Στενά του Ορμούζ: Σοβαρές διαταραχές στα αγροδιατροφικά συστήματα από τη συνέχιση της κρίσης

Η συνεχιζόμενη κρίση στην περιοχή του Κόλπου και το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκαλούν έντονους κραδασμούς στα παγκόσμια αγροδιατροφικά συστήματα, επεσήμανε κατά την παρέμβασή του ο Γενικός Διευθυντής του FAO, Qu Dongyu, στο 180ό Συμβούλιο του οργανισμού την περασμένη Τρίτη. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα των Ηνωμένων Εθνών προειδοποίησε για άμεσες και μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια και κάλεσε σε επείγουσα, συντονισμένη πολιτική αντίδραση σε διεθνές επίπεδο.

Συντονισμένη δράση εντός 90 ημερών

Στην κορυφή των προτεραιοτήτων που έθεσε ο FAO, βρίσκεται η ανάγκη για άμεση κινητοποίηση. Ο Qu Dongyu υπογράμμισε ότι απαιτείται συντονισμένη πολιτική απάντηση με ορίζοντα 90 ημερών, η οποία θα περιλαμβάνει τη δημιουργία εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών, την ενίσχυση της παρακολούθησης των αγορών και την αποφυγή περιορισμών στις εξαγωγές ενέργειας και λιπασμάτων. Παράλληλα, ο FAO ζητά την παροχή οικονομικής στήριξης προς τους αγρότες, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις, που προκαλούν αυξανόμενο κόστος παραγωγής και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.

Μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις

Σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, ο οργανισμός εισηγείται τη διαφοροποίηση των πηγών εισαγωγών τροφίμων και την ενίσχυση των ευάλωτων χωρών μέσω έκτακτης επισιτιστικής βοήθειας. Ταυτόχρονα, σε μακροχρόνιο ορίζοντα προκρίνει τη μετάβαση σε βιώσιμες γεωργικές πρακτικές και επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ως βασικό εργαλείο για τη θωράκιση των συστημάτων τροφίμων.

Μηχανισμοί αντίδρασης του FAO

Για την αντιμετώπιση της κρίσης, ο οργανισμός έχει ήδη ενεργοποιήσει συγκεκριμένους μηχανισμούς, μεταξύ των οποίων, περιλαμβάνονται η παρακολούθηση της εφοδιαστικής αλυσίδας σε πραγματικό χρόνο, ο συντονισμός στρατηγικών αποθεμάτων σε συνεργασία με χώρες του Κόλπου, καθώς και η ανάλυση εναλλακτικών διαδρομών για τη μεταφορά ευπαθών προϊόντων. Επιπλέον, έχει τεθεί σε εφαρμογή πρόγραμμα προτεραιοποίησης της πρόσβασης σε λιπάσματα για φτωχές καθώς και περίκλειστες αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες πλήττονται δυσανάλογα από τις διαταραχές.

Τα στενά και ο παγκόσμιος αντίκτυπος

Τα στενά του Ορμούζ αποτελούν, όπως έχει ειπωθεί πολλάκις το τελευταίο διάστημα, κρίσιμο ενεργειακό και εμπορικό κόμβο, καθώς υπό κανονικές συνθήκες από εκεί διακινούνται περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, δηλαδή το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, καθώς και σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου και λιπασμάτων. Μετά την κρίση, η ναυτιλιακή κίνηση έχει μειωθεί σε ποσοστό που υπερβαίνει και το 90%, οδηγώντας σε σχεδόν πλήρες κλείσιμο του διαύλου.

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές στην αγορά λιπασμάτων, όπου οι τιμές της ουρίας αυξήθηκαν έως και 60% σε ορισμένες αγορές μέσα σε λίγες εβδομάδες. Παράλληλα, εκτιμάται ότι 1,5-3 εκατομμύρια τόνοι εμπορίου λιπασμάτων καθυστερούν κάθε μήνα, απειλώντας άμεσα την αγροτική παραγωγικότητα.

Πίεση στις αλυσίδες τροφίμων με αντίκτυπο στις κοινωνίες

Ο FAO επισημαίνει ότι οι χώρες του Κόλπου εξαρτώνται σε ποσοστό 70% έως 90% από εισαγωγές βασικών τροφίμων, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες. Ταυτόχρονα, σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτή τη φορά, η άνοδος των τιμών ενέργειας αυξάνει το κόστος ζωής και επηρεάζει τις τιμές τροφίμων.

Η μείωση των εισοδημάτων από εμβάσματα προς χώρες της Ασίας και της Αφρικής προσθέτει μια ακόμη διάσταση πίεσης, ενώ οι αγρότες αντιμετωπίζουν συρρίκνωση των περιθωρίων κέρδους, λόγω του αυξημένου κόστους λιπασμάτων και ενέργειας.

«Καμπανάκι» για επισιτιστική κρίση

Ο Οργανισμός προειδοποιεί ότι οι συνδυασμένες αυτές πιέσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αύξηση του πληθωρισμού τροφίμων και επιδείνωση της επισιτιστικής ανασφάλειας, με ήδη ορατές επιπτώσεις σε περιοχές όπως ο Λίβανος και η Υεμένη.

«Η ιστορία κρίνει τους οργανισμούς όχι από τις κρίσεις που προέβλεψαν, αλλά από τον πόνο που απέτρεψαν», σημείωσε χαρακτηριστικά ο Qu Dongyu, υπογραμμίζοντας την άμεση ανάγκη για διεθνή κινητοποίηση απέναντι σε αυτή την εξελισσόμενη κρίση.