Καπνός: Μεταβατική χρονιά με αυξημένο κόστος και έλλειψη εργατικών χεριών

Με σημαντικές διαφοροποιήσεις σε σχέση με τα προηγούμενα έτη ξεκινά η φετινή καλλιεργητική περίοδος για τον καπνό. Ανάλογα με την ποικιλία και τη γεωγραφική περιοχή, οι πρώτες φυτεύσεις έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, ενώ η ολοκλήρωσή τους τοποθετείται χρονικά προς τα τέλη Μαΐου, υπό την προϋπόθεση ότι οι καιρικές συνθήκες θα παραμείνουν ευνοϊκές. Παρά την έναρξη της καλλιεργητικής δραστηριότητας, οι παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά διαρθρωτικών προβλημάτων που επηρεάζουν τόσο την έκταση των καλλιεργειών όσο και τη βιωσιμότητα του επαγγέλματος.

Γήρανση παραγωγών και έλλειψη εργατικού δυναμικού

Ένα από τα βασικότερα ζητήματα που καταγράφονται σε όλες σχεδόν τις καπνοπαραγωγικές περιοχές είναι η γήρανση του ανθρώπινου δυναμικού. Οι περισσότεροι καπνοπαραγωγοί παραμένουν ενεργοί σε προχωρημένη ηλικία, ενώ οι νεότερες γενιές δείχνουν περιορισμένο έως μηδενικό ενδιαφέρον για την ενασχόληση με την καλλιέργεια του καπνού. Το γεγονός αυτό οδηγεί αναπόφευκτα σε μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων, κυρίως λόγω της σταδιακής αποχώρησης παραγωγών μέσω συνταξιοδότησης. Παράλληλα, εντείνεται το πρόβλημα της έλλειψης εργατικών χεριών, το οποίο καθίσταται ιδιαίτερα έντονο κατά τις περιόδους αιχμής των αγροτικών εργασιών, ανεβάζοντας σημαντικά το κόστος παραγωγής.

Δεσκάτη: Μικρή μείωση εκτάσεων και περιορισμένες προσδοκίες

Στην περιοχή της Δεσκάτης, ο καπνοπαραγωγός Δημήτρης Παπαευθυμίου επισημαίνει ότι «οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αναμένεται να παρουσιάσουν μικρή μείωση, κυρίως λόγω της εξόδου παλαιότερων παραγωγών από το επάγγελμα». Όπως αναφέρει, η απουσία ενδιαφέροντος από τους νέους δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για τη συνέχιση της καλλιέργειας τα επόμενα χρόνια. Αναφορικά με τις τιμές της ποικιλίας Κατερίνη, καταγράφεται οριακή μείωση σε σχέση με πέρυσι. Ωστόσο, το αυξημένο κόστος παραγωγής, που περιλαμβάνει καύσιμα, λιπάσματα και εργατικά, απορροφά ουσιαστικά κάθε θετική μεταβολή, αφήνοντας περιορισμένα περιθώρια κέρδους.

Ελασσόνα: Όψιμη χρονιά και υψηλό κόστος εργασίας

Παρόμοια είναι η εικόνα και στην περιοχή της Ελασσόνας. Ο παραγωγός Νίκος Μαυρίδης από την Ολυμπιάδα εκτιμά ότι «δεν θα υπάρξουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στις καλλιεργούμενες εκτάσεις της ποικιλίας Κατερίνη σε σχέση με την περσινή χρονιά». Ωστόσο, η φετινή περίοδος για τον ίδιο χαρακτηρίζεται ως όψιμη, λόγω των χαμηλών θερμοκρασιών και των αυξημένων βροχοπτώσεων. Την ίδια στιγμή, η έλλειψη εργατικού δυναμικού ανεβάζει το κόστος εργασίας, το οποίο ξεπερνά τα 70 ευρώ ημερησίως, ανάλογα με την παραγωγικότητα του εργαζομένου.

Σε επίπεδο τιμών παραγωγού, εκτιμάται μικρή αύξηση της τάξης των 0,25 ευρώ ανά κιλό, «η οποία, όμως, δεν επαρκεί για να καλύψει τη συνολική αύξηση του κόστους», καταλήγει ο κ. Μαυρίδης.

Καρδίτσα: Πίεση από το ενεργειακό κόστος

Στην Καρδίτσα, οι παραγωγοί της ποικιλίας Βιρτζίνια επιδιώκουν την πρώιμη ανάπτυξη των φυτειών, ώστε να αποφύγουν τις επιπτώσεις ενδεχόμενων καυσώνων κατά τη θερινή περίοδο. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ομάδας Καπνοπαραγωγών Καρδίτσας, Παναγιώτης Κεφαλάς, «οι πρώτες φυτεύσεις έχουν ήδη ξεκινήσει, ωστόσο οι καιρικές συνθήκες προκαλούν καθυστερήσεις στις επόμενες φάσεις».

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το αυξημένο κόστος ενέργειας και, συγκεκριμένα, του υγραερίου, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για την ξήρανση του καπνού. «Η αύξησή του ξεπερνά το 45% σε σύγκριση με πέρυσι και επιβαρύνει σημαντικά το συνολικό κόστος παραγωγής, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την κερδοφορία μας», δηλώνει.

Παρά τις πιέσεις που δέχονται οι καπνοπαραγωγοί, εκτιμάται ότι η συνολική καλλιεργούμενη έκταση θα παραμείνει σταθερή, στα περίπου 12.000 στρέμματα.

Ροδόπη: Δραματική μείωση των καπνοπαραγωγών

Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση στη Ροδόπη, όπου καταγράφεται έντονη συρρίκνωση του αριθμού των παραγωγών. Σύμφωνα με τον καπνοπαραγωγό Ραμαδάν Ραμαδάν από το Μέγα Πιστό, η φύτευση της ποικιλίας Μπασμάς αναμένεται να ξεκινήσει στα μέσα Μαΐου.

Τα στοιχεία που παραθέτει είναι ενδεικτικά της κρίσης: από τις περίπου 7.500 οικογένειες που δραστηριοποιούνταν στον κλάδο τα προηγούμενα χρόνια, σήμερα έχουν απομείνει μόλις 1.700, ενώ οι δηλώσεις καλλιέργειας για φέτος δεν ξεπερνούν τις 1.400. «Οι νέοι εγκαταλείπουν την ύπαιθρο, αναζητώντας εργασία σε αστικά κέντρα ή στο εξωτερικό, εντείνοντας το πρόβλημα της διαδοχής», καταλήγει εμφανώς προβληματισμένος.