Κάτω από 5.000 ευρώ το μέσο αγροτικό εισόδημα

Τι δείχνει η ανάλυση των στοιχείων της ΑΑΔΕ για τις φορολογικές δηλώσεις των τελευταίων ετών

Αυξανόμενο, αλλά κάτω από το –ούτως ή άλλως πολύ χαμηλό– όριο των 5.000 ευρώ είναι το κατά κεφαλήν «αμιγώς» αγροτικό εισόδημα που δηλώνουν οι κατ’ επάγγελμα αγρότες την τελευταία τετραετία, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ που έχει επεξεργαστεί η «ΥΧ».

Σύμφωνα με αυτά, την περσινή χρονιά (δηλώσεις 2023 για το φορολογικό έτος 2022), από 307.285 φορολογούμενους με κύρια απασχόληση την αγροτική δηλώθηκαν εισοδήματα ύψους 3,865 δισ. ευρώ από κάθε πηγή, δίνοντας έναν μέσο όρο της τάξης των 12.580 ευρώ ετησίως. Εξ αυτών, τα 1,527 δισ. ευρώ προήλθαν από αγροτική δραστηριότητα, με τον αντίστοιχο μέσο όρο να ανέρχεται στα 4.970 ευρώ.

Έναν χρόνο νωρίτερα, δηλαδή το 2022 (φορολογικό έτος 2021), είχαν δηλωθεί από 313.638 επαγγελματίες αγρότες συνολικά εισοδήματα 3,556 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 1,350 δισ. ευρώ είχαν αγροτική προέλευση, με το μέσο κατά κεφαλήν αγροτικό εισόδημα να διαμορφώνεται στα 4.304 ευρώ.

Μια διετία μειώσεων

Πηγαίνοντας, ωστόσο, λίγο πιο πίσω στον χρόνο (βλ. Πίνακα 1), διαπιστώνουμε ότι οι αυξήσεις της τελευταίας τετραετίας ακολούθησαν δύο σερί χρονιές διόλου ευκαταφρόνητων απωλειών εισοδήματος για τους επαγγελματίες του πρωτογενούς τομέα.

Πίνακας 1. Δηλωθέντα Εισοδήματα από Αγρότες

 

Πλήθος

Δηλωθέν
Εισόδημα

Δηλωθέν
Αγροτικό Εισόδημα

Μ.Ο.
Εισοδήματος

Μ.Ο. Αγροτικού Εισοδήματος

2022

307.285

3.865

1.527

12.579

4.969

2021

313.638

3.556

1.350

11.337

4.304

2020

313.731

3.368

1.223

10.735

3.898

2019

307.467

3.129

1.063

10.176

3.457

2018

317.557

3.112

1.073

9.799

3.378

2017

329.497

3.273

1.188

9.933

3.605

2016

334.945

3.448

1.333

10.294

3.979

2015

276.161

2.608

1.050

9.443

3.802

Πηγή: ΑΑΔΕ, επεξεργασία «YX»

Ειδικότερα, το 2018 (φορολογικό έτος 2017), δηλώθηκαν 3,273 δισ. ευρώ συνολικού και 1,188 δισ. ευρώ αγροτικού εισοδήματος, με τους μέσους όρους να διαμορφώνονται σε 9.800 και 3.378 ευρώ αντίστοιχα. Το 2017 (φορολογικό έτος 2016), οι αντίστοιχοι μέσοι όροι ήταν 9.933 και 3.605 ευρώ ετησίως, οι οποίοι με τη σειρά τους ήταν μειωμένοι έναντι των 10.294 και 3.980 ευρώ που δηλώθηκαν το 2016 (φορολογικό έτος 2015).

Οι συνταξιούχοι και οι νόμοι Κατρούγκαλου, Βρούτση

Ακόμα ένα στοιχείο που προκύπτει από την ανάλυση των στοιχείων της ΑΑΔΕ είναι ότι το αγροτικό εισόδημα που δηλώνουν οι ετεροεπαγγελματίες, δηλαδή όσοι δεν έχουν ως βασική πηγή βιοπορισμού την αγροτική απασχόληση, αντιστοιχεί διαχρονικά στο 14%, περίπου, του συνολικού δηλωθέντος αγροτικού εισοδήματος (βλ. Πίνακα 2).

Πίνακας 2. Αγροτικό εισόδημα ετεροεπαγγελματιών – Μαϊος 2024

Φορ. έτος

Επιχειρηματίες

Μισθωτοί

Συνταξιούχοι

Εισοδηματίες

Σύνολο
Ετεροεπαγ-
γελματιών

Αγρότες

Σύνολο
Αγροτικού Εισοδήματος

Ποσοστό ετερο/ών
στο αγροτικό εισόδημα

2022

75.214

66.249

102.445

1.608

245.516

1.527.958

1.773.475

13,84%

2021

65.810

51.514

94.560

1.305

213.189

1.350.068

1.563.258

13,63%

2020

60.767

44.352

97.285

1.168

203.572

1.223.983

1.427.566

14,26%

2019

44.847

32.421

87.458

1.130

165.856

1.063.143

1.228.999

13,49%

2018

46.315

33.914

96.405

1.272

177.906

1.073.424

1.251.412

14,21%

Πηγή: ΑΑΔΕ, επεξεργασία «YX»

Ενδεικτικά, στις περσινές δηλώσεις (φορολογικό έτος 2022), από τα 1,773 δισ. ευρώ αγροτικού εισοδήματος που δηλώθηκε από όλους τους φορολογούμενους, τα 245,516 εκατ. ευρώ ήταν από μισθωτούς, συνταξιούχους, ελεύθερους επαγγελματίες/επιχειρηματίες και εισοδηματίες, με το σχετικό ποσοστό να διαμορφώνεται στο 13,84%.

Στη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας, το υψηλότερο ποσοστό του αγροτικού εισοδήματος από ετεροεπαγγελματίες καταγράφεται στις δηλώσεις του 2021 (φορολογικό έτος 2020) και ανέρχεται σε 14,26% (203.572 εκατ. ευρώ σε σύνολο 1,427 δισ. ευρώ).

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, παρουσιάζει και η ανάλυση των στοιχείων που αφορούν τους συνταξιούχους, ανεξαρτήτως ταμείου (βλ. Πίνακα 3). Συγκεκριμένα, το 2017 (φορολογικό έτος 2016) παρατηρείται μια σημαντική μείωση της τάξης των 40 εκατ. ευρώ στο δηλωθέν αγροτικό εισόδημα (109.916 εκατ. ευρώ έναντι 148.388 εκατ. ευρώ του έτους 2015), εξέλιξη που προφανώς συνδέεται και με την ψήφιση έναν χρόνο νωρίτερα (Μάιος 2016) του «νόμου Κατρούγκαλου» (ν.4387/2016), ο οποίος, τουλάχιστον πριν από τις διορθωτικές παρεμβάσεις και τις διευκρινίσεις στις οποίες προχώρησε η τότε κυβέρνηση «απειλούσε» τους ενεργούς επαγγελματικά συνταξιούχους με περικοπή σύνταξης σε ποσοστό 60%.

Ακολούθησαν ακόμα δύο χρονιές, που το αγροτικό εισόδημα το οποίο δήλωσαν οι συνταξιούχοι συνέχισε να βαίνει μειούμενο (96.405 εκατ. ευρώ το φορολογικό έτος 2018 και 87.458 εκατ. ευρώ το 2019) προτού αυξηθεί στα 97.285 εκατ. ευρώ το φορολογικό έτος 2020 (δηλώσεις 2021).

Η αντιστροφή της τάσης ενδέχεται να οφείλεται και στον «νόμο Βρούτση» (ν.4670/2020) που ψηφίστηκε τον Φεβρουάριο του 2020 και ο οποίος μείωσε το πέναλτι περικοπής της σύνταξης στο μισό, δηλαδή στο 30%, ενώ, λίγους μήνες αργότερα, με έτερη νομοθετική ρύθμιση απαλλάχθηκαν από ασφαλιστικές εισφορές όσοι συνταξιούχοι είχαν αγροτικό εισόδημα έως 10.000 ευρώ.

Πίνακας 3. Δηλωθέν αγροτικό εισόδημα από συνταξιούχους

Φορολογικό έτος

Ποσό (εκατ. ευρώ)

2022

102.444

2021

97.285

2020

94.559

2019

87.458

2018

96.405

2017

109.916

2016

148.338

2015

113.787

Πηγή: ΑΑΔΕ, επεξεργασία «YX»