Ζήτημα εθνικής ασφαλείας τα λιπάσματα στη νέα στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ

Σε μια σημαντική αλλαγή πολιτικής, η κυβέρνηση Τραμπ τοποθετεί πλέον τα λιπάσματα στον πυρήνα της εθνικής οικονομικής και γεωπολιτικής στρατηγικής των ΗΠΑ. Μέσω ενός ευρύτατου ομοσπονδιακού σχεδίου, επιδιώκει να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή, να περιορίσει την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές και να θωρακίσει την αγροτική οικονομία απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις της αγοράς.

Η νέα στρατηγική παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα από το αμερικανικό Υπουργείο Γεωργίας (USDA) και περιλαμβάνει συντονισμένες παρεμβάσεις πολλών ομοσπονδιακών υπηρεσιών, με βασικούς στόχους την επιτάχυνση επενδύσεων, τη μεταρρύθμιση των αδειοδοτήσεων και τη στήριξη της εγχώριας βιομηχανίας λιπασμάτων. Η υπουργός Γεωργίας των ΗΠΑ Brooke Rollins υποστήριξε, κατά την παρουσίαση, ότι η κυβέρνηση προωθεί τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης στα λιπάσματα, επισημαίνοντας ότι η ομοσπονδιακή διοίκηση βρίσκεται σε καθημερινό συντονισμό με τον Λευκό Οίκο και άλλες υπηρεσίες για το ζήτημα των υψηλών τιμών.

Λιπάσματα ως «στρατηγική υποδομή»

Η σημαντικότερη διαφοροποίηση της νέας πολιτικής είναι ότι τα λιπάσματα δεν αντιμετωπίζονται, πλέον, αποκλειστικά ως αγροτικό ή εμπορικό ζήτημα, αλλά ως κρίσιμη υποδομή εθνικής ασφάλειας. Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί πλέον ότι βασικές αγροτικές εισροές, όπως τα αζωτούχα και φωσφορικά λιπάσματα, είναι εξίσου στρατηγικής σημασίας με τους ημιαγωγούς ή τα κρίσιμα ορυκτά.

Η λογική αυτή στηρίζεται στις έντονες αναταράξεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στις διεθνείς αγορές, αλλά και την τρέχουσα κρίση. Οι υψηλές τιμές φυσικού αερίου, οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και οι περιορισμοί εξαγωγών από ορισμένες χώρες έχουν αυξήσει σημαντικά το κόστος παραγωγής και για τους Αμερικανούς αγρότες.

Επιτάχυνση μεγάλων επενδύσεων

Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η προσπάθεια ταχείας ανάπτυξης μεγάλων βιομηχανικών μονάδων παραγωγής λιπασμάτων στις ΗΠΑ, σε ένα γενικότερο πλαίσιο επέκτασης της εγχώριας παραγωγής, επιδιώκοντας σταθεροποίηση της αγοράς και περιορισμό της έκθεσης των αγροτών στις διεθνείς κρίσεις.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως αναφέρει η ιστοσελίδα agweb, αποτελεί η μονάδα αμμωνίας Blue Point στη Λουιζιάνα, επένδυση ύψους 3,7 δισ. δολαρίων, η ολοκλήρωση αδειοδότησης της οποίας επιδιώκεται μέσα στον επόμενο ενάμιση μήνα. Εφόσον προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η εγκατάσταση θα μπορούσε να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη μονάδα αμμωνίας παγκοσμίως έως το 2029.

Παράλληλα, το USDA σχεδιάζει επανεκκίνηση έργων που είχαν καθυστερήσει στο πλαίσιο του προγράμματος Επέκτασης της Παραγωγής Λιπασμάτων, δίνοντας έμφαση σε μονάδες αμμωνίας και οργανικών λιπασμάτων. Για την επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης, δεδομένου ότι πολλά επενδυτικά σχέδια καθυστερούν επί χρόνια εξαιτίας πολύπλοκων εγκρίσεων και γραφειοκρατικών διαδικασιών, προωθείται συντονισμένη συνεργασία μεταξύ αρμόδιων υπουργείων και άλλων υπηρεσιών.

Αναλυτές στην Ουάσιγκτον εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση ίσως αποδειχθεί καθοριστική για την υλοποίηση τέτοιων επενδύσεων.

Πίεση για μείωση του κόστους στους αγρότες

Παράλληλα με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική, εντείνεται και η πολιτική πίεση για άμεση μείωση του κόστους παραγωγής. Ιδιαίτερη συζήτηση προκαλούν οι αντισταθμιστικοί δασμοί στα φωσφορικά λιπάσματα από το Μαρόκο, τους οποίους αρκετοί Αμερικανοί γερουσιαστές θεωρούν υπεύθυνους για σημαντική επιβάρυνση των αγροτών. Στο επίκεντρο βρίσκεται, επίσης, η υψηλή συγκέντρωση της αγοράς λιπασμάτων εγχώρια, με παραγωγούς και πολιτικούς να ζητούν μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε, ακόμη, ότι θα δημιουργηθεί ειδική θέση οικονομολόγου στο USDA με αποκλειστική αρμοδιότητα την παρακολούθηση των τιμών λιπασμάτων και του κόστους αγροτικών εισροών.

Μακροπρόθεσμη στρατηγική χωρίς άμεσες λύσεις

Παρά τη δυναμική παρουσίαση του σχεδίου, η αμερικανική κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι δεν αναμένονται άμεσα αποτελέσματα στις τιμές των λιπασμάτων.

Οι διεθνείς πιέσεις στην αγορά παραμένουν ισχυρές ενώ, η μεταβολή της παραγωγικής βάσης απαιτεί πολυετή επενδυτικό ορίζοντα. Ωστόσο, στην κυβέρνηση θεωρούν ότι η νέα στρατηγική δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο αντιμετώπισης του ζητήματος.