Ξεκίνησαν οι αντιδράσεις για το πρώτο πακέτο στήριξης της Κομισιόν στα λιπάσματα
Την Τρίτη, 19 Μαΐου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε κι επίσημα το νέο Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα, μια πρωτοβουλία που στοχεύει στη στήριξη των Ευρωπαίων αγροτών απέναντι στο αυξημένο κόστος παραγωγής και στις σοβαρές αναταράξεις της αγοράς λιπασμάτων, με απώτερο στόχο τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας στην ΕΕ. Αναγνωρίζοντας ότι διαθεσιμότητα και προσιτή τιμή των λιπασμάτων αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της αγροτικής παραγωγής κι όχι μόνο, το νέο σχέδιο συνδυάζει άμεσα μέτρα οικονομικής στήριξης και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής λιπασμάτων και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές. Σύμφωνα με την Επιτροπή, το πρώτο χρηματοδοτικό πακέτο στήριξης θα παρουσιαστεί πριν από το καλοκαίρι, προσφέροντας άμεση ρευστότητα στους αγρότες ενόψει της επόμενης παραγωγικής περιόδου.
Άμεση οικονομική ενίσχυση στους αγρότες
Με κεντρικό άξονα τη στήριξη των παραγωγών, η Επιτροπή προχωρά στην κινητοποίηση πόρων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την ενίσχυση του αγροτικού αποθεματικού. Παράλληλα, προ ωθεί ειδικό νομοθετικό πακέτο που θα επιτρέπει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη ευελιξία στην αξιοποίηση των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ.
Μεταξύ των βασικών μέτρων περιλαμβάνονται:
- νέοι μηχανισμοί στήριξης της ταμειακής ρευστότητας
- μεγαλύτερη ευελιξία στις προκαταβολές ενισχύσεων
- κίνητρα για πιο αποδοτική χρήση λιπασμάτων
- ενίσχυση της μετάβασης σε οργανικά και βιολογικής βάσης λιπάσματα
- επενδύσεις για την ανθεκτικότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων
Έμφαση στη μείωση του κόστους παραγωγής
Για τη βελτίωση της διαχείρισης των θρεπτικών στοιχείων και την προώθηση γεωργικών πρακτικών που περιορίζουν το κόστος εισροών, διατηρώντας την παραγωγικότητα, η Κομισιόν σχεδιάζει να ενισχύσει τις συμβουλευτικές υπηρεσίες προς τους αγρότες μέσω της ΚΑΠ. Παράλληλα, προωθούνται μέτρα για τη διευκόλυνση της χρήσης οργανικών υλικών και άλλων προϊόντων θρέψης όπως οι βιοδιεγέρτες. Ενώ, θα εξεταστούν αλλαγές και διευκρινίσεις στην εφαρ μογή της Οδηγίας για τα Νιτρικά.
Ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής
Με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής και τον περιορισμό της εξάρτησης από εισαγωγές, σημαντικό μέρος της στρατηγικής αποτελεί η προώθηση της κυκλικής οικονομίας μέσω αξιοποίησης εναλλακτικών πρώτων υλών, όπως οργανικά και βιολογικής βάσης λιπάσματα κ.α.. Παράλληλα, εξετάζονται κίνητρα για επενδύσεις σε βιοαέριο, βιομεθάνιο και τεχνολογίες ανάκτησης αζώτου και φωσφόρου.
Μείωση γραφειοκρατίας και παρακολούθηση της αγοράς
Η Επιτροπή προαναγγέλλει, επίσης, μείωση της γραφειοκρατίας και απλούστευση των κανονισμών για τη διάθεση νέων προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά. Ταυτόχρονα, θα ενισχυθεί η παρακολούθηση της αγοράς και η διαφάνεια στις τιμές, ενώ θα εξεταστεί ακόμη και η δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων για την αντιμετώπιση μελλοντικών κρίσεων. Ιδιαίτερη σημασία, μάλιστα, αποκτά και η αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι επιβαρύνσεις από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS) και τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) επηρεάζουν το τελικό κόστος των παραγωγών. Πρόκειται για ζήτημα «όχι μόνο γεωργίας… αλλά στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης», τόνισε ο Κριστόφ Χάνσεν, επίτροπος Γεωργίας, κατά την τοποθέτησή του στην ολομέλεια στο Στρασβούργο. Όπως αναγνώρισε, οι υψηλές τιμές λιπασμάτων και η συνεχιζόμενη αστάθεια της αγοράς ήδη μεταβάλλουν τη συμπεριφορά των αγροτών και ενδέχεται να απειλήσουν μελλοντικές παραγωγικές αποφάσεις.
Οι αντιδράσεις των αγροτών και της βιομηχανίας
Έντονη κριτική στο Σχέδιο άσκησαν, άμεσα, οι αγροτικές και συνεταιριστικές οργανώσεις της ΕΕ, Copa-Cogeca, χαρακτηρίζοντάς το ως απογοητευτικό και ανεπαρκές και υποστηρίζοντας ότι δεν προσφέρει άμεση οικονομική ανακούφιση στους αγρότες. Οι οργανώσεις προειδοποιούν για επισι τιστικό πληθωρισμό στην Ευρώπη και παγκόσμια επισιτιστική κρίση εάν οι τιμές των λιπασμάτων παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα και ασκούν ιδιαίτερη κριτική στον τρόπο αντιμετώπισης των ETS και CBAM, ζητώντας άμεση δράση. Από την πλευρά της, η οργάνωση CEJA (Συμβούλιο Ευρωπαίων Νέων Αγροτών) χαιρέτισε ορισμέ να στοιχεία του Σχεδίου, αλλά τόνισε ότι λείπουν «συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία και επαρκώς φιλόδοξη εφαρμογή». «Οι ακραίες συνθήκες απαιτούν ριζοσπαστικές λύσεις» επεσήμανε ο πρόεδρός της Peter Meedendorp, με τον φορέα να ζητά μια πιο συνεκτική πολιτική προσέγγιση και να προτείνει τη δημιουργία Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για τη γεωργία. Ως «αφετηρία αλλά όχι λύση» χαρακτήρισε το σχέδιο η ευρωπαϊκή βιομηχανία λιπασμάτων με τη Fertilizers Europe να αναγνωρίζει την πρόθεση στήριξης των παραγωγών, χωρίς όμως να «ανταποκρίνεται επαρκώς στις αυξανόμενες διαρθρωτικές πιέσεις» όπως σημειώνει, τονίζοντας ότι η επιτυχία του θα κριθεί από την εφαρμογή συγκεκριμένων και έγκαιρων μέτρων.
