταγγέλλουν, επίσης, την πλήρη αδιαφορία για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις που θα προκαλέσει ένα έργο τέτοιου μεγέθους, καθώς και για την αλλοίωση του φυσικού τοπίου και του χαρακτήρα της περιοχής και είναι αντίθετοι στην ανεξέλεγκτη εγκατάσταση γιγαντιαίων ενεργειακών έργων πάνω σε παραγωγική γη, χωρίς σχέδιο, χωρίς όρια και χωρίς σεβασμό στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

Τέλος, σύμφωνα με τα αιτήματά τους, απαιτούν:

• «Να σταματήσει άμεσα κάθε διαδικασία αδειοδότησης και εγκατάστασης του mega φωτοβολταϊκού στους Τσουκαλάδες.
• Να προστατευτούν οι αγροτικές και κτηνοτροφικές εκτάσεις της περιοχής.
• Να διασφαλιστεί η επιβίωση των αγροτών και κτηνοτρόφων και του ζωικού κεφαλαίου.
• Να υπάρξει ουσιαστικός διάλογος με την τοπική κοινωνία και τους παραγωγικούς φορείς.
• Να δοθεί προτεραιότητα στην αγροτική παραγωγή και όχι στην παράδοση της γης σε μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα. 

Η γη των Τσουκαλάδων δεν είναι προς πώληση. Είναι η ζωή, η εργασία και το μέλλον των ανθρώπων της περιοχής».