CoDiet: Η έρευνα που συνδέει διατροφή και υγεία στην Ευρώπη και την Ελλάδα

«Είμαστε ό,τι τρώμε» υπενθυμίζει η ερευνητική ομάδα του έργου CoDiet, επικαλούμενη τη διάσημη φράση του Γάλλου γαστρονόμου Anthelme Brillat-Savarin, που το 1826 είχε πει «πες μου τι τρως, και θα σου πω ποιος είσαι», αυτό που σήμερα, δηλαδή, η επιστήμη επιβεβαιώνει ότι η υγεία μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διατροφή μας. Η σύνδεση αυτή, μεταξύ διατροφής και υγείας του ατόμου, βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού έργου CoDiet, ενός τετραετούς προγράμματος, χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ στο πλαίσιο του Horizon Europe, που φέρνει κοντά 17 ερευνητικούς και πανεπιστημιακούς εταίρους από 10 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Περισσότεροι από 60 επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων συνεργάζονται για την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων στον τομέα της διατροφής και της υγείας.

Σκοπός είναι η κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ διατροφής και μη μεταδοτικών ασθενειών (NCDs) -ιδιαίτερα διαδεδομένων στους σύγχρονους πληθυσμούς- όπως ο διαβήτης, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και η παχυσαρκία, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Το έργο έχει ξεκινήσει από τον Ιανουάριο του 2023 και αναμένεται να ολοκληρωθεί ως το τέλος του 2026, ενώ τα αποτελέσματά του, όπως ευελπιστούν οι επιστήμονες, θα μπορέσουν να υποστηρίξουν τις προσπάθειες -όχι μόνο σε μεμονωμένα άτομα αλλά να επεκταθούν και σε ολόκληρες κοινωνίες- για υγιεινότερο τρόπο ζωής, με μειωμένο κίνδυνο ασθενειών που σήμερα κοστίζουν ζωές και πόρους. Ο συντονισμός του έργου ανήκει στο Ερευνητικό Κέντρο AZTI, στην Ισπανία.

Διεπιστημονική προσέγγιση και καινοτόμες τεχνολογίες

Το CoDiet συνδυάζει διατροφολογία, βιοϊατρική, μηχανική, μικροβιολογία και δημόσια υγεία, αξιοποιώντας Τεχνητή Νοημοσύνη και επιστημονικές αναλύσεις (γενετική, μικροβίωμα κ.α.), για να κατανοήσει πώς η διατροφή επηρεάζει το σώμα. Στόχος είναι η δημιουργία ακριβών και εξατομικευμένων διατροφικών συμβουλών, που προσαρμόζονται στα βιολογικά χαρακτηριστικά και τον τρόπο ζωής κάθε ατόμου, τα οποία θα συμβάλλουν στην αντιμετώπιση μη μεταδιδόμενων ασθενειών που σχετίζονται με τη διατροφή μέσω προηγμένων τεχνολογιών παρακολούθησης και εξατομικευμένης διατροφικής καθοδήγησης.

Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η πολυκεντρική κλινική μελέτη. Έχοντας περάσει το πιλοτικό στάδιο όπου τα εργαλεία εφαρμόστηκαν σε 180 άτομα σε Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία, Ελλάδα και Ισπανία, η δεύτερη φάση του έργου περιλαμβάνει τη συμμετοχή 450 ενηλίκων ατόμων, τα οποία, μεταξύ άλλων, εξοπλίζονται με φορετές, παθητικές κάμερες που θα καταγράφουν όσα καταναλώνουν, ενώ θα πραγματοποιούν δωρεάν βιοχημικές και αιματολογικές εξετάσεις. Τα δεδομένα θα τροφοδοτήσουν μοντέλα και αλγορίθμους AI, παράγοντας προσωπικά προφίλ διατροφής και εξατομικευμένες συστάσεις.

Προσωπική διατροφή και δημόσια πολιτική

Για την ακρίβεια των καταγραφών, το CoDiet συνδυάζει παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο συγκεκριμένων βιοδεικτών, ενώ αξιοποιεί ανάλυση μικροβιώματος. Δεδομένα, που βοηθούν στη χαρτογράφηση των βιολογικών διαδρομών που συνδέουν τη διατροφή με τον κίνδυνο ασθενειών.

Η διατροφή είναι σαφώς προσωπική και συνδέεται με πολιτισμό, μνήμες και οικογενειακές παραδόσεις. Ωστόσο, οι παραδοσιακές οδηγίες διατροφής είναι γενικές και δεν λαμβάνουν υπόψη ατομικές αντιδράσεις σε τρόφιμα, γενετική προδιάθεση ή κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο. Το κενό αυτό έρχεται να γεφυρώσει το CoDiet, συνδυάζοντας βιολογικά δεδομένα με συμπεριφορικές στρατηγικές, ώστε οι συστάσεις να είναι προσαρμοσμένες στο άτομο αλλά και να επεκτείνονται σε επίπεδο πληθυσμιακό.

Η ελληνική συμμετοχή

Σημαντική είναι η συμμετοχή της Ελλάδας μέσω του τμήματος BIOMIC, του ΑΠΘ καθώς και του ΕΚΠΑ, που συμμετέχουν σε κλινικές δοκιμές και ανάλυση δεδομένων σε ότι αφορά τον ελληνικό πληθυσμό. Στο πλαίσιο του προγράμματος ήταν και η ανοιχτή ενημερωτική συνεδρία που πραγματοποίησε την Τρίτη, 3 Φεβρουαρίου, το Διεπιστημονικό Εργαστήριο BIOMIC στο ΚΕΔΕΑ του ΑΠΘ, όπου παρουσιάστηκαν οι τεχνολογίες αιχμής του έργου και τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας.