Στο μικροσκόπιο όλη η αλυσίδα τροφίμων από την Επιτροπή Ανταγωνισμού
Σε μια περίοδο πληθωριστικών πιέσεων, διαταραχών στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, γεωπολιτικής αστάθειας και έντονης κλιματικής αβεβαιότητας, η λειτουργία του ανταγωνισμού στα τρόφιμα αποκτά στρατηγική σημασία.
Με αφορμή τους παραπάνω λόγους η Επιτροπή Ανταγωνισμού (ΕΑ) διερευνά τις συνθήκες ανταγωνισμού στην αγροδιατροφική αλυσίδα, καθώς αφορά δομικό κλάδο της ελληνικής οικονομίας και είναι υψηλής σημασίας για τον Έλληνα καταναλωτή και την κοινωνική συνοχή, ειδικά σε μια περίοδο πληθωριστικών πιέσεων, αλυσιδωτών κρίσεων στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και γεωπολιτικής αστάθειας και με έντονη την πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής.
Η δράση περιλαμβάνει εργαλεία παρέμβασης με διαφορετικό βαθμό και ένταση:
έρευνα, μέσω της συστηματικής και στοχευμένης χαρτογράφησης αγορών και διεξαγωγής κλαδικών ερευνών σε κλάδους της οικονομίας
προώθηση πολιτικών ανταγωνισμού στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, και,
εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού, μέσω της επιβολής κυρώσεων για αντι-ανταγωνιστικές συμπράξεις επιχειρήσεων και καταχρηστικές πρακτικές επιχειρήσεων με δεσπόζουσα θέση στην αγορά και του προληπτικού ελέγχου συγκεντρώσεων επιχειρήσεων
Μηχανισμοί διαμόρφωσης τιμών
Στις 16 Φεβρουαρίου η ΕΑ Δημοσίευσε συγκεντρωτικά τις πιο πρόσφατες ερευνητικές τις δραστηριότητες, από την πρωτογενή παραγωγή και τις εισροές (ζωοτροφές, φάρμακα) μέχρι τη μεταποίηση και την τελική λιανική πώληση. Με τον τρόπο αυτό επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει τους μηχανισμούς διαμόρφωσης των τιμών, και τις συνθήκες ανταγωνισμού σε κρίσιμα προϊόντα διατροφής. Τα πορίσματα των ερευνών περιλαμβάνουν σημαντικές διαπιστώσεις, όχι μόνο ως προς τη δομή της αγοράς, αλλά και ως προς κρίσιμα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά, συμπεριφορικά μοτίβα, και ευρύτερα ζητήματα που μπορούν να τροφοδοτήσουν τον δημόσιο διάλογο και να οδηγήσουν σε στοχευμένες ρυθμιστικές παρεμβάσεις από την Πολιτεία για την ενίσχυση του ανταγωνισμού προς όφελος των επιχειρήσεων και του καταναλωτή. «Αυτή η διερεύνηση κάθε κρίκου της αλυσίδας τροφίμων — από το κόστος του εμβολίου για το πρόβατο μέχρι την τιμή της φέτας στο ράφι — επιτρέπει τον εντοπισμό πραγματικών παραγόντων που επηρεάζουν το επίπεδο τιμών», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ΕΑ.
Σημειώνεται ότι τον Δεκέμβριο του 2025 η ΕΑ αποφάσισε την εκκίνηση έρευνας για την κατάσταση του ανταγωνισμού (State of Competition), στον αγροδιατροφικό τομέα, σε κάθε στάδιο της αλυσίδας αξίας (δηλαδή της αγροτικής παραγωγής, της μεταποίησης και του εμπορίου τροφίμων). «Μια τέτοια έρευνα θα μας επιτρέψει τον εντοπισμό τόσο τυχόν στρεβλώσεων που πιθανόν να απορρέουν από τον περιορισμένο ανταγωνισμό, όσο και των βαθύτερων διαρθρωτικών ή/και ρυθμιστικών προβλημάτων», ανεξάρτητη αρχή.
Οδηγός Ανταγωνισμού
Έχει επίσης δημοσιεύσει τον Οδηγό Ανταγωνισμού για τον Αγροτικό Κλάδο ο οποίος εξηγεί με πρακτικές συμβουλές και παραδείγματα τους κανόνες ελεύθερου ανταγωνισμού και τη νομοθεσία περί αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων και παρουσιάζει τις σημαντικότερες δυνατότητες συνεργασίας των παραγωγών αγροτικών προϊόντων εντός των ορίων που θέτουν οι κανόνες του ανταγωνισμού, για την καλύτερη αξιοποίηση και πώληση της παραγωγής τους και την ενίσχυση της διαπραγματευτικής τους θέσης έναντι των αγοραστών.
Σημειώνεται ότι η άσκηση της αρμοδιότητας χαρτογράφησης και προώθησης πολιτικών ανταγωνισμού συμπληρώνει την εφαρμογή του δικαίου ανταγωνισμού από την Επιτροπή Ανταγωνισμού (άρθρα 1 και 2 του Ν. 3959/2011 και 101/102 ΣΛΕΕ περί αντι-ανταγωνιστικών συμπράξεων και κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης και άρθρα 5-10 Ν. 3959 περί ελέγχου συγκεντρώσεων). Πρόκειται για εργαλεία με τα οποία η ΕΑ επεμβαίνει απευθείας σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που ανάγονται είτε στη συμπεριφορά των παικτών της αγοράς είτε στη αύξηση του βαθμού συγκέντρωσης της αγοράς και είναι ικανές να οδηγήσουν σε υψηλές τιμές, χαμηλή ποιότητα προϊόντων και υπηρεσιών και μειωμένη καινοτομία, εις βάρος του καταναλωτή. Στο πλαίσιο αυτό, τα τελευταία έτη η ΕΑ έχει διενεργήσει πολλαπλούς ελέγχους και έρευνες και έχει λάβει αποφάσεις σε πάνω από 20 κρίσιμες αγορές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, καλύπτοντας όλη την αλυσίδα αξίας από την παραγωγή έως τη λιανική πώληση, από πρώτες ύλες έως τελικά προϊόντα τροφίμων καθημερινής χρήσης από τους καταναλωτές.
