Εναλλακτική προσέγγιση στην αζωτούχο λίπανση των ελαιώνων

Θα μιλήσουμε για τη διαφυλλική χρήση της ουρίας ως δυνατότητα αποκλειστικής ή κυρίαρχης αζωτούχου λίπανσης στην ελιά. Η θεώρησή μας έχει σοβαρά θεμέλια με ισχυρότερα, το νερό, το βερτιτσίλιο, το φυσικό περιβάλλον, την αποτελεσματικότητα, την ευκολία και φυσικά τη διαθεσιμότητα του δέντρου της ελιάς.

Εξηγούμαστε: Πολλοί ελαιώνες είναι ξηρικοί ή αρδεύονται πλημμελώς. Το βερτιτσίλιο πάλι, είναι μια καταστροφική για την ελιά ασθένεια που προσβάλλει τα ξυλώδη αγγεία, δηλαδή το αγωγό σύστημα του φυτού, ενθαρρυνόμενο από την … καλοπέραση, ήτοι από το πολύ νερό (μεταφορέας του παθογόνου) και το πολύ άζωτο στο έδαφος.

Ο σπουδαίος, ελληνικής καταγωγής, φυτοπαθολόγος Agrios G. (2005), μιλάει για πιο σοβαρές αδρομυκώσεις σε συνθήκες υδατικής καταπόνησης. Το έχουμε, πράγματι παρατηρήσει σε πολλά διψασμένα και νηστικά ελαιοπερίβολα. Πάντως το διαφυλλικό άζωτο «παρακάμπτει» και τους πλεονασμούς στο έδαφος και τα ξυλώδη αγγεία. Για το περιβάλλον, ας προστρέξουμε αρχικά στα προγράμματα περιορισμού της νιτρορρύπανσης, για τα οποία βέβαια, πολλά έχουμε να πούμε αλλά δεν είναι του παρόντος. Ύστερα είναι και η αποτελεσματικότητα του αζώτου, μια σύνθετη έννοια με πολλές παραμέτρους, που όμως όλες αναφέρονται στο άζωτο που κερδήθηκε από τον καρπό και τη βλάστηση και φυσικά στο κέρδος του καλλιεργητή. Δεν έχουμε μετρήσει την αποτελεσματικότητα του διαφυλλικού αζώτου, εύλογα όμως εκτιμούμε ότι είναι μεγαλύτερη από εκείνη του εδαφικού αζώτου που, στα δέντρα ειδικά, είναι πολύ μικρή…

Οι διαφυλλικές εφαρμογές, ειδικά οι συνδυασμένες, αν δεν λέγονται εύκολες, σίγουρα δεν είναι δύσκολες. Τέλος η διαθεσιμότητα της ελιάς να δεχθεί ισχυρές διαφυλλικές λιπάνσεις είναι βεβαιωμένη και αφορά τις ιδιαιτερότητες του φύλλου.

Φτάσαμε λοιπόν στο «διά ταύτα»

Αριθμούμε τις δυνατότητες για διαφυλλικές εφαρμογές ουρίας, σε συγκεντρώσεις 3 –( 4 )%, στα ενδεδειγμένα στάδια ανάπτυξης της ελιάς:

• Προανθικά (Μάρτιο – Απρίλιο).
• Μεταανθικά, καθ’ όλη τη διάρκεια της πρώτης φάσης ανάπτυξης του καρπού (Ιούνιος / καρπόδεση – Αύγουστος / σκλήρυνση κουκουτσιού).
• Άμεσα μετά τη συλλογή.
• Στην κρίσιμη για την ανθογονία / διαφοροποίηση περίοδο (Ιανουάριος – Φεβρουάριος, στις αλκυονίδες).

Σ’ αυτές τις εφαρμογές και ιδιαίτερα σε εκείνες από το τέλος του έτους μέχρι και την καρπόδεση, μπορεί στο διάλυμα της ουρίας να προστεθεί όποιο άλλο μάκρο ή μικροθρεπτικό κριθεί αναγκαίο. Αν τώρα υπολογίσουμε το άζωτο που μπορεί να εφαρμοστεί διαφυλλικά, θα διαπιστώσουμε ότι είναι ικανό, από μόνο του, να καλύψει το σύνολο των αναγκών της καλλιέργειας, όποια μορφή κι αν έχει αυτή (αρδευόμενη ή μη) και σε όποια κατάσταση κι αν βρίσκεται (παραγωγικό ή μη έτος). Δεν θα επεκταθούμε, πρέπει να πούμε όμως, ότι μιλήσαμε για μια ηλεγμένη δυνατότητα, δηλαδή για μια δυνατότητα που την έχουμε κάνει πράξη κι αυτό είναι το σημαντικό. Υπάρχει όμως και ένα μυστικό στην υπόθεση, κι αυτό είναι παράγωγο της… επιμονής στην ουρία. Το μυστικό ονομάζεται Νικέλιο και με αυτό θα τελειώσουμε. Να λοιπόν τι γράφουμε στο «Γεωπονείον» (Πιστόλης Λ.Τ., Πιστόλης Τ.Λ., 2023, εκδόσεις Έμβρυο):

Ουρία και Νικέλιο

Μια άλλη πτυχή της λίπανσης μας δίνει η εξέλιξη της χρήσης της ουρίας που, λόγω της φτηνότερης τιμής ανά μονάδα αζώτου, έχει γίνει σε αρκετές περιπτώσεις το κυρίαρχο αζωτούχο λίπασμα. Η κατάσταση αυτή έκανε ώστε, στα τέλη της δεκαετίας του 1990 το νικέλιο να μπει στη φαρέτρα των απαραίτητων θρεπτικών στοιχείων.

Mέχρι τότε τη σχέση του με τη γεωργία ελάχιστοι τη γνώριζαν, αν και από το 1975 είχε ανακαλυφθεί ότι είναι συστατικό του ενζύμου ουρεάση, δηλαδή του ενζύμου που μεταβολίζει την ουρία. Άντε να γνωρίζαμε κάτι για τις τοξικές επιδράσεις του στο φυτικό βασίλειο. Βέβαια στη χώρα μας το νικέλιο δεν μας είναι άγνωστο, το αντίθετο μάλιστα. Όμως το γνωρίζουμε όχι από τη γεωργική του χρήση αλλά από τις.. άοκνες προσπάθειες ξεπουλήματος της ΛΑΡΚΟ, ακόμη και τώρα που το ενδιαφέρον γι’ αυτό, συνεπώς και η τιμή του, εκτινάσσεται παγκοσμίως!

Στα του οίκου μας πάλι. Θετικά στην εφαρμογή νικελίου αντιδρούν καλλιέργειες που ως κύρια μορφή αζωτούχου λίπανσης έχουν την ουρία αλλά και ψυχανθή και ιδιαίτερα εκείνα που μετατρέπουν στα φυμάτια την αμμωνία σε ουρεΐδια, μορφή με την οποία στέλνουν το άζωτο στο υπέργειο τμήμα τους. Τέτοια ψυχανθή είναι η σόγια, το φασόλι, το κουκί, το μπιζέλι κ.ά. Ψυχανθή και άλλα δικότυλα που στερήθηκαν το νικέλιο, έδωσαν –λόγω της μειωμένης δράσης της ουρεάσης– τοξικότητες ουρίας (Eskew κ.ά., 1983). Φυτά τομάτας στα οποία ως πηγή αζώτου χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά ουρία, με διαφυλλικές εφαρμογές, όταν στο θρεπτικό διάλυμα προστέθηκε νικέλιο, η ανάπτυξή τους υπήρξε θεαματική (Nicouland και Bloom, 1998). Φαίνεται ότι ο ρόλος του νικελίου δεν εξαντλείται στη δραστηριότητα της ουρεάσης αλλά κάνει κι άλλα πολλά ακόμη, όμως δεν είναι του παρόντος. Πάντως για την εμπλοκή του στον μεταβολισμό της ουρίας, πρέπει να το υπογραμμίσουμε, ελάχιστες ποσότητες νικελίου, που μπορεί να περιέχει ένα διαφυλλικό σκεύασμα, είναι αρκετές. Το ποιο προϊόν θα χρησιμοποιήσουμε αφορά πρωτίστως τις εταιρείες παραγωγής και εμπορίας διαφυλλικών σκευασμάτων.

των Δρ. Λουκά Πιστόλη και Ταξιάρχη Πιστόλη, γεωπόνων