Δασμοί Τραμπ: Αναταράξεις και πάλι στο παγκόσμιο εμπόριο

Σε νέα φάση αβεβαιότητας εισήλθε και πάλι το διεθνές εμπόριο, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, να μπλοκάρει μεγάλο μέρος των δασμών που είχε επιβάλει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επικαλούμενος έκτακτες εξουσίες. Με ψήφους 6 έναντι 3, το δικαστήριο έκρινε υπέρβαση αρμοδιοτήτων από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, χρησιμοποιώντας τον νόμο IEEPA (περί Διεθνών Έκτακτων Οικονομικών Εξουσιών) για την επιβολή εκτεταμένων δασμών, καθώς ο εν λόγω νόμος δεν εξουσιοδοτεί ρητά την επιβολή δασμών, όπως αποφάνθηκε.

Σε ισχύ 10%, ανοιχτό το 15%

Μετά την απόφαση αυτή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ανακοίνωσε νέο παγκόσμιο δασμό 10%, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ από τα μεσάνυχτα της Τρίτης, 24 Φεβρουαρίου για διάστημα 150 ημερών, ενώ ο ίδιος το περασμένο Σαββατοκύριακο διατύπωνε νέα «απειλή» για 15%. Το 15% παραμένει «υπό εξέταση», διαμηνύει ο Λευκός Οίκος, χωρίς να δίνει σαφές χρονοδιάγραμμα. Η καθυστέρηση, όμως, αυτή δίνει περιθώριο σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να επιδιώξουν εξαιρέσεις, όπως αναφέρει πρόσφατο ρεπορτάζ των Financial Times.

Σύμφωνα, πάντως, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, ο προσωρινός αυτός δασμός εντάσσεται στο πλαίσιο των αμερικανικών επιδιώξεων για μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Αυτό, ωστόσο, την περασμένη εβδομάδα κατέγραψε νέο υψηλό, αυξημένο κατά 2,1% από το 2024 φτάνοντας τα 1,2 δισ. δολάρια. Μέχρι σήμερα, οι ΗΠΑ έχουν εισπράξει τουλάχιστον 130 δισ. δολάρια από τους δασμούς, αναφέρουν τα επίσημα στοιχεία.

Αντιδράσεις από την Ευρώπη

Μετά την απόφαση αυτή του δικαστηρίου η αντίδραση της Κομισιόν ήταν άμεση, ζητώντας «πλήρη σαφήνεια» από την Ουάσιγκτον, ως προς τα βήματα που προτίθεται να ακολουθήσει μετά την απόφαση του Δικαστηρίου, τονίζοντας ότι η συμφωνία και οι δεσμεύσεις του Ιουλίου πρέπει να τηρηθούν. «Μια συμφωνία είναι συμφωνία», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι η παρούσα κατάσταση δεν ευνοεί την επίτευξη «δίκαιου, ισορροπημένου και αμοιβαία επωφελούς» διατλαντικού εμπορίου και επενδύσεων, όπως συμφωνήθηκε από τις δύο πλευρές.

Πάντως, η επιβολή του προσωρινού οριζόντιου δασμού 10%, επιπλέον των υφιστάμενων βασικών δασμών του ΠΟΕ, που τέθηκε σε ισχύ και θα παραμείνει ως τις 24 Ιουλίου, αν και έφερε νέες αναταράξεις διεθνώς, έδωσε μικρή ανάσα σε αρκετούς ευρωπαϊκούς εξαγωγικούς κλάδους, αντικαθιστώντας το προηγούμενο καθεστώς της συμφωνίας που προέβλεπε ανώτατο ενιαίο δασμό 15% για τα ευρωπαϊκά προϊόντα, επισημαίνει η ιστοσελίδα της Euractiv.

Ευνοούνται κρασιά και οινοπνευματώδη, πλήγμα για τα γαλακτοκομικά

Όπως αναλύει, η νέα ρύθμιση φαίνεται να ευνοεί την πλειονότητα των εξαγωγικών κλάδων της ΕΕ. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο συνδυασμός του βασικού δασμού (MFN) με την πρόσθετη επιβάρυνση 10% οδηγεί τα περισσότερα προϊόντα σε συνολική επιβάρυνση χαμηλότερη από το προηγούμενο όριο του 15%, με μόλις το 7% των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ να εκτιμάται ότι θα βρεθεί σε δυσμενέστερη θέση.

Ιδιαίτερα θετική είναι η εξέλιξη για κλάδους με παραδοσιακά χαμηλούς ή μηδενικούς δασμούς, όπως τα οινοπνευματώδη ποτά, τα οποία είχαν επιβαρυνθεί με 15% στο πλαίσιο της συμφωνίας του περασμένου καλοκαιριού. Αντίστοιχα, ο κλάδος του κρασιού, και ειδικά οι Ιταλοί παραγωγοί ενδέχεται να ανακουφιστούν έστω και περιορισμένα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εξαγωγές έχουν ήδη μειωθεί και η κατανάλωση στις ΗΠΑ υποχωρεί λόγω αυξημένων τιμών.

Στον αντίποδα, σαφές πλήγμα δέχονται οι εξαγωγές και η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού κλάδου των γαλακτοκομικών. Ιδιαίτερα προϊόντα, όπως ορισμένα τυριά (Gouda και πολλές ιταλικές ποικιλίες) και το βούτυρο, δέχονται συνολική επιβάρυνση έως και κατά 25%, καθώς οι υφιστάμενοι δασμοί ήταν ήδη 15% ή και υψηλότεροι.

Παρά το γεγονός ότι οι περισσότεροι κλάδοι εμφανίζονται ωφελημένοι, η Κομισιόν επιμένει στην ανάγκη επιστροφής σε ένα σταθερό και προβλέψιμο εμπορικό πλαίσιο. «Η αξιοπιστία και η προβλεψιμότητα παραμένουν οι βασικοί στόχοι», δήλωσε ο Olof Gill, εκπρόσωπος Εμπορίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την Euractiv.