MONARCH: H start-up των αυτόνομων τρακτέρ που «έπεσε έξω»
Η πορεία της αμερικανικής Monarch Tractor αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι νεοφυείς επιχειρήσεις στον χώρο της αγροτικής τεχνολογίας: Από την εκρηκτική άνοδο και τις υψηλές προσδοκίες, μέχρι τα λειτουργικά προβλήματα, τις οικονομικές πιέσεις και την προσπάθεια επανεκκίνησης μέσω αλλαγής στρατηγικής.
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 2018 με ένα φιλόδοξο όραμα: Την ανάπτυξη πλήρως ηλεκτρικών, «driver-optional» αυτόνομων τρακτέρ, ικανών να μειώσουν το κόστος παραγωγής, να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και να επιταχύνουν την ψηφιοποίηση της γεωργίας. Μεταξύ των ιδρυτών της βρέθηκαν στελέχη με εμπειρία από τη βιομηχανία της ηλεκτροκίνησης, ενώ η Monarch προσέλκυσε σημαντικά επενδυτικά κεφάλαια, που ξεπέρασαν συνολικά τα 240 εκατ. δολάρια. Μέχρι το 2024 είχε αναπτύξει δεκάδες ηλεκτρικά τρακτέρ τύπου MK-V σε ΗΠΑ, Καναδά και άλλες αγορές, παρουσιάζοντας αυξανόμενο κύκλο εργασιών και προοπτικές διεθνούς επέκτασης.
Ορόσημο αποτέλεσε η έναρξη παραγωγής του MK-V το 2022, ενός πλήρως ηλεκτρικού τρακτέρ με δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας, σχεδιασμένου κυρίως για αμπελώνες και δενδρώδεις καλλιέργειες. Η Monarch επένδυσε έντονα τόσο στο υλικό (hardware) όσο και στο λογισμικό αυτονομίας, επιδιώκοντας να ελέγξει ολόκληρη την αλυσίδα αξίας –από την κατασκευή έως τις ψηφιακές υπηρεσίες.
Πότε άρχισαν τα προβλήματα
Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο σύνθετη. Προβλήματα αξιοπιστίας στα πρώτα μηχανήματα, περιορισμένη διάρκεια λειτουργίας (λόγω της μπαταρίας) και καθυστερήσεις στην τεχνική υποστήριξη δημιούργησαν τριβές με πελάτες και αντιπροσώπους. Χαρακτηριστική ήταν η δικαστική διαμάχη με αμερικανική αντιπροσωπεία, η οποία υποστήριξε ότι τα τρακτέρ δεν μπορούσαν να λειτουργήσουν αυτόνομα όπως είχε παρουσιαστεί. Παράλληλα, η απώλεια της συνεργασίας κατασκευής με τη Foxconn –μετά την πώληση του εργοστασίου στο Οχάιο– αποδυνάμωσε το παραγωγικό μοντέλο της εταιρείας.
Τα προβλήματα αυτά συνοδεύτηκαν από διαδοχικές περικοπές προσωπικού. Το 2024 η Monarch μείωσε πάνω από το 10% του εργατικού της δυναμικού, ενώ το φθινόπωρο του 2025 προχώρησε σε νέες απολύσεις άνω των 100 εργαζομένων, προειδοποιώντας ακόμη και για πιθανό κλείσιμο. Την ίδια περίοδο έχασε και βασικά στελέχη, στοιχείο που ενίσχυσε την αβεβαιότητα γύρω από το μέλλον της.
Προσπάθεια για comeback
Μπροστά σε αυτή την πίεση, η εταιρεία οδηγήθηκε σε ριζική αναδιάρθρωση. Αναγνώρισε ότι ο συνδυασμός ανάπτυξης hardware, παραγωγής, πωλήσεων και υποστήριξης απαιτούσε κεφάλαια που δεν μπορούσε πλέον να εξασφαλίσει. Έτσι, εγκατέλειψε σταδιακά την κατασκευή δικών της τρακτέρ και στράφηκε σε ένα μοντέλο τεχνολογικού παρόχου, δίνοντας έμφαση στο λογισμικό αυτονομίας, την τεχνητή νοημοσύνη, τους αισθητήρες και τις υπηρεσίες cloud.
Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική παίζει η πλατφόρμα MonarchOne, ένα πλήρες ψηφιακό οικοσύστημα που ενσωματώνει αυτόνομη οδήγηση, διαχείριση ενέργειας και ανάλυση δεδομένων για μηχανήματα εκτός δρόμου. Αντί να πουλά ολοκληρωμένα τρακτέρ, η Monarch επιδιώκει πλέον να αδειοδοτεί την τεχνολογία της σε κατασκευαστές αγροτικών και βιομηχανικών μηχανημάτων, δημιουργώντας επαναλαμβανόμενα έσοδα μέσω μοντέλων «software-as-a-service». Ήδη αναφέρει συνεργασίες ανάπτυξης λογισμικού με μεγάλους ομίλους του κλάδου, ενώ σημαντικό μέρος των εσόδων της προέρχεται πλέον από αδειοδοτήσεις.
Παράλληλα, η εταιρεία στηρίζεται σε ένα ισχυρό χαρτοφυλάκιο πνευματικής ιδιοκτησίας και σε μεγάλο όγκο πραγματικών δεδομένων λειτουργίας από χιλιάδες ώρες εργασίας σε αγροτικά περιβάλλοντα. Αυτό θεωρεί ότι της δίνει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε μια αγορά όπου εμφανίζονται ολοένα και περισσότεροι πάροχοι αυτόνομων συστημάτων.
Παρά την αλλαγή πορείας, το μέλλον της Monarch παραμένει αβέβαιο. Η επιτυχία του νέου μοντέλου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι μεγάλοι κατασκευαστές θα υιοθετήσουν την τεχνολογία της και από το αν η στροφή στο λογισμικό μπορεί να αντισταθμίσει την αποτυχία του αρχικού οράματος παραγωγής αυτόνομων τρακτέρ.
