FAO: Νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα προμηνύουν πόλεμοι, ενεργειακό κόστος και Ελ Νίνιο

Νέες πιέσεις στις διεθνείς τιμές των τροφίμων αναμένεται να εκδηλωθούν τους επόμενους μήνες, καθώς ο συνδυασμός γεωπολιτικών εντάσεων, αυξημένου ενεργειακού κόστους και ακραίων καιρικών φαινομένων δημιουργεί ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον για την παγκόσμια αγροτική παραγωγή. Την προειδοποίηση απευθύνει ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), εκτιμώντας ότι οι καταναλωτές θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα νέο κύμα ανατιμήσεων, το οποίο αναμένεται να γίνει αισθητό από τα τέλη του 2026 και να ενταθεί μέσα στο 2027.

Όπως δήλωσε στο Reuters ο επικεφαλής οικονομολόγος του FAO, Μάξιμο Τορέρο, οι πολεμικές συγκρούσεις στο Ιράν και την Ουκρανία, σε συνδυασμό με το ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, αυξάνουν σημαντικά το κόστος παραγωγής και μεταφοράς των αγροτικών προϊόντων, ενώ παράλληλα απειλούν να περιορίσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών σε πολλές περιοχές του κόσμου. «Οι τιμές των αγροτικών εμπορευμάτων αναμένεται να αρχίσουν να αυξάνονται περισσότερο από τώρα και οι αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων θα αρχίσουν να γίνονται αισθητές προς το τέλος του έτους, ενώ το 2027 αναμένεται ακόμη μεγαλύτερη άνοδος», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτούνται συνήθως τρεις έως έξι μήνες μέχρι οι αυξήσεις στις τιμές των αγροτικών προϊόντων να μεταφερθούν στις τελικές τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές.

Ενέργεια και λιπάσματα ανεβάζουν το κόστος

Παρότι οι τιμές βασικών προϊόντων, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και το ρύζι, έχουν ήδη παρουσιάσει άνοδο τους τελευταίους μήνες, οι σημερινές τιμές εξακολουθούν να αντανακλούν τις σχετικά καλές περσινές σοδειές και όχι τις δυσκολίες που αναμένονται για τη νέα καλλιεργητική περίοδο.

Ο FAO επισημαίνει ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, οι περιορισμοί στη διαθεσιμότητα λιπασμάτων από την περιοχή του Περσικού Κόλπου, οι ελλείψεις ντίζελ σε ορισμένες αγορές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα επιβαρύνουν το κόστος σε όλα τα στάδια της αγροδιατροφικής αλυσίδας.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όπως εξηγεί ο Τορέρο, το πετρέλαιο αποτελεί βασική εισροή για την άντληση νερού, τις μεταφορές, τη μεταποίηση και τη συσκευασία των τροφίμων, ενώ το φυσικό αέριο είναι απαραίτητο για την παραγωγή λιπασμάτων. Παράλληλα, οι ζημιές που έχουν προκληθεί στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές περιορίζουν τις εξαγωγές ντίζελ και φυσικού αερίου, εντείνοντας ακόμη περισσότερο τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές.

Αλλάζουν οι καλλιεργητικές επιλογές

Η αύξηση του κόστους παραγωγής επηρεάζει ήδη τις αποφάσεις των αγροτών σε πολλές χώρες. Σύμφωνα με τον FAO, σε Ευρώπη, Ηνωμένες Πολιτείες, Βραζιλία και Ασία οι παραγωγοί επανεξετάζουν τα καλλιεργητικά τους σχέδια, καθώς τα περιθώρια κέρδους περιορίζονται αισθητά. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες αρκετοί παραγωγοί εγκαταλείπουν μέρος των εκτάσεων με καλαμπόκι και στρέφονται στη σόγια, η οποία απαιτεί μικρότερες ποσότητες λιπασμάτων και συνεπώς χαμηλότερο κόστος παραγωγής.

Παράλληλα, η Αυστραλία προβλέπει μείωση κατά 21% της φετινής παραγωγής χειμερινών σιτηρών, αποδίδοντας την εξέλιξη αυτή στις αυξημένες τιμές καυσίμων και λιπασμάτων, αλλά και στην αβεβαιότητα σχετικά με τη διαθεσιμότητα βασικών αγροτικών εφοδίων.

Το Ελ Νίνιο εντείνει την αβεβαιότητα

Πρόσθετο παράγοντα ανησυχίας αποτελεί το ιδιαίτερα ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο, το οποίο αναμένεται να μεταβάλει τα πρότυπα των βροχοπτώσεων σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Ήδη στην Ινδία οι μουσώνες έχουν καθυστερήσει και οι προβλέψεις κάνουν λόγο για χαμηλότερες από τις φυσιολογικές βροχοπτώσεις, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή ρυζιού και να προκαλέσει νέες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Οι εκτιμήσεις του FAO συγκλίνουν στο ότι οι εξελίξεις αυτές ενδέχεται να οδηγήσουν όχι μόνο σε νέες αυξήσεις των τιμών των τροφίμων, αλλά και σε περαιτέρω επιδείνωση της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας, ιδιαίτερα στις πιο ευάλωτες χώρες.