Κίνα: Νέο καθεστώς πνευματικής ιδιοκτησίας στους σπόρους
Σε μια σημαντική μεταρρύθμιση για τον αγροδιατροφικό της τομέα προχώρησε η Κίνα, θέτοντας σε εφαρμογή το νέο σύστημα Ουσιωδώς Παράγωγων Ποικιλιών (Essentially Derived Variety – EDV), με στόχο την καλύτερη προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας στη φυτική βελτίωση και την ενίσχυση των επενδύσεων στην ανάπτυξη νέων ποικιλιών. Το νέο καθεστώς φιλοδοξεί να περιορίσει το φαινόμενο της «αντιγραφής» ποικιλιών μέσω μικρών γενετικών τροποποιήσεων και να εξασφαλίσει ότι οι αρχικοί δημιουργοί θα συμμετέχουν στα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την εμπορική αξιοποίησή τους. Το Υπουργείο Γεωργίας και Αγροτικών Υποθέσεων της Κίνας (MARA) ανακοίνωσε ότι η πρώτη φάση εφαρμογής του συστήματος αφορά δέκα σημαντικές καλλιέργειες: ρύζι, σιτάρι, βαμβάκι, ελαιοκράμβη, αραχίδα, κινέζικο λάχανο, πιπεριά τσίλι, κεχρί, κουκί και ροδάκινα. Σύμφωνα με τις κινεζικές αρχές, ο κατάλογος θα διευρύνεται σταδιακά μετά την αξιολόγηση των πρώτων αποτελεσμάτων.
«Η καινοτομία αποτελεί τον πυρήνα της αναζωογόνησης της βιομηχανίας σπόρων», δήλωσε η διευθύντρια του Τμήματος Διαχείρισης της Βιομηχανίας Σπόρων του MARA, Liu Lihua, επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας αποτελεί το σημαντικότερο κίνητρο για την ανάπτυξη νέων ποικιλιών.
Άδεια για αλλαγές
Μέχρι σήμερα, ένας βελτιωτής μπορούσε να πραγματοποιήσει περιορισμένες αλλαγές σε μια ήδη υπάρχουσα ποικιλία και να τη διαθέσει στην αγορά χωρίς να απαιτείται η συναίνεση ή η αποζημίωση του δημιουργού της αρχικής ποικιλίας. Με το νέο πλαίσιο, οι δημιουργοί ουσιωδώς παράγωγων ποικιλιών θα πρέπει να εξασφαλίζουν άδεια από τον κάτοχο των δικαιωμάτων της αρχικής ποικιλίας και να συμφωνούν μαζί του για τον επιμερισμό των εσόδων. Η Κίνα δημοσίευσε παράλληλα τα τεχνικά κριτήρια για τον χαρακτηρισμό μιας ποικιλίας ως EDV. Το όριο γενετικής ομοιότητας ορίζεται στο 90% για το ρύζι, το σιτάρι, το βαμβάκι, το κεχρί, την αραχίδα και την πιπεριά τσίλι, ενώ για την ελαιοκράμβη, το κινέζικο λάχανο, το κουκί και τη ροδακινιά το αντίστοιχο όριο διαμορφώνεται στο 85%.
Η εφαρμογή του νέου συστήματος αναμένεται να αλλάξει σημαντικά τους κανόνες της αγοράς σπόρων στην Κίνα. Επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα βασίζονταν κυρίως στη βελτίωση υφιστάμενων ποικιλιών ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κόστος και μεγαλύτερους νομικούς κινδύνους, ενώ οι οργανισμοί που επενδύουν στην πρωτότυπη γενετική έρευνα αναμένεται να αποκτήσουν ισχυρότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Παράλληλα, δεν έχει ακόμη θεσπιστεί συγκεκριμένος μηχανισμός για την κατανομή των οικονομικών οφελών μεταξύ του δημιουργού της αρχικής και της παράγωγης ποικιλίας. Σύμφωνα με τις κινεζικές αρχές, το ποσοστό θα καθορίζεται μέσω διαπραγμάτευσης μεταξύ των δύο πλευρών, αν και σε ορισμένα ερευνητικά σχήματα, όπως στην Εθνική Κοινοπραξία Βελτίωσης Ρυζιού, έχει ήδη συμφωνηθεί ότι ο δημιουργός της αρχικής ποικιλίας θα λαμβάνει τουλάχιστον το 15% των εσόδων από την εμπορική αξιοποίηση των ουσιωδώς παράγωγων ποικιλιών.
