Μνήμες 2019 ξυπνά στους παραγωγούς η πίεση που ασκείται στις τιμές

Φόβοι για επανάληψη του σκηνικού που είχε διαμορφωθεί στην αγορά ελαιολάδου την περίοδο του 2019-2020 διατυπώνονται όσο προχωρά η νέα ελαιοκομική χρονιά, κι αυτό καθώς οι τιμές παραγωγού βρίσκονται υπό συνεχή πίεση, η ζήτηση συνεχίζει υποτονικά, ενώ η νέα παραγωγή έρχεται αυξημένη στη λεκάνη της Μεσογείου.

Οι πράξεις που πραγματοποιήθηκαν από την προηγούμενη εβδομάδα έχουν πλέον μπροστά τον αριθμό 3, με χαρακτηριστική αυτή του Συνεταιρισμού των Αγ. Αποστόλων στα 3,80 ευρώ. Πλέον, η αγωνία των παραγωγών μεγαλώνει καθώς μπαίνουμε στον κύριο όγκο των συγκομιδών, ενώ τα κόστη της τρέχουσας περιόδου βρίσκονται τουλάχιστον στο διπλάσιο από ότι προ επταετίας.

Αξίζει να θυμίσουμε ότι πριν από επτά χρόνια η αυξημένη παραγωγή στη Μεσόγειο, όταν η ΕΕ προέβλεπε για τρίτη συνεχόμενη χρονιά όγκους άνω του πενταετούς μέσου όρου -έχοντας κλείσει την προηγούμενη περίοδο με το ρεκόρ των 2,26 εκατ. τόνων και η Ισπανία από μόνη της κατέγραφε υπερπαραγωγή 1,79 εκατ. τόνων- είχε οδηγήσει σε σημαντική πίεση στις τιμές, που έφτασαν ακόμη και κοντά στα 2 ευρώ για το έξτρα παρθένο. Η συνθήκη αυτή οδήγησε τότε στην εφαρμογή του μέτρου της αποθεματοποίησης σε επίπεδο ΕΕ για τη ρύθμιση της αγοράς, χωρίς να επιβεβαιώνεται η αποτελεσματικότητά του.

Κατάρρευση τιμών σε Ιταλία και Ισπανία

Κατά την τρέχουσα περίοδο, αντίστοιχες κινήσεις πραγματοποιούν ήδη οι Ισπανοί, με το αρμόδιο υπουργείο να δρομολογεί το μέτρο της απόσυρσης ελαιολάδου. Η σχετική απόφαση ελήφθη ήδη από τις 30 Οκτωβρίου, ενώ οι λεπτομέρειες ως προς τις ποσότητες ανακοινώθηκαν περίπου μία βδομάδα μετά, καθορίζοντας στο 12% της παραγωγής ελαιολάδου του 2026-2027, το ποσοστό της ποσότητας που θα αποσυρθεί από την αγορά με στόχο τον περιορισμό της υπερπροσφοράς και τη συγκράτηση των τιμών παραγωγού, οι οποίες έφτασαν και κάτω των 3 ευρώ για το έξτρα παρθένο, σύμφωνα με εκπροσώπους των αγροτών. Κατάρρευση τιμών καταγγέλλεται και από τους παραγωγούς της γειτονικής Ιταλίας, με το έξτρα παρθένο να χάνει 47% μέσα σε έναν χρόνο δημιουργώντας συνθήκες που απειλούν το μέλλον ακόμη και της ίδιας της καλλιέργειας.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με τις καταγραφές της Κομισιόν, οι τιμές για το Ισπανικό έξτρα παρθένο ήταν κατά μέσο όρο περίπου στα 3,24 ευρώ/κιλό κατά την τέταρτη εβδομάδα του Οκτωβρίου, στα 4,78 ευρώ για το Ιταλικό, ενώ για το ελληνικό ήταν στα 3,45 ευρώ μία εβδομάδα νωρίτερα.

IOC: Στους 2,4 εκατ. τόνους η ευρωπαϊκή παραγωγή το 2026/2027

Ταυτόχρονα, οι προβλέψεις για τη νέα παραγωγή, είναι ενθαρρυντικές μεν ως προς τις ποσότητες, όμως, λειτουργούν αντίθετα ως προς τις τιμές, δεδομένων και των αποθεμάτων που άφησε η περσινή χρονιά. Σύμφωνα με τα όσα ειπώθηκαν κατά την 67η συνάντηση εκπροσώπων από 12 χώρες στη Συμβουλευτική Επιτροπή Ελαιολάδου και Επιτραπέζιας Ελιάς του IOC, που πραγματοποιήθηκε τέλος Οκτωβρίου, η παραγωγή ελαιολάδου της ΕΕ για την ελαιοκομική περίοδο 2026/2027 υπολογίζεται προκαταρκτικά σε περίπου 2,4 εκατ. τόνους, με τις εκτιμήσεις ανά χώρα να διαμορφώνονται ως εξής: Ισπανία: 1,6 εκατ. τόνοι, Πορτογαλία: 195.000 τόνοι, Ιταλία: 280.000 τόνοι και Ελλάδα: 300.000 τόνοι.

Βουτιά στα 3,80 ευρώ για το λάδι των Αγ. Αποστόλων

Στα εγχώρια, το καμπανάκι για περαιτέρω υποχώρηση των τιμών χτύπησε και από την τελευταία πράξη για τον Συνεταιρισμό των Αγ. Αποστόλων στη Λακωνία. Την περασμένη εβδομάδα η οργάνωση διέθεσε κατόπιν συμφωνίας, 140 τόνους εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου νέας σοδειάς στα 3,80 ευρώ/κιλό, με την τιμή να υποχωρεί κατά 2,15 ευρώ σε διάστημα μηνός από την πρώτη πράξη της περιόδου στα 5,95. Υπενθυμίζεται ότι ενδιάμεσα ο Συνεταιρισμός πραγματοποίησε πράξεις στα 4,60 και 4,10 ευρώ, έχοντας συνολικά διαθέσει περίπου 600 τόνους εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου της νέας περιόδου.

«Δώσαμε επειδή ξέρουμε ότι η αγορά είναι και πιο χαμηλά αλλού», σχολιάζει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού, Παναγιώτης Μπατσάκης, και εκφράζει την ελπίδα να μην υπάρξει περαιτέρω υποχώρηση. «Άλλες χρονιές οι έμποροι ήταν έξω από την πόρτα μας με τέτοιο λάδι», θυμάται υποστηρίζοντας ότι φέτος και δείγματα που δίνονται, δεν υπάρχει ενδιαφέρον. «Πριν 6-7 χρόνια ήταν εκεί (σ.σ. οι τιμές), το θέμα είναι ότι δεν είχαν καμία σχέση τα έξοδα με το τώρα» υπογραμμίζει, ερωτηθείς για το αν υπήρξε άλλη χρονιά με τέτοιο επίπεδο τιμών. Σε ότι αφορά τα παραγωγικά, η οργάνωση δεν φαίνεται να φτάνει τελικά στους αρχικά προσδοκώμενους όγκους και θεωρεί πιθανότερους τους περίπου 1.300 τόνους παραγωγής, λόγω των αποδόσεων που δεν έχουν διορθωθεί αισθητά από το ξεκίνημα. 

Καλή παραγωγικά χρονιά και με ποιοτικά ελαιόλαδα αναμένει η Λακωνία

Ωστόσο, συνολικότερα η Λακωνία αναμένει μία καλή παραγωγικά χρονιά, που δεν θα θυμίζει σε κάτι την περσινή. «Η παραγωγή θα είναι μεγάλη στον νομό. Θα είναι πολύ περισσότερη από πέρυσι, μπορεί να είναι 30-40% πάνω», αναφέρει ο Νίκος Γραμματικάκης, πρόεδρος της ΚΑΣΕΛΛ, μιλώντας για μία χρονιά κατά την οποία τα ελαιόλαδα θα είναι και πολύ καλά ποιοτικά, αφού δεν καταγράφονται τα προβλήματα της περσινής περιόδου.

Με τους παραγωγούς, εκτός από τη ζώνη της Αθηνοελιάς, να μπαίνουν δειλά και στη συγκομιδή της Κορωνέικης ποικιλίας η οποία αναμένεται να ενταθεί από τις 20 του μήνα, ζήτημα παραμένουν οι τιμές μετά και την πράξη που πραγματοποιήθηκε στα νότια του νομού. «Η ζήτηση είναι εντελώς υποτονική. Η τελευταία τιμή είναι στα 3,80 ευρώ, ενώ στη Μεσσηνία άκουσα τιμή στα 3,40», υποστήριξε ο ίδιος, τονίζοντας ότι ένας παραγωγός, που δεν μπορεί να προσφέρει ο ίδιος δουλειά στο χωράφι του, με τα 3,5 ευρώ μπαίνει οριακά μέσα.

«Μόλις βγούνε κι άλλες περιοχές στην αγορά δεν ξέρω τι θα γίνει, θα υπάρχουν πολλές πιέσεις και υπάρχει κι ένας πρόσθετος λόγος, ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των παραγωγών, ίσως και μεγαλύτερο από το 60-70%, πρέπει να πουλήσουν όπως και να έχει για να καλύψουν τρέχουσες υποχρεώσεις, μεταξύ των οποίων και τα εργατικά».

Ταυτόχρονα, αναφέρθηκε και στο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλοί συνεταιρισμοί στην περιοχή με το ζήτημα των προγραμμάτων ΟΕΦ, το οποίο έχει αφήσει τις οργανώσεις στον αέρα, έχοντας πάρει δάνεια για να μπορέσουν να ανταπεξέλθουν. Μετά την πρόσφατη υπογραφή της ΚΥΑ, εκπρόσωποι συνεταιριστικών οργανώσεων της Λακωνίας συναντήθηκαν τη Δευτέρα, 2 Νοεμβρίου στο ΥΠΑΑΤ, με τον υφυπουργό Γιάννη Ανδριανό, παρουσία του τοπικού βουλευτή και υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, Θανάση Δαβάκη. «Ελπίζουμε ότι το υπουργείο θα κάνει τη δουλειά του και θα είναι σωστό στις προθεσμίες», σχολίασε ο κ. Γραμματικάκης, βλέποντας ως θετικό, τουλάχιστον, βήμα τις ενέργειες που ακολούθησαν τη συνάντηση, ώστε να μη χαθούν οι ασφυκτικές προθεσμίες. «Η μερίδα του λέοντος του προγράμματος είναι στον νομό Λακωνίας και η μερίδα του λέοντος του νομού, είναι εδώ», ανέφερε για την περιοχή του κάμπου των Μολάων, τονίζοντας τη σημασία που έχει το «ξεπάγωμα» για τις οργανώσεις και τους παραγωγούς της.

Μ. Γιαννούλης: «Μακάρι να γράφει το 3 μπροστά η αγορά»

«Προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι βρισκόμαστε σε μία χρονιά που είναι αντίστοιχη του 2019», σχολιάζει ο πρόεδρος της ΕΔΟΕ, Μανώλης Γιαννούλης, υπενθυμίζοντας ότι τότε η τιμή του ελαιολάδου ήταν στα 2,5 ευρώ. «Δεν θα το δούμε στα 2,5. Ελπίζω να μην το δούμε, διότι το κοστολόγιο σε σχέση με τότε έχει εκτιναχθεί», υπογραμμίζει αναφέροντας ενδεικτικά ότι μόνο το ημερομίσθιο των εργατών τότε ανέρχονταν στα 25-30 ευρώ, ενώ φέτος είναι μεταξύ 60-80 ευρώ.

Ο ίδιος μίλησε για την πίεση που δέχονται οι τιμές, έχοντας υπόψη τις τιμές για τα περσινά λάδια, που κινούνται, αλλά και τις πρώτες ενδείξεις που έχουμε από τις τιμές του φρέσκου λαδιού. Αναφέρθηκε τόσο στα 3,80 ευρώ των Αγ. Αποστόλων, τα οποία λειτουργούν ως βαρόμετρο για τα εξαιρετικά λάδια, όσο και στην τιμή των 3,60 ευρώ για ελαιόλαδο παραδοτέο στην Ιταλία, που δόθηκε στη Μεσσηνία. Αυτό σημαίνει περίπου 3,35-3,40 ευρώ στον παραγωγό, εξηγεί.

«Δεν θα υπάρχει το 3,80 ως τιμή για την πλειοψηφία των λαδιών, θα υπάρχει 3,50, 3,20, 3 ευρώ, τέτοια νούμερα θα ακούσουμε. Εκεί θα πάει η αγορά και μακάρι να γράφει το 3 μπροστά», ανέφερε ως προσωπική εκτίμηση σε άλλο σημείο της συζήτησης, καθώς σε έναν μήνα από τώρα θα έχουν αυξηθεί σημαντικά οι προσφερόμενες ποσότητες, ενώ και οι παραγωγοί θα θέλουν να πουλήσουν προϊόν για να καλύψουν υποχρεώσεις πριν το τέλος του χρόνου, όπως γίνεται παραδοσιακά. Όπως εξήγησε, οι τιμές αυτές είναι κάτω του κόστους για τον Έλληνα παραγωγό, που λειτουργεί χωρίς κάποιο μαξιλάρι ασφαλείας κατά τη φετινή χρονιά.

Ο ίδιος τοποθέτησε το κόστος παραγωγού στη χώρα μας από 2,5-3 ευρώ για κάποιον που δουλεύει με την οικογένειά του στο χωράφι, ως και 4-4,5 ευρώ/κιλό για κάποιον που έχει τον ελαιώνα μακριά από τον τόπο κατοικίας του και πληρώνει για να γίνουν όλες οι απαραίτητες εργασίες. Αναφέρθηκε, παράλληλα, και στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας καθώς και τις παθογένειες που διαχρονικά κρατούν καθηλωμένο τον κλάδο. «Είναι μία κατάσταση η οποία είναι πάρα πολύ δύσκολη. Επειδή δεν βλέπω κάτι να αλλάζει, πολύ φοβάμαι ότι όχι άμεσα αλλά μεσοπρόθεσμα, σε 10-15 χρόνια θα έχει χαθεί ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνικής ελαιοκαλλιέργειας, γιατί πολύ απλά θα είναι ασύμφορο. Ότι δέντρο είναι φυτεμένο σε μειονεκτικό έδαφος, που είναι δύσκολο να καλλιεργηθεί και να μαζευτεί ο καρπός, θα εγκαταλειφθεί» επεσήμανε.

Με έξοδα άνω των 4 ευρώ, φόβους για το ύψος των τιμών διατυπώνουν στη Σητεία

«Εδώ δεν έχουμε τιμή ακόμη, αλλά έχουμε το δείγμα των Αγ. Αποστόλων. Ξεκίνησαν με 5,95 ευρώ, πήγαν 4,60 και έφτασε στα 4,10, 3,80, ακόμη χειρότερα τα πράγματα. Εμείς έχουμε περίπου ένα ευρώ κάτω από εκεί. Αν αυτό συμβεί θα υπάρξει τεράστιο πρόβλημα, διότι εμείς έχουμε έξοδα τα οποία ξεπερνούν τα 4 ευρώ», ανέφερε από την περιοχή της Σητείας, ο πρόεδρος της Ένωσης, Μανώλης Μαυροματάκης, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για μία περιοχή καθαρά αγροτική, που βασίζεται, αν όχι εξολοκλήρου, σε μεγάλο ποσοστό στην ελαιοκαλλιέργεια.

«Εγώ έχω μείνει στα 5,95 και λέω ότι θα έχουμε μία τιμή στα 4,5 ευρώ και βλέπουμε στη συνέχεια» συμπλήρωσε, τονίζοντας ότι θα ήταν καταστροφικό κάποιο χειρότερο σενάριο. «Το πρόβλημα είναι ότι αυτή τη στιγμή η Ισπανία έχει μία καλή παραγωγή, γύρω στους 1,5 εκατ. τόνους. Ταυτόχρονα, μας επηρεάζουν πάρα πολύ οι τιμές της Τυνησίας» αναλύει, αναφέροντας τις μεγάλες ποσότητες τυνησιακού ελαιολάδου που εισήχθησαν στην ΕΕ, αλλά και το γεγονός ότι η χώρα της βόρειας Αφρικής έχει φέτος «σχεδόν μονοπωλήσει την αγορά της Αμερικής, μίας αγοράς που για εμάς είναι καλός πελάτης».

Στη Σητεία, που φέτος αναμένει μία καλή παραγωγή, της τάξεως των 10.000 τόνων, μετά από μία διετία ιδιαίτερων μειώσεων λόγω ανομβρίας, η ελαιοσυλλογή βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ακόμη, με τα χαρακτηριστικά των πρώτων λαδιών να είναι πολύ καλά. Ωστόσο, η αγωνία παραμένει έκδηλη ως προς τις τιμές, ενώ θεωρείται σχεδόν δεδομένο ότι θα μείνουν και ασυγκόμιστα ελαιόδεντρα, απουσία εργατών και με τα μεροκάματα που ζητούνται -από όσους εργάτες υπάρχουν στην περιοχή- να είναι μεταξύ 60-80 ευρώ, όπως εξηγεί.