Τυνησία και Τουρκία αλλάζουν τις ισορροπίες στο ελαιόλαδο – Πως αναδιαμορφώνεται ο ελαιοκομικός χάρτης της Μεσογείου

19/11/2026
8' διάβασμα
tynisia-kai-tourkia-allazoun-tis-isorropies-sto-elaiolado-pos-anadiamorfonetai-o-elaiokomikos-chartis-tis-mesogeiou-389558

Μετά την παραγωγή-ρεκόρ των 500.000 τόνων και τα εξαγωγικά έσοδα των 1,71 δισ. δολαρίων της Τυνησίας την περασμένη περίοδο, η Τουρκία διεκδικεί φέτος την δεύτερη θέση στην παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου, ακολουθώντας τις ισπανικές προβλέψεις για 1,6 εκατ. τόνους για το 2026/2027. Οι τουρκικές εκτιμήσεις φτάνουν ακόμη και τους 550.000 τόνους. Ωστόσο, το αυξημένο κόστος και οι δυσκολίες στις εξαγωγές αναδεικνύουν τις προκλήσεις για τους παραγωγούς όχι μόνο στη γειτονική Τουρκία, αλλά και στην Τυνησία που φέτος παραδίδει, τρόπον τινά, τη σκυτάλη μετά το περσινό ρεκόρ παραγωγής.

Η Τυνησία, μετά την εξαιρετική περσινή χρονιά που την ανέδειξε στη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα παγκοσμίως, αναμένει, φέτος, σημαντική υποχώρηση της παραγωγής της, κυρίως λόγω της παρενιαυτοφορίας της ελιάς. Αντίθετα, η Τουρκία προετοιμάζεται για μια ιδιαίτερα αυξημένη συγκομιδή, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε νέο ιστορικό ρεκόρ.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη διεθνή αγορά, καθώς οι δύο χώρες αποτελούν σημαντικούς εξαγωγικούς παίκτες, με διαφορετικά όμως προβλήματα στην εμπορική αξιοποίηση της παραγωγής τους.

Τι προβλέπει το IOC για την παγκόσμια παραγωγή το 2026/27

Ταυτόχρονα, υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC), που παρουσιάστηκαν τέλος Οκτωβρίου, η παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου την περίοδο 2026/27 αναμένεται να ανέλθει σε 3,67 εκατ. τόνους, καταγράφοντας αύξηση 3,3% σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Η Ισπανία διατηρεί με διαφορά την πρώτη θέση, με εκτιμώμενη παραγωγή 1,6 εκατ. τόνων, αυξημένη κατά 16,85%, ενώ η Τουρκία προβλέπεται να ακολουθήσει στη δεύτερη θέση με 520.000 τόνους, σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο 68%. Αντίθετα, η Τυνησία αναμένεται να περιοριστεί στους 304.000 τόνους, καταγράφοντας μείωση περίπου 33%. Σε επίπεδο ΕΕ, η παραγωγή εκτιμάται συνολικά σε περίπου 2,4 εκατ. τόνους, εκ των οποίων 300.000 τόνοι προβλέπονται για την Ελλάδα, 280.000 για την Ιταλία και 195.000 για την Πορτογαλία.

Υποχώρηση 40% προβλέπει η Τυνησία

Η προηγούμενη ελαιοκομική περίοδος ήταν ιστορική για την Τυνησία. Η παραγωγή ξεπέρασε τους 500.000 τόνους, καταγράφοντας την υψηλότερη επίδοση της τελευταίας πενταετίας και επαναφέροντας τη χώρα στη δεύτερη θέση της παγκόσμιας κατάταξης, πίσω από την Ισπανία, για πρώτη φορά μετά το 2015, σύμφωνα με το IOC.

Η αυξημένη παραγωγή αποτυπώθηκε και στις εξαγωγικές επιδόσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Τυνησιακού Παρατηρητηρίου Γεωργίας (ONAGRI), οι εξαγόμενες ποσότητες έφτασαν τους 413.100 τόνους, αυξημένες κατά 47,5% σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο, ενώ τα έσοδα ανήλθαν σε 5,2 δισ. τυνησιακά δηνάρια ή περίπου 1,71 δισ. δολάρια, σημειώνοντας άνοδο 39%.

Το τυνησιακό ελαιόλαδο διατέθηκε σε περισσότερες από 85 χώρες, με βασικούς αγοραστές τις Ισπανία, ΗΠΑ και Ιταλία. Η Ισπανία απορρόφησε σχεδόν το ένα τρίτο των εξαγωγών, οι ΗΠΑ περίπου το 20% και η Ιταλία το 19%, σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία που δημοσιεύονται στον διεθνή τύπο.

Ωστόσο, η εμπορική εικόνα ανέδειξε και μια διαχρονική αδυναμία της χώρας, καθώς το 84,3% των εξαγωγών πραγματοποιήθηκε σε μορφή χύμα προϊόντος, ενώ μόλις το 15,7% αφορούσε εμφιαλωμένο και συσκευασμένο ελαιόλαδο. Η περιορισμένη παρουσία επώνυμων τυνησιακών προϊόντων στις διεθνείς αγορές εξακολουθεί να στερεί από τη χώρα σημαντικό μέρος της προστιθέμενης αξίας.

Για τη νέα περίοδο, η Εθνική Ένωση Παραγωγών Ελιάς της Τυνησίας, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Σεπτεμβρίου, εκτιμά υποχώρηση της παραγωγής στους 300.000 τόνους, δηλαδή περίπου 40% χαμηλότερα από πέρυσι. Η μείωση αποδίδεται κυρίως στον φυσικό κύκλο της παρενιαυτοφορίας, καθώς η χρονιά υψηλής καρποφορίας ακολουθείται συνήθως από περίοδο χαμηλότερης παραγωγής. Παρά τη σημαντική πτώση των ποσοτήτων, ο κλάδος εκτιμά ότι οι υψηλότερες διεθνείς τιμές θα μπορούσαν να συγκρατήσουν τα συνολικά έσοδα κοντά στα περσινά επίπεδα.

Η Τουρκία διεκδικεί την δεύτερη θέση με έως 550.000 τόνους

Στον αντίποδα, η Τουρκία εμφανίζεται ως η χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγική δυναμική για το 2026/27, απέχοντας βέβαια σημαντικά από τις ισπανικές επιδόσεις. Οι αρχικές εκτιμήσεις της χώρας τοποθετούν την παραγωγή μεταξύ 400.000 και 500.000 τόνων, ενώ εκτιμήσεις της τουρκικής επιχείρησης Artem Oliva ανεβάζουν τον πήχη ακόμη και στους 500.000-550.000 τόνους.

Η προοπτική αυτή συνδέεται τόσο με την είσοδο των ελαιόδεντρων σε χρονιά αυξημένης καρποφορίας όσο και με την ωρίμανση των νέων φυτεύσεων των τελευταίων δύο δεκαετιών. Η χώρα διαθέτει πλέον περίπου 200 εκατομμύρια ελαιόδεντρα, έναντι 90 εκατομμυρίων πριν από 15 χρόνια, εκ των οποίων περίπου 155 εκατομμύρια βρίσκονται σε παραγωγική ηλικία.

Η ανάκαμψη, μάλιστα έρχεται μετά την απογοητευτική περίοδο 2025/26, όταν η παραγωγή περιορίστηκε κάτω από τους 300.000 τόνους, λόγω ξηρασίας και παρενιαυτοφορίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εκτιμήσεις για τη φετινή παραγωγή παραμένουν προσωρινές, καθώς θα εξαρτηθούν από την εξέλιξη της συγκομιδής, την περιεκτικότητα του καρπού σε λάδι και το ποσοστό της ελαιοπαραγωγής που θα οδηγηθεί στα ελαιοτριβεία.

Το κόστος και οι εξαγωγές το μεγάλο στοίχημα

Παρά τις θετικές παραγωγικές προοπτικές, η αυξημένη συγκομιδή δεν εγγυάται αντίστοιχη βελτίωση του εισοδήματος των Τούρκων παραγωγών. Οι τιμές παραγωγού για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο παραμένουν κάτω από τα 5 ευρώ ανά λίτρο, ενώ η αύξηση των εργατικών, των ενεργειακών και των γεωργικών εισροών περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια κέρδους.

Σε ορισμένες περιοχές, μάλιστα, οι παραγωγοί εξετάζουν το ενδεχόμενο να αφήσουν τις ελιές ασυγκόμιστες, καθώς το κόστος συλλογής ενδέχεται να υπερβαίνει την αξία της παραγωγής. Ενδεικτικά, τα ημερομίσθια των εργατών συγκομιδής έχουν φτάσει τις 1.500 τουρκικές λίρες, από 900 λίρες την προηγούμενη χρονιά, σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του Olive Oil Times.

Την ίδια στιγμή, η Τουρκία καλείται να αντιμετωπίσει και τη σημαντική υποχώρηση των εξαγωγών της. Το διάστημα Ιανουαρίου-Σεπτεμβρίου 2026, οι εξαγόμενες ποσότητες ελαιολάδου μειώθηκαν κατά 53%, στους μόλις 15.700 τόνους, έναντι της αντίστοιχης περιόδου του 2025.

Για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η Ένωση Εξαγωγέων Ελιάς και Ελαιολάδου Αιγαίου ζητά από την EE να αυξήσει την αδασμολόγητη ποσόστωση εισαγωγών τουρκικού ελαιολάδου στους 60.000 τόνους, καθώς και την κατάργηση πρόσθετου δασμού 12,5% στις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Παράλληλα, οι Τούρκοι εξαγωγείς επιδιώκουν να ενισχύσουν την παρουσία τους στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Για αμφότερες τις χώρες, επομένως, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στην παραγωγή περισσότερου ελαιολάδου. Η Τυνησία καλείται να αξιοποιήσει καλύτερα την παραγωγή της μέσω της τυποποίησης και της ενίσχυσης των εμπορικών της σημάτων, ενώ η Τουρκία πρέπει να μετατρέψει την αναμενόμενη παραγωγική άνοδο σε πραγματικές εξαγωγικές ευκαιρίες και βιώσιμο εισόδημα για τους ελαιοπαραγωγούς της.

ΓΡΑΦΤΗΚΕ ΑΠΟ: