Βαμβάκι ή πολυεστέρας; Το πρόβλημα του PEF

Από το 2000 μέχρι το 2015 διπλασιάστηκε η κατανάλωση των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στον κόσμο. Η πρόβλεψη είναι ότι μέχρι το 2030, παγκοσμίως, η κατανάλωσή τους θα αυξηθεί επιπλέον κατά 63%.

Μάλιστα, λέγεται ότι η βιομηχανία της μόδας και της κλωστοϋφαντουργίας είναι η 4η σοβαρότερη αιτία στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος και στην κλιματική αλλαγή μετά τη βιομηχανία των τροφίμων, τις κατασκευές κατοικιών και τις μετακινήσεις.

Οι επιπτώσεις στο περιβάλλον και στο κλίμα έχουν να κάνουν με τη χρήση των πρώτων υλών, την κατασπατάληση φυσικών πόρων και την αύξηση των απορριμμάτων στο τέλος της χρήσης τους. Υπολογίζεται ότι κάθε ένα δευτερόλεπτο απορρίπτεται στον πλανήτη ένα ολόκληρο φορτηγό κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, όπως τόνισε ο πρόεδρος της Σιάρκος Α.Ε. Εκκοκκιστήρια Βάμβακος και αναπληρωτής πρόεδρος της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος, Αντώνης Σιάρκος, κατά τη διάρκεια του 6ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για το Βαμβάκι, που πραγματοποιήθηκε την 1η Απριλίου στην Αθήνα.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «πίσω από αυτό το πρόβλημα κρύβεται το γραμμικό μοντέλο που έχουμε υιοθετήσει: Παράγω-καταναλώνω-απορρίπτω και κατ’ επέκταση της “γρήγορης μόδας” (fast fashion), δηλαδή της παραγωγής φθηνών προϊόντων, χαμηλών προδιαγραφών, που παράγονται κάτω από αμφίβολες εργασιακές και περιβαλλοντικές συνθήκες κυρίως σε χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Όμως, απέδωσε την αιτία της έκρηξης του fast fashion στις συνθετικές ίνες και τα προϊόντα ένδυσης από αυτές, οι οποίες, όπως μας έδειξε κατά την ομιλία της στο συνέδριο η Elke Hortmayer από το Χρηματιστήριο Βάμβακος της Βρέμης, «από το 2000 μέχρι το 2025 έχουν σχεδόν τριπλασιάσει τις πωλήσεις τους», ενώ τονίστηκε από όλους ότι η βασικότερη των συνθετικών ινών είναι ο πολυεστέρας, φθηνή και με σταθερές προδιαγραφές ποιότητας πρώτη ύλη.

Αυτό που αγνοείται από τις ευρωπαϊκές αρχές είναι ότι ο πολυεστέρας είναι παράγωγο του πετρελαίου και μάλιστα κατά το 1/3 προέρχεται από ρωσικό και ιρανικό πετρέλαιο – τουλάχιστον μέχρι και το 2025 – όπως έδειξε στην ομιλία του στο συνέδριο ο Terry Townsend, πρώην εκτελεστικός διευθυντής της ICAC. «Δηλαδή είναι συνώνυμο του πλαστικού», πρόσθεσε ο κ. Σιάρκος και «όσο χρησιμοποιούμε πολυεστέρα, ουσιαστικά χρησιμοποιούμε μη ανανεώσιμες πρώτες ύλες, δηλαδή ορυκτά καύσιμα. Επίσης, κατά τη διάρκεια χρήσης των προϊόντων από πολυεστέρα εκλύονται στο περιβάλλον μικροπλαστικά τα οποία, στο τέλος, έχει αποδειχθεί ότι βρίσκονται σε ζωτικά όργανα του ανθρώπινου οργανισμού, με πολύ επιβλαβείς συνέπειες για την υγεία».

Ένα άλλο θέμα, που έβαλε στο τραπέζι της συζήτησης για τις συνθετικές ίνες, ο κ. Σιάρκος είναι η συσσώρευση των πλαστικών απορριμμάτων στο τέλος του κύκλου της ζωής των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Εν αντιθέσει, έχουμε το βαμβάκι, που είναι μια φυσική ανανεώσιμη πρώτη ύλη ένδυσης, πλήρως βιοδιασπώμενη, προϊόν καλλιεργητικής διαδικασίας, η οποία στο τέλος του κύκλου ζωής της αποσυντίθεται πλήρως.

«Για να παραχθεί βαμβάκι, χρειάζεται ήλιος και διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα, μέσω της φωτοσύνθεσης, οπότε ουσιαστικά συμβάλει και στη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα», σημείωσε ο κ. Σιάρκος.

Η κα Hortmayer είπε στην ομιλία της για το παράδοξο που συμβαίνει στην ΕΕ: Προκειμένου η Κομισιόν να αντιμετωπίσει τις περιβαλλοντικές και κλιματικές επιπτώσεις, στις οποίες αναφερθήκαμε, έχει εκδώσει μια στρατηγική για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, για να είναι πιο βιώσιμα. Και αυτό το κάνει, διότι είναι πολύ μεγάλος καταναλωτής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Το 73% των προϊόντων αυτών εισάγονται από Τρίτες Χώρες, Μπαγκλαντές, Κίνα κ.λπ.

Μέρος αυτής της στρατηγικής είναι το περιβόητο PEF (Product Environmental Footprint). Είναι ένας δείκτης που κατατάσσει τα προϊόντα βάσει των επιπτώσεών τους στο περιβάλλον. Έτσι μελετήθηκαν οι φυσικές ίνες, ο πολυεστέρας κ.λπ. και προέκυψε το παράδοξο ότι ένα βαμβακερό μπλουζάκι, του οποίου η πρώτη ύλη καλλιεργήθηκε στην Ελλάδα, αλλά ράφτηκε στην Κίνα και καταναλώθηκε στη συνέχεια στην ΕΕ, έχει χειρότερη επίπτωση από ένα συνθετικό μπλουζάκι, που έχει παραχθεί εξ ολοκλήρου στην Κίνα και εισήχθη π.χ. από το Shein.

Ο κ. Σιάρκος συνόψισε ότι «στα πλαίσια του υπολογισμού του PEF, ουσιαστικά, δεν λαμβάνονται καθόλου υπόψη τρία πολύ βασικά πράγματα:

• Η έκλυση των μικροπλαστικών από τη χρήση των συνθετικών ινών.
• Η συσσώρευση των απορριπτόμμενων πλαστικών στο τέλος της ζωής των συνθετικών ρούχων.
• Η κατασπατάληση μη ανανεώσιμων φυσικών πόρων (πετρέλαιο) από την παραγωγή πολυεστέρα».

Και ολοκλήρωσε την ομιλία του, λέγοντας: «Είναι μια κατάφωρη αδικία στον τρόπο αντιμετώπισης των φυσικών ινών. Στην περίπτωση του βαμβακιού έχουμε όλα τα δεδομένα του κύκλου ζωής των προϊόντων του, διαφανή, ιχνηλατήσιμα από τη σπορά του βαμβακιού μέχρι την απόρριψη του βαμβακερού ρούχου στη χωματερή. Ενώ στην περίπτωση των συνθετικών ινών δεν λαμβάνεται υπόψη ολόκληρος ο κύκλος ζωής τους».