Έκθεση Στουρνάρα: «Κλειδί» οι επενδύσεις και η καινοτομία για την αγροτική ανάπτυξη
Να ενισχυθούν οι επενδύσεις για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας έναντι της απευθείας ενίσχυσης των αγροτών, προτείνει η Τράπεζα της Ελλάδος, στην έκθεση του Διοικητή της, Γιάννη Στουρνάρα. Όπως επισημαίνει η βελτίωση των αγροτικών υποδομών, η ψηφιοποίηση και η αυτοματοποίηση είναι βασικοί πυλώνες για έναν σύγχρονο αγροτικό τομέα.
Ο πρωτογενής τομέας στην Ελλάδα παραμένει εγκλωβισμένος σε έναν φαύλο κύκλο χαμηλής παραγωγικότητας και δομικών στρεβλώσεων. Η κλιματική αλλαγή επίσης προκαλεί σημαντικές ζημίες στον αγροτικό τομέα της ΕΕ, με την ξηρασία να αποτελεί το 50% των κλιματικών κινδύνων. Προτείνονται μέτρα προσαρμογής, όπως η εισαγωγή ανθεκτικών ποικιλιών, η διαχείριση υδατικών πόρων και η δημιουργία χρηματοοικονομικών εργαλείων. Ακόμη η συνένωση μικρών αγροτικών ιδιοκτησιών σε συνεργατικά σχήματα κρίνεται αναγκαία για την αύξηση της παραγωγικότητας και της κερδοφορίας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.
Στο συγκεκριμένο κεφάλαιο της έκθεσης τονίζεται:
Οι τρέχουσες διεθνείς ανατροπές αποτελούν για την Ευρώπη όχι μόνο απειλή, αλλά και μια σαφή κλήση αφύπνισης για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας στο παραγωγικό μοντέλο της χώρας μας, υπογραμμίζει η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για το 2025.
Ολικό στρατηγικό σχέδιο
Η ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανθεκτικότητας και της ανταγωνιστικότητας του αγροτικού τομέα προϋποθέτει στροφή της αγροτικής πολιτικής προς επενδύσεις, καινοτομία, υψηλές δεξιότητες και σύγχρονα επιχειρηματικά σχήματα. Η ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα στην Ελλάδα προϋποθέτει ένα ολιστικό στρατηγικό σχέδιο, σε πλήρη ευθυγράμμιση με την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) της ΕΕ, το οποίο θα στοχεύει στη βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη μέσω εκσυγχρονισμού, τεχνολογικής αναβάθμισης, αναδιάρθρωσης της παραγωγής και αξιοποίησης οικονομιών κλίμακας.
Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται ενίσχυση των επενδύσεων σε σύγχρονες αγροτικές υποδομές, ιδίως σε αρδευτικά έργα και σε συστήματα αποτελεσματικότερης διαχείρισης των φυσικών πόρων, καθώς και ευρύτερη υιοθέτηση νέων τεχνολογιών – όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιοποίηση, η ρομποτική, η αυτοματοποίηση και η ευφυής γεωργία – που μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή, να μειώσουν το κόστος, να περιορίσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και να ενισχύσουν την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
«Γνωσιακό κενό»
Παράλληλα, αναγκαίες προϋποθέσεις είναι ο περιορισμός του «γνωσιακού κενού» στον αγροτικό τομέα μέσω επιμόρφωσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων του ανθρώπινου κεφαλαίου, ο εκσυγχρονισμός των αγροτικών σπουδών και η στενότερη σύνδεσή τους με τη μεταποίηση τροφίμων, η συνεργασία με εταιρίες τεχνολογίας και η κινητοποίηση επενδυτικών κεφαλαίων. Επιπλέον, απαιτούνται πρωτοβουλίες για την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών με βάση τις εξελίξεις στη ζήτηση και στις κλιματικές συνθήκες, καθώς και για τη συνένωση μικρών εκμεταλλεύσεων σε συνεργατικά σχήματα με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, μέσω επιτάχυνσης της κτηματογράφησης και των αναδασμών, ώστε να αντιμετωπιστεί ο κατακερματισμός του κλήρου και να ενισχυθεί η καθετοποίηση της παραγωγής.
Τέλος, κρίσιμοι παράγοντες είναι ο επαναπροσδιορισμός του αγρότη ως σύγχρονου επαγγελματία και ο αναπροσανατολισμός της ΚΑΠ από εργαλείο εισοδηματικής στήριξης σε μοχλό εκσυγχρονισμού, καινοτομίας και βιώσιμης ανάπτυξης του πρωτογενούς τομέα.
Η Τράπεζα της Ελλάδος αναδεικνύει το gaiasense ως μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης για την αγροτική παραγωγή
Στη σημασία της ευφυούς γεωργίας για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του αγροτικού τομέα και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος εστιάζει η τελευταία έκθεση του Διοικητή της Τράπεζα της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, για τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.
Όπως επισημαίνεται στην έκθεση, η υιοθέτηση πρακτικών ευφυούς γεωργίας (precision farming), όπως η έξυπνη άρδευση, η εφαρμογή μεταβλητών δόσεων λιπασμάτων και φυτοπροστατευτικών προϊόντων, καθώς και η αξιοποίηση ψηφιακών εφαρμογών που παρέχουν συμβουλές σε πραγματικό χρόνο, μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την οικονομική απόδοση των παραγωγών. Παράλληλα, συμβάλλει στη μείωση των εισροών και, κατ’ επέκταση, του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της αγροτικής δραστηριότητας.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο gaiasense, το οποίο παρουσιάζεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής ευφυούς γεωργίας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με σχετική παραπομπή της έκθεσης, πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σύστημα ψηφιακής αγροτικής συμβουλευτικής που αναπτύχθηκε από την NEUROPUBLIC και συνδυάζει τεχνολογίες αιχμής με επιστημονική γνώση, με στόχο τη βελτιστοποίηση της παραγωγής.
Το σύστημα υποστηρίζεται – σύμφωνα με την Έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ – από το δίκτυο συνεργατών της GAIA ΕΠΙΧΕΙΡΕΙΝ και απευθύνεται τόσο σε μεμονωμένους παραγωγούς όσο και σε αγροτικούς συνεταιρισμούς, προσφέροντας εξατομικευμένες συμβουλές και δεδομένα πεδίου που διευκολύνουν τη λήψη αποφάσεων.
Η ανάδειξη τέτοιων εργαλείων από την κεντρική τράπεζα υπογραμμίζει τον κρίσιμο ρόλο της ψηφιακής μετάβασης στον πρωτογενή τομέα, σε μια περίοδο όπου η αύξηση της παραγωγικότητας και η βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων αποτελούν βασικές προκλήσεις για την ελληνική γεωργία.
