Μετατάξεις αγροτών μεταξύ καθεστώτων ΦΠΑ έως 30 Ιανουαρίου

Με την έναρξη του νέου έτους, μία από τις βασικές φορολογικές υποχρεώσεις των αγροτών είναι η εξέταση της ένταξης ή της μετάταξής τους στο κατάλληλο καθεστώς ΦΠΑ. Η καταληκτική ημερομηνία για τις μετατάξεις που αφορούν τα φορολογικά δεδομένα του 2025 είναι η 30ή Ιανουαρίου 2026, ενώ η ισχύς της μετάταξης ξεκινά από 1/1/2026.

Το ζήτημα των μετατάξεων είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς επηρεάζει άμεσα τον τρόπο τιμολόγησης, τις υποχρεώσεις ΦΠΑ και τη συνολική φορολογική εικόνα της αγροτικής εκμετάλλευσης.

Όρια ειδικού και κανονικού καθεστώτος ΦΠΑ

ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΦΠΑ:

• Επιδοτήσεις έως 5.000 €
• Τζίρος (πωλήσεις αγροτικών προϊόντων & παροχή αγροτικών υπηρεσιών) έως 15.000 €

Για την παραμονή ή ένταξη στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά και τα δύο κριτήρια.

ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΦΠΑ:

• Επιδοτήσεις άνω των 5.000 € ή
• Τζίρος άνω των 15.000 €

Αρκεί η υπέρβαση ενός εκ των δύο ορίων για να προκύψει υποχρέωση μετάταξης στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.

Η υποχρέωση μετάταξης διαπιστώνεται με βάση τα στοιχεία του προηγούμενου φορολογικού έτους (2025) και δηλώνεται έως 30/1/2026.

Ποιοι μπορούν να παραμείνουν ή να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς

Όσοι αγρότες το 2025:

• πραγματοποίησαν παραδόσεις αγροτικών προϊόντων ή παροχές αγροτικών υπηρεσιών συνολικής αξίας μικρότερης των 15.000 €, και
• έλαβαν επιδοτήσεις συνολικού ύψους μικρότερου των 5.000 €,

έχουν τη δυνατότητα να παραμείνουν ή να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ.

Ακόμη και στην περίπτωση που δεν πραγματοποιήθηκαν πωλήσεις ή παροχές υπηρεσιών, εφόσον έχουν εισπραχθεί επιδοτήσεις κάτω των 5.000 €, ο αγρότης οφείλει να εγγραφεί στο ειδικό καθεστώς αγροτών.

Εξαιρέσεις από το ειδικό καθεστώς ΦΠΑ

Δεν μπορούν να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς και υπάγονται υποχρεωτικά στο κανονικό καθεστώς οι αγρότες που:

• Ασκούν την αγροτική δραστηριότητα με τη μορφή εταιρείας ή αγροτικού συνεταιρισμού,
• πωλούν προϊόντα μετά από επεξεργασία που τους προσδίδει χαρακτήρα βιομηχανικού ή βιοτεχνικού προϊόντος,
• ασκούν παράλληλα άλλη οικονομική δραστηριότητα με υποχρέωση τήρησης λογιστικών αρχείων,
• πωλούν προϊόντα μέσω λαϊκών αγορών, ιδιόκτητου καταστήματος ή πραγματοποιούν εξαγωγές και ενδοκοινοτικές παραδόσεις.

Υποχρεωτική και προαιρετική μετάταξη

• Υποχρεωτική μετάταξη από το ειδικό στο κανονικό καθεστώς πραγματοποιείται με δήλωση μεταβολών έως 30/1/2026 και ισχύει από 1/1/2026.
• Προαιρετική μετάταξη από το ειδικό στο κανονικό καθεστώς συνεπάγεται υποχρεωτική παραμονή σε αυτό για τρία (3) έτη.

Τι υπολογίζεται στο όριο των 15.000 €

Στο όριο των 15.000 € περιλαμβάνονται:

• Τιμολόγια αγοράς που εκδίδουν οι αγοραστές (για αγρότες ειδικού καθεστώτος),
• Τιμολόγια πώλησης αγροτικών προϊόντων (αγρότες κανονικού καθεστώτος),
• Ειδικά στοιχεία πώλησης αγροτικών προϊόντων,
• Εκκαθαρίσεις συνεταιρισμών ή ομάδων παραγωγών,
• Αμοιβές μέσω εργοσήμου.

Τα παραπάνω αφορούν τόσο χονδρικές όσο και λιανικές πωλήσεις.

Τι υπολογίζεται στο όριο των 5.000 € επιδοτήσεων

Στο όριο των 5.000 € λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των επιδοτήσεων και ενισχύσεων που καταβλήθηκαν εντός του 2025, ανεξάρτητα από το έτος στο οποίο αφορούν.

Δεν υπολογίζονται:

• επενδυτικές ενισχύσεις,
• αποζημιώσεις ΕΛΓΑ,
• ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) με αποζημιωτικό χαρακτήρα.

Ο υπολογισμός γίνεται βάσει των στοιχείων του ΟΠΕΚΕΠΕ ή της καρτέλας «Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων» του ΥΠΑΑΤ.

Διαδικασία μετάταξης

Η μετάταξη από το κανονικό στο ειδικό καθεστώς γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της ΑΑΔΕ. Για την ένταξη στο ειδικό καθεστώς αρκεί η εγγραφή στο Μητρώο TAXIS αγροτών.

Περιπτώσεις υποχρεωτικής εγγραφής στο ειδικό καθεστώς:

• Κάτοχοι αγροτικού αυτοκινήτου (ΦΙΧ),
• Παραγωγοί που παραχωρούν προϊόν (π.χ. ελαιόλαδο) ως δικαίωμα,
• Πριν από την πρώτη πώληση αγροτικού προϊόντος,
• Πριν από την πρώτη παροχή αγροτικής υπηρεσίας.
• Πότε δεν επιτρέπεται απένταξη από το ειδικό καθεστώς

Ο αγρότης δεν μπορεί να απενταχθεί αν:

• έχει λάβει επιστροφή ΦΠΑ για το έτος της αίτησης,
• διαθέτει αγροτικό αυτοκίνητο (ΦΙΧ),
• πληροί τα κριτήρια υποχρεωτικής μετάταξης στο κανονικό καθεστώς.

Παράδειγμα 1

Αγρότης ειδικού καθεστώτος το 2025 πραγματοποίησε πωλήσεις και παροχές υπηρεσιών συνολικής αξίας 15.500 € και έλαβε επιδοτήσεις 2.000 €. Υποχρεούται να ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από 1/1/2026.

Παράδειγμα 2

Αγρότης ειδικού καθεστώτος το 2025 έλαβε επιδοτήσεις 6.200 € χωρίς σημαντικό τζίρο. Υποχρεούται να ενταχθεί στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από 1/1/2026.