Εαρινές σπορές 2026: Ανακατατάξεις στις καλλιέργειες και αναζήτηση «ασφαλών» επιλογών

Με έντονη αβεβαιότητα και εμφανή διάθεση περιορισμού του ρίσκου μπαίνουν οι Έλληνες αγρότες στην περίοδο των εαρινών σπορών για το 2026. Η φετινή χρονιά ξεκινά σε ένα περιβάλλον, που χαρακτηρίζεται από αυξημένο κόστος παραγωγής, χαμηλές τιμές σε βασικά προϊόντα και σημαντικά προβλήματα ρευστότητας για τους παραγωγούς, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις αναμένουν ακόμη πληρωμές ενισχύσεων και προγραμμάτων. Την ίδια στιγμή, οι καιρικές συνθήκες του χειμώνα –με έντονες βροχοπτώσεις και πλημμυρισμένες εκτάσεις σε αρκετές περιοχές– έχουν ανατρέψει τους αρχικούς σχεδιασμούς, οδηγώντας σε αναπροσαρμογή των καλλιεργητικών επιλογών.

Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί παραγωγοί στρέφονται σε καλλιέργειες που θεωρούνται λιγότερο κοστοβόρες ή πιο προβλέψιμες ως προς το οικονομικό αποτέλεσμα. Ο ηλίανθος εμφανίζεται να κερδίζει έδαφος σε αρκετές περιοχές της χώρας, καθώς απαιτεί χαμηλότερες εισροές σε σύγκριση με άλλες καλλιέργειες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συνοδεύεται και από συμβολαιακή καλλιέργεια, που προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια ως προς τη διάθεση του προϊόντος. Παράλληλα, το καλαμπόκι επανέρχεται δυναμικά σε ορισμένες περιοχές, κυρίως λόγω της σταθερής ζήτησης από τον κτηνοτροφικό τομέα, αν και το διαρκώς αυξανόμενο κόστος λιπασμάτων και ενέργειας, λόγω της πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα προβληματισμού.

Αντίθετα, παραδοσιακές καλλιέργειες όπως το βαμβάκι εμφανίζουν τάσεις υποχώρησης σε αρκετές περιοχές, κυρίως λόγω των χαμηλών τιμών, που επικράτησαν την προηγούμενη χρονιά, αλλά και της γενικότερης αβεβαιότητας, που επικρατεί στην αγορά. Παράλληλα, σε ορισμένες περιοχές κάνουν την εμφάνισή τους εναλλακτικές καλλιέργειες, όπως η κινόα ή η ρίγανη, οι οποίες προσελκύουν το ενδιαφέρον παραγωγών, που αναζητούν νέες πηγές εισοδήματος ή συμπληρωματικές λύσεις.

Η εικόνα που διαμορφώνεται στις βασικές αγροτικές περιφέρειες της χώρας, δείχνει ότι οι παραγωγοί προσεγγίζουν τις φετινές σπορές με μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα, προσπαθώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα στο κόστος παραγωγής, τις διαθέσιμες αγορές και την ανάγκη διασφάλισης ενός βιώσιμου εισοδήματος. Οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες των επόμενων εβδομάδων αλλά και από τα πρώτα μηνύματα της αγοράς.

Ανατολική Μακεδονία-Θράκη

Σηκώνει κεφάλι ο ηλίανθος

Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές, οι χαμηλές τιμές των παραγόμενων προϊόντων, η αύξηση του καλλιεργητικού κόστους και ο πόλεμος στο Ιράν προκαλούν αναστάτωση στους παραγωγούς, που βιώνουν μια πολύ δύσκολη χρονιά.

Πολλές εκτάσεις με σπαρμένα σιτηρά στον Έβρο είναι πλημμυρισμένες και στη θέση τους, μόλις υποχωρήσουν τα νερά, θα σπαρθεί ηλίανθος, εκτιμά ο πρόεδρος της ΕΑΣ Ορεστιάδας, Λάμπης Κουμπρίδης, καθώς μπορούν να σπείρουν μέχρι τέλος Μάη. Προσθέτει ότι υπάρχουν πολλά «παγωμένα» σιτηρά, που επίσης θα αντικατασταθούν από ηλίανθο. «Πολλοί ενδιαφέρονται για καλαμπόκι καρπό, αλλά σε μικρή έκταση. Στα σιτηρά επομένως οι εκτάσεις είναι μειωμένες». Για το βαμβάκι, υπάρχει σκεπτικισμός λόγω της παρέμβασης για μείωση του αποτυπώματος άνθρακα σε αρόσιμες καλλιέργειες, στην οποία κατευθύνεται και ο ίδιος. Διαπιστώνει με πικρία ότι ο πόλεμος στο Ιράν ανεβάζει την τιμή στο πετρέλαιο, αλλά όχι στο βαμβάκι, γι’ αυτό πολλοί στρέφονται στον ηλίανθο, που είναι λιγότερο κοστοβόρος. «Στο βαμβάκι, το κόστος είναι 180 ευρώ το στρέμμα και 200 στο καλαμπόκι. Το κόστος των βασικών και των επιφανειακών λιπασμάτων διαμορφώνεται από 25-27 λεπτά ανά στρέμμα (τιμή Συνεταιρισμού), άρα σύνολο περίπου 60 ευρώ. Να προσθέσουμε τα φάρμακα, την ενέργεια, τον σπόρο», περιγράφει.

Ο Δραμινός παραγωγός, Τάσος Πεφτίνας, επίσης προσανατολίζεται στον ηλίανθο και προβληματίζεται για το καλαμπόκι, λόγω του καλλιεργητικού κόστους, αλλά και της αυξητικής τάσης των τιμών στο πετρέλαιο, σημειώνοντας ότι πέρυσι «μπήκαν μέσα» με το καλαμπόκι. «Μπορεί να ανέβει και στα δύο ευρώ το λίτρο το καλοκαίρι», λέει. Σημειώνει ότι η επιστροφή πετρελαίου στην κάνουλα θα ισχύσει από τον Οκτώβρη και τονίζει ότι όλοι είναι μουδιασμένοι, γιατί δεν ξέρουν πόσο θα ανέβει η τιμή του. Προσθέτει πως έχουν να λαμβάνουν συνδεδεμένη, οικολογικά σχήματα, μέτρο 23, βασική ενίσχυση και δεν έχουν ρευστότητα. «Αντί να μας πληρώσουν, μας βάζουν να φωτογραφίζουμε. Πολλοί χρωστούν τα περσινά λιπάσματα. Οι παραγωγοί που έχουν ρευστότητα προμηθεύονται πετρέλαιο», λέει. Σημειώνει ότι στην Ελλάδα ο ηλίανθος δεν έχει καλή τιμή, 40 λεπτά το κιλό, παρόλο που υποτίθεται ότι συμβαδίζει με την τιμή του πετρελαίου, ενώ στη Βουλγαρία είναι στα 50 λεπτά το κιλό. Μεταφέρει την απελπισία των παραγωγών τονίζοντας ότι προσπαθούν για τα λιγότερα έξοδα. Το θετικό είναι ότι ο ίδιος επένδυσε σε φωτοβολταϊκά στο χωράφι.

Κεντρική Μακεδονία

Πίεση στις μεγάλες καλλιέργειες στον νομό Κιλκίς

Με έντονη αβεβαιότητα και περιορισμένες επιλογές μπαίνουν οι παραγωγοί της Παιονίας στη φετινή εαρινή περίοδο. Οι σπορές ξεκίνησαν μόλις την τελευταία εβδομάδα, λόγω των παρατεταμένων βροχοπτώσεων και των πλημμυρισμένων εκτάσεων, που καθυστέρησαν τις εργασίες. Όπως εξηγεί στην «ΥΧ» η Μαρία Λαζαρίδου, γεωπόνος της «Γεωτεχνικής Ανάπτυξης», πιστοποιημένη γεωργική σύμβουλος και πρόεδρος των Γεωπόνων Μελετητών – Αγροτικών Συμβούλων Β. Ελλάδας, οι μεγάλες καλλιέργειες της περιοχής αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, με τις τιμές, το κόστος παραγωγής και τη ρευστότητα να πιέζουν ασφυκτικά.

Όπως σημειώνει, το βαμβάκι εμφανίζει σταθερή μείωση, καθώς δεν «έπιασε» τιμή την προηγούμενη χρονιά, ενώ το υψηλό κόστος παραγωγής αποθαρρύνει τους παραγωγούς. Η απονιτροποίηση είχε ήδη οδηγήσει σε μείωση των στρεμμάτων -κατά 30%- όσων συμμετείχαν στο πρόγραμμα, ενώ η αναμονή για το νέο πρόγραμμα μείωσης αποτύπωσης άνθρακα δημιουργεί μια σχετική ενθάρρυνση των παραγωγών, χωρίς ωστόσο να έχει βγει ακόμη η σχετική πρόσκληση. Αντίθετα, η κινόα παρουσιάζει αξιοσημείωτη άνοδο. «Πολλοί μπήκαν τώρα στην καλλιέργεια, γιατί η σταθερή τιμή των 50 λεπτών και η ύπαρξη σύμβασης το καθιστούν πιο ασφαλή επιλογή», δηλώνει.

Επιπλέον, η καλλιέργεια έχει χαμηλές απαιτήσεις σε νερό και εφόδια, γεγονός που μειώνει το κόστος», αναφέρει η κυρία Λαζαρίδου. Για τον ηλίανθο, επισημαίνει ότι παραμένει σταθερή επιλογή, χάρη στις συμβάσεις και στην προβλεψιμότητα της αγοράς, ενώ παράλληλα, συνεχίζεται η καλλιέργεια κτηνοτροφικών φυτών (βίκος, λούπινα), κυρίως σε βιολογικά σχήματα, τα οποία διοχετεύονται σε κτηνοτρόφους. Την ίδια στιγμή, το καλαμπόκι έχει περιοριστεί δραστικά και μπαίνει μόνον από παραγωγούς, που έχουν πολύ καλή συνεργασία με κτηνοτρόφους.

Οι αγρότες, όπως λέει η κ. Λαζαρίδου, επιλέγουν πλέον με γνώμονα το υψηλό κόστος παραγωγής, τις ασταθείς τιμές και τη μείωση των επιδοτήσεων. «Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα στην αγορά. Κι εμείς δεν ξέρουμε τι να προτείνουμε. Υπάρχει δυσκολία στο τι καλλιέργεια να βάλουν και πού να τη δώσουνε. Εάν είχαμε αξιόλογες τιμές των προϊόντων, δηλαδή είχαν την αξία τους, δεν θα κοιτούσαν και οι άνθρωποι τις επιδοτήσεις, δεν θα τους ένοιαζε», τονίζει η κυρία Λαζαρίδου και καταλήγει ότι πολλοί παραγωγοί στην περιοχή της αναζητούν εναλλακτικές ή συμπληρωματικές πηγές εισοδήματος. Έτσι, στα ορεινά της περιοχής παρατηρείται μικρή στροφή σε ελιά, αμύγδαλο και καρύδι, σε πολύ περιορισμένες εκτάσεις κι ως συμπληρωματικές λύσεις.

Θεσσαλία

Μείωση βαμβακιού, στροφή σε καλαμπόκι, κινόα, ρίγανη στον κάμπο

Η εικόνα που διαμορφώνεται στη Θεσσαλία για τις εαρινές καλλιέργειες του 2026, αποτυπώνει μια σαφή μετατόπιση στις προθέσεις σποράς των παραγωγών, με βασικό χαρακτηριστικό τη μείωση του βαμβακιού και την ενίσχυση του καλαμποκιού, ενώ σταθερές εμφανίζονται οι εκτάσεις σε ρεβύθια και βιομηχανική ντομάτα.

Στους κερδισμένους της φετινής χρονιάς συμπεριλαμβάνεται η κινόα, η οποία έχει αυξήσει τα καλλιεργούμενα στρέμματα και η ρίγανη.

Σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις από συνεταιρισμούς και γεωπόνους της περιοχής, το βαμβάκι –που παραδοσιακά αποτελεί τη «ναυαρχίδα» της θεσσαλικής γεωργίας– αναμένεται να καταγράψει αισθητή πτώση στα καλλιεργούμενα στρέμματα, όπως άλλωστε τονίστηκε και στην πρόσφατη εσπερίδα της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος. Η υποχώρηση αυτή αποδίδεται κυρίως στις χαμηλές τιμές παραγωγού της προηγούμενης χρονιάς, στο αυξημένο κόστος εισροών (ενέργεια, λιπάσματα, φυτοπροστασία), αλλά και στην αβεβαιότητα που επικρατεί στη διεθνή αγορά. Κίνητρο για να παραμείνει κάποιος στην παραγωγή, είναι η ενίσχυση που προβλέπεται από φέτος για τη μείωση του αποτυπώματος άνθρακα, ενώ η ειδική ενίσχυση για το 2025 θα είναι 73,6 ευρώ/στρ., και ας μειωθούν σημαντικά τα καλλιεργούμενα στρέμματα. Στην επόμενη ΚΑΠ θα συζητηθεί η αύξηση έως και 91,6 ευρώ, εφόσον είναι μειωμένα τα στρέμματα. Οι σπορές αναμένονται περίπου στα μέσα Απριλίου.

Πολλοί παραγωγοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί, επιλέγοντας να περιορίσουν το ρίσκο και να στραφούν σε καλλιέργειες με πιο προβλέψιμο οικονομικό αποτέλεσμα. Το καλαμπόκι φαίνεται να κερδίζει στρέμματα από το βαμβάκι. Οι ενδείξεις κάνουν λόγο για σημαντική αύξηση των εκτάσεων, ιδιαίτερα σε περιοχές με επαρκή αρδευτική κάλυψη. Παράγοντες όπως η σταθερή ζήτηση από τον κτηνοτροφικό τομέα (ως ζωοτροφή δίνεται σ΄όλα τα ζώα, επομένως δεν επηρεάζεται άμεσα από την ευλογιά στα αιγοπρόβατα), οι καλύτερες τιμές σε σχέση με πέρυσι (20λεπτά/κιλό) και το γεγονός ότι δεν απαιτεί πολλά εργατικά χέρια, δημιουργούν ένα πιο θετικό κλίμα. Μοναδικό μειονέκτημα τα λιπάσματα που απαιτεί το καλαμπόκι και η τιμή των οποίων αυξάνεται λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Επιπλέον, η εμπειρία των προηγούμενων ετών έχει οδηγήσει αρκετούς αγρότες σε καλύτερη διαχείριση του κόστους παραγωγής, καθιστώντας το καλαμπόκι μια πιο «ασφαλή» επιλογή στο σημερινό περιβάλλον.

Σταθερότητα καταγράφεται στις εκτάσεις με ρεβύθια, τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν εδραιωθεί ως μια εναλλακτική λύση χαμηλότερου κόστους, με ικανοποιητική απορρόφηση από την αγορά. Οι παραγωγοί, που έχουν επενδύσει στη συγκεκριμένη καλλιέργεια, φαίνεται πως διατηρούν τα περσινά στρέμματα, εκτιμώντας ότι προσφέρει ισορροπία ανάμεσα σε εισροές και τελικό εισόδημα. Παράλληλα, η συμβολαιακή γεωργία σε ορισμένες περιπτώσεις ενισχύει το αίσθημα ασφάλειας.

Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει και η βιομηχανική ντομάτα, με τις καλλιεργούμενες εκτάσεις να παραμένουν περίπου στα ίδια επίπεδα. Τα συμβόλαια με τις μεταποιητικές μονάδες και η σχετική σταθερότητα στις τιμές συγκρατούν τις μεγάλες διακυμάνσεις. Ωστόσο, οι παραγωγοί παρακολουθούν στενά το κόστος άρδευσης και ενέργειας, που εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα της καλλιέργειας.

Η κινόα σταδιακά κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος στη Θεσσαλία, καθώς η καλλιέργεια δεν απαιτεί νερό, έχει λίγα καλλιεργητικά έξοδα λόγω του σύντομου καλλιεργητικού κύκλου, είναι ανθεκτική γενικά στην κλιματική κρίση, ενώ προσφέρει σιγουριά λόγω της συμβολαιακή τιμής που έχει με συγκεκριμένη εταιρεία (50 λεπτά η συμβατική, 80 λεπτά η βιολογική οι περσινές τιμές).

Αντίστοιχα και η καλλιέργεια ρίγανης κερδίζει έδαφος τα τελευταία χρόνια στη Θεσσαλία και ιδιαίτερα στις περιοχές εκείνες που δεν υπάρχει επάρκεια αρδευτικού νερού, δίνοντας μια ικανοποιητική πρόσοδο στους αγρότες. Καλλιεργείται κυρίως σε ημιορεινές και ξηρικές περιοχές με καλή αποστράγγιση και ασβεστούχα εδάφη. Οικονομικά Στοιχεία (ενδεικτικά):

• Κόστος εγκατάστασης: 250–400 €/στρέμμα,

• Διάρκεια ζωής φυτείας: 8–12 έτη,

• Τιμή παραγωγού (ξηρή ρίγανη): 4–8 €/κιλό (ανάλογα ποιότητα & αγορά).

Συνολικά, η φετινή χρονιά στη Θεσσαλία χαρακτηρίζεται από μια προσπάθεια αναπροσαρμογής των καλλιεργητικών επιλογών με γνώμονα τη μείωση του ρίσκου και τη διασφάλιση ρευστότητας. Οι παραγωγοί φαίνεται να κινούνται πιο συντηρητικά, επιδιώκοντας ισορροπία ανάμεσα σε παραδοσιακές και εναλλακτικές καλλιέργειες. Το τελικό αποτύπωμα θα εξαρτηθεί τόσο από τις καιρικές συνθήκες της άνοιξης όσο και από τα πρώτα μηνύματα της αγοράς, που θα καθορίσουν τις οριστικές αποφάσεις σποράς τις επόμενες εβδομάδες.

Πελοπόννησος

Αύξηση στις καλλιέργειες ηλίανθου και καλαμποκιού έφεραν οι βροχές στην Αρκαδία

Αυξημένη προβλέπεται να είναι φέτος η καλλιεργήσιμη έκταση για τον ηλίανθο, αφού οι χειμωνιάτικες καλλιέργειες έχουν καταστραφεί λόγω των συνεχών βροχοπτώσεων. Όπως μας εξήγησε ο Δημήτρης Ξηρογιάννης: «Ο χειμώνας ήταν καταστροφικός και έτσι οι παραγωγοί στρέφονται στις ανοιξιάτικες καλλιέργειες του ηλίανθου και του καλαμποκιού, για να καλύψουν ένα μέρος των χαμένων εισοδημάτων των χειμερινών σιτηρών όπως το σιτάρι, το κριθάρι και ο βίκος». Χαρακτηριστικό στοιχείο της κατάστασης, που έχει δημιουργηθεί, είναι ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των παραγωγών, σε μία καλλιεργήσιμη έκταση 25 χιλιάδων στρεμμάτων τα 10-12 ήταν για αρκετό καιρό μέσα στο νερό.

Αναφερόμενος στην καλλιέργεια του καλαμποκιού θα επισημάνει ότι: «Για τη φετινή χρονιά είναι δεδομένο ότι θα υπάρξει μία έξαρση στο καλαμπόκι, αφού θεωρείται εύκολη καλλιέργεια αν και δαπανηρή, λόγω της αζωτούχου λίπανσης». Σε ό,τι αφορά τις διαθέσεις της αγοράς για το καλαμπόκι και τον ηλίανθο ο Δημήτρης Ξηρόγιαννης δήλωσε ότι: «Σύμφωνα με την εικόνα που υπάρχει μέχρι τώρα, η καλλιέργεια του καλαμποκιού θα φθάσει στις πέντε χιλιάδες στρέμματα, ενώ για τον ηλίανθο θα κινηθεί στα δύο χιλιάδες στρέμματα. Φυσικά μετά θα ξαναμπούν στο παιχνίδι και τα τριφύλλια, αφού δεν θα έχουμε τροφή ούτε για τα ζώα».