Θα παράξει λάδι το ’26 η Ελλάδα;

Την άνοιξη του 2026 είχαμε πολύ καλή ανθοφορία στην ελιά, λόγω των τακτικών βροχοπτώσεων, οι οποίες οδήγησαν σε καλό μέγεθος καρπού. Ωστόσο, τα καλά νέα σταματούν εκεί.

Η ποσότητα της καρπόδεσης δεν ήταν τόσο καλή σε όλες τις περιοχές, λόγω καιρικών φαινομένων, όπως βροχές, χαλάζι και άνεμοι.

Η βροχή παύει να είναι θετικός παράγοντας κατά την ανθοφορία, καθώς η ελιά είναι ανεμόφιλο φυτό και η γύρη της αποτελείται από μεγάλους κόκκους, οι οποίοι μεταφέρονται με τον άνεμο. Με τη βροχή, όμως, η γύρη κατακρημνίζεται ή πέφτει από τον ύπερο, εφόσον έχει προλάβει να φτάσει σε αυτόν.

Τα προβλήματα είναι πολλά και συνεχίζουν να κλιμακώνονται: Η τιμή πώλησης του ελαιολάδου από τον παραγωγό, η παγωμένη αγορά, με τις δεξαμενές των ελαιοτριβείων γεμάτες, και ο δάκος, ο οποίος, ενώ εμφανίζει υψηλούς πληθυσμούς, αντιμετωπίζεται ως ευκαιρία για πολιτικά αφηγήματα, προγράμματα και στρατηγικές τοποθέτησης φυτοπροστατευτικών στην αγορά, θέτουν σε κίνδυνο την παραγωγή και το μέλλον της ελαιοκομίας.

Τι συμβαίνει με τα λάδια που βρίσκονται στο ράφι

Για την αγορά του ελαιολάδου στην Ελλάδα μπορεί κανείς να αναζητήσει τα άπειρα που έχουν γραφτεί. Κανείς, όμως, δεν θίγει το βασικό.

Η εμπιστοσύνη του καταναλωτή έχει κλονιστεί.

Αυτό αφορά το σύνολο των λαδιών που βρίσκονται στα ράφια και κανείς δεν μπορεί ή δεν ενδιαφέρεται να αντιμετωπίσει το φαινόμενο συνολικά, με τρόπο που θα μπορούσε να φέρει το ελληνικό λάδι σε πλεονεκτική θέση ή, έστω, στη θέση που του αναλογεί.

Το γεγονός, όμως, είναι ότι ο παραγωγός σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπος με την πιθανότητα να αναγκαστεί να πουλήσει το λάδι του κάτω από την τιμή κόστους και ο καταναλωτής να το αγοράσει σε τουλάχιστον διπλάσια τιμή, έχοντας παράλληλα αμφιβολίες για την ποιότητά του.

Γιατί ευνοείται φέτος ο δάκος

Ο δάκος ευνοείται από τις καλές καιρικές συνθήκες και τις βροχές έως αργά την άνοιξη, οι οποίες οδήγησαν σε πλούσια βλάστηση και στη διατήρηση καλής εδαφικής υγρασίας. Τα κύματα υψηλών θερμοκρασιών δεν τον σταματούν, αλλά αναστέλλουν μόνο προσωρινά τις πτήσεις και τις ωοτοκίες του.

Η φετινή χρονιά παρουσιάζει ιδιαίτερα έντονη δυναμική ως προς τον δάκο, σύμφωνα με τις αυξημένες συλλήψεις ακμαίων εντόμων και το καλό μέγεθος του καρπού, που προέκυψε από την επάρκεια νερού.

Η πλούσια άγρια βλάστηση προσφέρει όχι μόνο καταφύγιο, αλλά και εναλλακτική πηγή τροφής στο τέλειο έντομο του δάκου, γεγονός που, σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, του επιτρέπει να διπλασιάσει την ικανότητα ωοτοκίας του.

Το πρόγραμμα της κρατικής δακοκτονίας

Αυτό, όμως, που προβληματίζει είναι η διαχείριση του δάκου.

Στα χαρτιά, με δύο πολύ μεγάλες δράσεις ως προς τον προϋπολογισμό, την κρατική δακοκτονία και την επιδοτούμενη εθελοντική χρήση παγίδων, εμφανίζεται ότι υπάρχει ένα σχέδιο που μπορεί να πετύχει.

Στην πράξη, η κρατική δακοκτονία παρουσιάζει υπαρκτά προβλήματα: σπασμένες παγίδες μέτρησης, καταμετρήσεις από μη ειδικούς με πλημμελή, στην καλύτερη περίπτωση, τρόπο, έλλειψη συνεργείων ψεκασμού, έλλειψη φαρμάκων, καθυστερήσεις στους διαγωνισμούς προμήθειας, μη ανακοίνωση στοιχείων σχετικά με τον δάκο για τον συντονισμό των πρόσθετων ψεκασμών που πραγματοποιούν οι ιδιώτες και πολλά άλλα.

Όσον αφορά το νέο μέτρο της επιδοτούμενης χρήσης παγίδων, το οποίο εμφανίστηκε ως πολλά υποσχόμενο, αυτήν τη στιγμή, με τους αυξημένους πληθυσμούς του δάκου, χρησιμοποιείται ώστε να τοποθετείται μισή ή μία παγίδα ανά στρέμμα. Η πυκνότητα αυτή διαφημίζεται ότι καλύπτει τις ανάγκες του προγράμματος, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιδότηση.

Στην πραγματικότητα, η μαζική παγίδευση έχει αποδείξει την αξία της και έχει καταφέρει, ακόμη περισσότερο, να λειτουργεί σε μικρά χωράφια και να φέρνει χειροπιαστά αποτελέσματα στην προστασία της ποιότητας και της ποσότητας του λαδιού, όταν εφαρμόζεται σωστά και με δοκιμασμένες παγίδες.

Σε αυτήν τη σχετικά καινούργια τεχνολογία, σε σχέση με τον ψεκασμό, δεν δίνεται η ευκαιρία να παραγάγει αποτελέσματα, αλλά αποδομείται συστηματικά η χρησιμότητά της.

• Δεν έχουν πραγματοποιηθεί αποδεικτικά πειράματα μαζικής κλίμακας.

• Υπάρχει αποκλεισμός των παγίδων από το κρατικό μονοπώλιο της δακοκτονίας.

• Η αδειοδότηση καινούργιων παγίδων καταπολέμησης γίνεται με συνιστώμενες δόσεις ικανές μόνο για παρακολούθηση και όχι για καταπολέμηση.

• Οι έλεγχοι για τη σωστή τήρηση όλων των μέτρων είναι ανύπαρκτοι.

• Το υποβαθμισμένο λάδι έχει προτίμηση στην αγορά σε σχέση με το υψηλής ποιότητας.

Εν κατακλείδι, η ελαιοπαραγωγή στην Ελλάδα το 2026 θα συνεχίσει την καθοδική πορεία της, ακόμη και σε μία χρονιά «βεντέμας», χωρίς μέτρα και ελπίδες ανάκαμψης.

Άρθρο του Ευρυκλή Φιτσάκη, προέδρου της εταιρείας Δακοφάκα