Το ταξίδι της διάσωσης παραδοσιακών ποικιλιών οπωροφόρων δέντρων

Εργαστήριο για τις τοπικές παραδοσιακές ποικιλίες οπωροφόρων δέντρων και τους δασικούς καρπούς πραγματοποιείται σήμερα στην ΚοινΣΕπ «Pleteno» στην Ξάνθη, στο πλαίσιο της ∆ράσης ΕΡΕΥΝΩ – ∆ΗΜΙΟΥΡΓΩ – ΚΑΙΝΟΤΟΜΩ, που συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και εθνικούς πόρους μέσω ΕΠΑνΕΚ.

Ο Παναγιώτης Σαϊνατούδης, από την Εναλλακτική Κοινότητα ΠΕΛΙΤΙ, που συμμετέχει στη δράση, μαζί με τον Νίκο Νικήσιανη, από την ερευνητική ομάδα του έργου EcoVariety, ταξίδεψαν στην οροσειρά της Ροδόπης, αναζητώντας καλλιεργητές οπωροφόρων δέντρων. «Ήταν μια συγκινητική και εντυπωσιακή εμπειρία. Συναντήσαμε ανθρώπους που γνωρίζαμε από παλιά και καλλιεργούν σπόρους. Στο Διάσπαρτο, έχει μια καρυδιά πάνω από 100 ετών. Στη Σμίνθη, συναντήσαμε ανθρώπους με μήλα και αχλάδια και στο Καλότυχο έχουν κράνα και κυδώνια».

Όπως εξηγεί, παράλληλα με τη δημιουργία βάσης δεδομένων για τα δέντρα δημιούργησαν διαθέσιμες ποικιλίες στο εμπόριο μέσω του φυτωρίου Agriherb στα Βασιλικά Θεσσαλονίκης, με την προοπτική να διασωθούν και να διαδοθούν στην υπόλοιπη χώρα. «Το φυτώριο είναι εταίρος του προγράμματος και επέλεξε ποικιλίες από τα δέντρα που θεωρούνται αξιόλογα για εμπορική χρήση.

Στο Πελίτι δημιουργήσαμε οπωρώνα με τα συγκεκριμένα δέντρα. Στόχος του EcoVariety, μέσα από διαδικτυακές και διά ζώσης ενημερώσεις, είναι ν’ αναδείξει έναν άγνωστο πλούτο και να εντάξει ποικιλίες σε μια παραγωγική διαδικασία».

Οι περιοχές που επελέγησαν για το έργο είναι οι εξής: Οροσειρά Ροδόπης, Ορεινό Τόξο Αλμωπίας, Πιέρια Όρη, Βίτσι – Πρέσπες, Γράμμος, Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, Αθαμανικά Όρη, Θεσπρωτικά Όρη – Λάκκα Σουλίου. Σύμφωνα με τον Νίκο Νικήσιανη, οι οκτώ περιοχές επελέγησαν, διότι παρατηρείται μεγαλύτερος βαθμός εγκατάλειψης.

«Όσες ποικιλίες απέμειναν είναι στα όρια της βιωσιμότητας. Επιπλέον, δεν αντικαταστάθηκαν από νεότερες και εμπορικότερες. Τέλος, οι συγκεκριμένες περιοχές είναι σημαντικές περιβαλλοντικά». Σημειώνει πως σχεδόν όλες οι ποικιλίες είναι εγκαταλειμμένες και συναντώνται σποραδικά σε χωράφια ή αυλές.

Περιηγηθείτε στον διαδραστικό χάρτη και θα βρείτε τις τοπικές, παραδοσιακές ποικιλίες οπωροφόρων δέντρων που έχουν συγκεντρωθεί κατά την επιτόπια έρευνα στο πλαίσιο του έργου EcoVariety σε οκτώ ορεινές περιοχές της χώρας.

Ο ίδιος συμφωνεί με τον κ. Σαϊνατούδη ότι οι εμπορικές προδιαγραφές θα δημιουργήσουν το ενδεχόμενο διατήρησης για κάποιες από τις 40 που αναβιώνουν στα συνεργαζόμενα φυτώρια του EcoVariety. «Έχουν αποδειχθεί ανθεκτικές και έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στη γεύση, τα αρώματα και τα χρώματα. Επομένως, υπό προϋποθέσεις, μπορούν να επανενταχθούν σε μια ήπια παραγωγική δραστηριότητα».

Για τον κ. Νικήσιανη, είναι αξιέπαινη η συστηματική προσπάθεια δεκάδων πολιτών σε πολλά χωριά να διασώσουν παραδοσιακές ποικιλίες. «Περιποιούνται παλιά δέντρα, επίσης μπολιάζουν κάποια δέντρα με ποικιλία που έχουν διασώσει. Χάρη σε αυτούς σώθηκαν κάποιες από τις χιλιάδες ποικιλίες του παρελθόντος», καταλήγει.