Αντιδράσεις για το ρύζι μετά τη συμφωνία της ΕΕ για τις δασμολογικές προτιμήσεις

Αντιδράσεις στον ευρωπαϊκό αγροτικό κόσμο προκαλεί η νέα συμφωνία για την αναθεώρηση του Συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων (GSP), η οποία εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προβλέπει τη συνέχιση χαμηλών ή μηδενικών δασμών για εισαγωγές προϊόντων από αναπτυσσόμενες χώρες για ακόμη δέκα χρόνια.

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τον τομέα του ρυζιού, καθώς παραγωγοί και ευρωβουλευτές θεωρούν ότι οι ευρωπαϊκές καλλιέργειες παραμένουν εκτεθειμένες στον αυξημένο ανταγωνισμό από φθηνές εισαγωγές. Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, Σάκης Αρναούτογλου και Νίκος Παπανδρέου καταψήφισαν τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι δεν παρέχει επαρκή προστασία στους Έλληνες και Ευρωπαίους ρυζοπαραγωγούς.

Σύμφωνα με τους ίδιους, περισσότερες από 4.000 ελληνικές εκμεταλλεύσεις επηρεάζονται από εισαγωγές που πραγματοποιούνται σε τιμές χαμηλότερες από το κόστος παραγωγής στην Ευρώπη. Ζητούσαν, μάλιστα, αυστηρότερο μηχανισμό προστασίας, με ενεργοποίηση μέτρων όταν οι εισαγωγές αυξάνονται πάνω από 20%.

Ωστόσο, στο τελικό κείμενο της συμφωνίας προβλέπεται αυτόματη ενεργοποίηση δικλείδων ασφαλείας μόνο όταν οι εισαγωγές ρυζιού αυξηθούν κατά 45% σε μέσο όρο δεκαετίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι η διάταξη αυτή ενισχύει την προστασία του ευαίσθητου τομέα του ρυζιού στην ΕΕ.

Η νέα νομοθεσία αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή μετά την επίσημη έγκρισή της από το Συμβούλιο της ΕΕ και θα ισχύσει για την περίοδο 2028–2034.

Σε σχετική ανάρτηση στην ιστοσελίδα του Ευρωκοινοβουλίου αναφέρονται επίσης τα εξής:

Οι επικαιροποιημένοι κανόνες, που εγκρίθηκαν με 459 ψήφους υπέρ, 127 κατά και 70 αποχές, επιτρέπουν στις ευάλωτες αναπτυσσόμενες χώρες να εξάγουν αγαθά στην ΕΕ με χαμηλούς ή μηδενικούς δασμούς. Στον κατάλογο των διεθνών συνθηκών που πρέπει να επικυρώσουν οι συμμετέχουσες χώρες για να επωφεληθούν από τις εμπορικές προτιμήσεις προτέθηκε σειρά συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον, στις οποίες περιλαμβάνονται η Συμφωνία του Παρισιού, η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.

Προϋποθέσεις περί επανεισδοχής

Οι ευρωβουλευτές κατάφεραν να συμπεριλάβουν μια σειρά αυστηρότερων κριτηρίων που θα πρέπει να πληρούνται προτού οι χώρες του ΣΓΠ δουν τους προτιμησιακούς δασμούς τους να ανακαλούνται λόγω της συνεχιζόμενης άρνησης συνεργασίας για την επανεισδοχή παράτυπων μεταναστών. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνουν μεγαλύτερη διαδικασία αξιολόγησης και υποχρεωτική συνεργασία τουλάχιστον 12 μηνών με τις εμπλεκόμενες χώρες. Θα υπάρξει επίσης καθυστέρηση δύο ετών για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες όσον αφορά την εφαρμογή των όρων επανεισδοχής.

Ρύζι

Προκειμένου να προστατευθεί καλύτερα ο ευαίσθητος τομέας της παραγωγής ρυζιού στην ΕΕ, οι διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου διασφάλισαν ότι θα ενεργοποιούνται αυτόματες δικλείδες μόλις σημειωθεί αύξηση των εισαγωγών ρυζιού κατά 45% κατά μέσο όρο σε 10 έτη.

Δηλώσεις

Ο Bernd Lange (S&D, DE), πρόεδρος της  Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου και εισηγητής, δήλωσε: «Πρόκειται για σπουδαία νέα για περισσότερα από 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε πάνω από 60 χώρες. Παρέχοντας σχεδόν αδασμολόγητη και χωρίς ποσοστώσεις πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ για άλλα 10 έτη, η ΕΕ διπλασιάζει τις προσπάθειές της για να καταστεί αξιόπιστος, προβλέψιμος και ανθεκτικός εταίρος για τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Δύο ζητήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων: οι προϋποθέσεις επανεισδοχής και οι δικλείδες για τους ρυζοπαραγωγούς. Όσον αφορά τις επανεισδοχές, το Κοινοβούλιο πιστεύει ότι το εμπόριο και η μετανάστευση είναι καλύτερο να διαχωρίζονται. Το Συμβούλιο έδειξε σημαντική ευελιξία για να ανταποκριθεί στις ανησυχίες του Κοινοβουλίου, δημιουργώντας ένα ισορροπημένο σύστημα με σαφή όρια και ένα διαφοροποιημένο σύστημα για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Στην πράξη, αυτή η αιρεσιμότητα θα είναι πολύ δύσκολο να ενεργοποιηθεί. Όσον αφορά τις διασφαλίσεις για το ρύζι, διαθέτουμε πλέον ένα σύστημα που θα ενεργοποιείται αυτόματα σε περίπτωση υπερβολικών όγκων εισαγωγών ρυζιού.»

Επόμενα βήματα

Μόλις εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο της ΕΕ, η νομοθεσία θα υπογραφεί και θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Στη συνέχεια, θα τεθεί σε ισχύ και θα εφαρμοστεί για περίοδο 10 ετών.

Αντιδράσεις

Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, Σάκης Αρναούτογλου και Νίκος Παπανδρέου καταψήφισαν στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο την τελική συμφωνία για την αναθεώρηση του Συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων (GSP) (Έκθεση A9-0147/2022, εισηγητής Bernd Lange), εκφράζοντας την έντονη αντίθεσή τους σε ένα πλαίσιο – που όπως λένε-  αφήνει ουσιαστικά απροστάτευτο τον ευρωπαϊκό τομέα παραγωγής ρυζιού. «Η Ελλάδα, όπως και άλλες χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, διαθέτει έναν δυναμικό αλλά ευάλωτο τομέα παραγωγής ρυζιού. Περισσότεροι από 4.000 Έλληνες παραγωγοί και χιλιάδες ακόμη Ευρωπαίοι καλλιεργητές βλέπουν την ανταγωνιστικότητά τους να υπονομεύεται από εισαγωγές που συχνά πραγματοποιούνται σε τιμές κάτω του κόστους παραγωγής της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προστατεύσει τη δική της παραγωγή και τις αγροτικές κοινότητες που τη στηρίζουν.», αναφέρουν λέγοντας ότι αγνοήθηκαν οι τροπολογίες που προέβλεπαν την ενεργοποίηση αυτόματου μηχανισμού διασφάλισης, ώστε όταν οι εισαγωγές ρυζιού από συγκεκριμένες χώρες υπερβαίνουν τα καθορισμένα επίπεδα αναφοράς κατά 20%, να αναστέλλονται προσωρινά οι δασμολογικές προτιμήσεις και να επιβάλλονται ποσοστώσεις εισαγωγών για την επόμενη περίοδο.