Εργάτες γης: Το μεγάλο αγκάθι στην αγροτική παραγωγή

Το ζήτημα της επάρκειας εργατών γης εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης για την ελληνική αγροτική παραγωγή. Η εικόνα διαφοροποιείται από περιοχή σε περιοχή: Σε κάποιες περιφέρειες οι ανάγκες καλύπτονται με λίγα προβλήματα, ενώ σε άλλες οι παραγωγοί αναγκάζονται να προσαρμόσουν ακόμη και τις καλλιέργειές τους με βάση τη διαθεσιμότητα εργατικών χεριών. Την ίδια στιγμή, τα ημερομίσθια κινούνται σε υψηλά επίπεδα, η ασφάλιση, μέσω εργοσήμου, παραμένει σύνθετο ζήτημα, ενώ η έλλειψη νόμιμων εγγράφων για μέρος των εργατών δημιουργεί επιπλέον δυσκολίες στους παραγωγούς. Από την Πελοπόννησο έως τη Μακεδονία, οι αγρότες περιγράφουν μια πραγματικότητα που επηρεάζει άμεσα το κόστος παραγωγής, τη συγκομιδή και τον μελλοντικό σχεδιασμό των εκμεταλλεύσεων.

Πελοπόννησος: Παραμένει δύσκολη η αναζήτηση εργατών γης

Προβληματική είναι και φέτος για τους παραγωγούς η αναζήτηση εργατών γης στην Πελοπόννησο. Χαρακτηριστικό της κατάστασης που επικρατεί είναι ότι αρκετοί παραγωγοί προσαρμόζουν πλέον τις καλλιέργειές τους με βάση τις δυνατότητες που υπάρχουν για τη συγκομιδή των προϊόντων.

Από την Κορινθία, ο παραγωγός, Κώστας Πάπας, δηλώνει: «Αυτή τη στιγμή που μιλάμε, σίγουρα είμαστε κάτω από τους μισούς εργάτες που χρειαζόμαστε. Αν και όλοι έχουμε προσαρμόσει τις καλλιέργειες ώστε να μειωθούν οι απαιτήσεις σε προσωπικό, αυτό δεν αρκεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι σήμερα συγκόμιζα λεμόνια με μία κοπέλα μόνο. Η Κορινθία εγκατέλειψε την καλλιέργεια βερίκοκου λόγω έλλειψης νερού, αλλά και εργατικών χεριών. Τώρα πλέον πάμε σε συγκομιδή ελάχιστων ποσοτήτων, σε σχέση με το παρελθόν».

Στα 50 με 60 ευρώ το ημερομίσθιο

Σε ό,τι αφορά το κόστος των εργατών γης, ο κ. Πάπας τονίζει: «Το μεροκάματο ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με τις ανάγκες. Όταν υπάρχει μεγάλη ζήτηση, όπως στις ελιές, φτάνει στα 60 ευρώ, ενώ στις καθημερινές εργασίες πέφτει στα 50. Φυσικά, δεν περιλαμβάνονται οι καφέδες, τα σάντουιτς κ.λπ.».

Για το θέμα της ασφάλισης, επισημαίνει: «Ζητούν τόσα εργόσημα όσα χρειάζονται για να καλύψουν το ιατροφαρμακευτικό. Τα εργόσημα είναι κάτι σχετικό. Έχουν βρει άλλες πηγές, για να τα εξασφαλίζουν και φτάσαμε στο σημείο να έχουν εργόσημα οι εργάτες και να μην έχουν οι αγρότες».

Από την Αργολίδα, ο γεωπόνος και παραγωγός, Δημήτρης Κοδέλας, δηλώνει: «Ακόμη δεν έχουμε πλήρη εικόνα, γιατί εμείς χρειαζόμαστε εργάτες κυρίως το φθινόπωρο, όταν έχουμε παράλληλα ελιές και πορτοκάλια. Σε ό,τι αφορά τα βερίκοκα, οι ανάγκες καλύφθηκαν, έστω και οριακά. Το πρόβλημα, σίγουρα, είναι οι εργάτες χωρίς χαρτιά και τα εξαντλητικά πρόστιμα».

Στερεά Ελλάδα: Καλύπτονται οι ανάγκες, προβληματίζουν τα ημερομίσθια

Χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα από πλευράς εργατικών χεριών πραγματοποιείται αυτή την περίοδο η συγκομιδή αγροτικών προϊόντων στη Στερεά Ελλάδα. Τα προϊόντα που συγκομίζονται είναι το κρεμμύδι, η πατάτα και το φασολάκι, ενώ από τις δενδρώδεις καλλιέργειες συγκομίζονται βερίκοκα και κεράσια. Παράλληλα, ολοκληρώνεται και το κλάδεμα των ελαιόδεντρων.

Κατά γενική ομολογία, δεν υπάρχει έλλειψη εργατικών χεριών στην ευρύτερη περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας και οι αγροτικές εργασίες πραγματοποιούνται χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Εκείνο, ωστόσο, που προβληματίζει τους αγρότες είναι τα ημερομίσθια, τα οποία κυμαίνονται από 40 έως 70 ευρώ, ανάλογα με τη φύση της εργασίας.

Όπως ενημερώνει ο Δημήτρης Κίσσας, παραγωγός κρεμμυδιού από τη Θήβα, οι εργάτες γης, κυρίως από το Πακιστάν και την Ινδία, καλύπτουν στο σύνολό τους τις καλλιεργητικές εργασίες της περιοχής. Το μεροκάματο κυμαίνεται από 40 έως 50 ευρώ, ανάλογα με τη συμφωνία που γίνεται.

Υπάρχει ζήτημα με τα ασφάλιστρα

Ένα από τα βασικά ζητήματα που απασχολούν το σύνολο των αγροτών της περιφέρειας είναι το θέμα των ασφαλίστρων. Σύμφωνα με τον Δημήτρη Μπαλάσκα, παραγωγό από τις Λιβανάτες Φθιώτιδας, ένα σημαντικό ποσοστό εργατών γης δεν διαθέτει νόμιμα έγγραφα και, για τον λόγο αυτό, οι παραγωγοί δεν μπορούν να τους καλύψουν ασφαλιστικά ούτε, στη συνέχεια, να δικαιολογήσουν τη σχετική δαπάνη στο κόστος παραγωγής και στις δηλώσεις που υποβάλλουν.

Ο ίδιος αναφέρει ακόμη ότι, μέσω γραφείων ευρέσεως εργασίας, αγρότες της περιοχής έχουν υπογράψει συμβάσεις με Φιλιππινέζους εργάτες, τους οποίους πληρώνουν με ημερομίσθιο 40 ευρώ, συμπεριλαμβανομένων του ασφαλίστρου και της διαμονής τους.

Τονίζει, επίσης, ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα στην περιοχή εμφανίζεται κατά την περίοδο συγκομιδής της ελιάς, όταν απαιτούνται περισσότερα εργατικά χέρια. Το κόστος είναι ακόμη μεγαλύτερο σε εργασίες όπως τα κλαδέματα, όπου το ημερομίσθιο μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 60 με 70 ευρώ την ημέρα.

Θεσσαλία: Δυσεύρετοι οι εργάτες γης

Έντονο παραμένει και φέτος το πρόβλημα της έλλειψης εργατών γης στον θεσσαλικό κάμπο. Παρά την αναζήτηση από τους συνεταιρισμούς, βάσει των προβλεπόμενων διαδικασιών, αλλά και τις πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, οι εργάτες γης παραμένουν δυσεύρετοι.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στις δενδρώδεις καλλιέργειες και έχει ήδη αρνητικές συνέπειες στην αγροτική οικονομία, καθώς οδηγεί σε βίαιη αναδιάρθρωση των καλλιεργειών. Αρκετοί παραγωγοί επιλέγουν πλέον καλλιέργειες των οποίων η συγκομιδή γίνεται με μηχανικά μέσα, όπως η φιστικιά ή η αμυγδαλιά.

Πίεση σε βερίκοκα, ροδάκινα, αχλάδια και αμπέλια

Οι ελλείψεις έχουν ήδη δυσκολέψει την καθημερινότητα των παραγωγών που καλλιεργούν βερίκοκα, καθώς έχει ξεκινήσει η συγκομιδή για τις πρώιμες ποικιλίες. Η ελπίδα όλων είναι να έχει αντιμετωπιστεί, έστω και μερικώς, το πρόβλημα μέχρι τα μέσα Ιουνίου, όταν θα κορυφωθεί η συγκομιδή στη βασική ποικιλία του νομού, την Μπεμπέκου.

Στις αρχές Ιουλίου ακολουθεί η συγκομιδή σε ροδάκινα και αχλάδια, ενώ ήδη το αμπέλι χρειάζεται πολλά εργατικά χέρια. Λόγω των αλλαγών της θερμοκρασίας, επιβάλλεται η καθημερινή παρουσία στους αμπελώνες και οι αυξημένες καλλιεργητικές φροντίδες.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του Συνεταιρισμού «Γαία Φρουίτ» στα Δέντρα Τυρνάβου, Χρήστο Τασούλα, «αν και έχουμε κάνει αιτήσεις, εγκαίρως, για μετάκληση αλλοδαπών εργατών γης από την Αλβανία, δυστυχώς δεν υπάρχει ανταπόκριση. Το ημερομίσθιο κινείται στα 45 ευρώ, ουσιαστικά για 6,5 ώρες δουλειάς, συν το εργόσημο, ενώ οι απογευματινές υπερωρίες, όταν γίνονται, χρεώνονται με 9 ευρώ την ώρα».

Ο ίδιος προσθέτει ότι «ούτε με τους Ινδούς εργάτες έχουμε κάποια θετική εξέλιξη από σχετικά προγράμματα που τρέχουν σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο. Όσον αφορά τους αλλοδαπούς που φιλοξενούνται σε δομές και έρχονται να εργαστούν στα χωράφια, στην πραγματικότητα δεν βοηθούν, αφού ούτε γνωρίζουν αλλά ούτε έχουν διάθεση να μάθουν», καταλήγει ο Τυρναβίτης συνεταιριστής.

Μακεδονία: Πρόταση για δομή φιλοξενίας μεταναστών-εργατών γης

Το εργατικό δυναμικό είναι απαραίτητο στα συσκευαστήρια της ΕΑΣ Καβάλας, ακόμη περισσότερο όμως στα χωράφια, σημειώνει ο πρόεδρος της Ένωσης, Κώστας Λεπίδας. Όπως εξηγεί, το βασικό πρόβλημα είναι η διαμονή των εργατών.

«Για να φέρουμε εργάτες γης, για παράδειγμα από την Αίγυπτο, χρειάζεται να έχουμε υποδομή φιλοξενίας για διάστημα 9 ή 12 μηνών, σύμφωνα με τη νομοθεσία», αναφέρει.

Ο ίδιος είχε προτείνει στον Καβαλιώτη βουλευτή, Νίκο Παναγιωτόπουλο, την περίοδο που ήταν υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, να δημιουργηθούν υποδομές φιλοξενίας για νόμιμους μετανάστες και, συγκεκριμένα, εργατικές κατοικίες στη Χρυσούπολη. Παράλληλα, είχε προτείνει να λειτουργήσει πρόγραμμα αξιοποίησής τους, έπειτα από αλλαγή της κείμενης νομοθεσίας.

Ο τότε υπουργός είχε απαντήσει ότι κάτι τέτοιο δεν επιτρέπεται από τη νομοθεσία, με τον κ. Λεπίδα να ανταπαντά ότι «οι νόμοι αλλάζουν».

«Χρειάζεται οργανωμένη λύση για τη διαμονή»

«Θα μπορούσαμε είτε οι ομάδες παραγωγών να δημιουργήσουμε μια εταιρεία με έναν διαχειριστή είτε ο κάθε δήμος να αναλαμβάνει τη διαχείριση. Εάν οι εργάτες βρίσκονται εδώ για 9 ή 12 μήνες, τότε ο κάθε παραγωγός θα μπορεί να απασχολεί τους εργάτες που χρειάζεται», σημειώνει.

Η Ένωση απασχολεί στο συσκευαστήριο ντόπιο εργατικό δυναμικό με καθεστώς μισθοδοσίας. Επίσης, προσλαμβάνει άτομα από τη δομή μεταναστών της Καβάλας. «Ζητάμε από τη δομή δυναμικό που θέλει να εργαστεί και, μάλιστα, είναι καλοί στη δουλειά τους. Το πρόβλημά μας εντοπίζεται στον κάμπο: κλαδέματα, αραιώματα, τσαπίσματα, συλλογή σπαραγγιών», εξηγεί. Ο κ. Λεπίδας φέρνει ως παράδειγμα την Ισπανία, η οποία καλεί εργάτες γης από την Τυνησία και το Μαρόκο με κρατική παρέμβαση. Οι εργάτες γης αμείβονται με εργόσημο, ενώ το ημερομίσθιο διαμορφώνεται στα 35 ευρώ, συν το εργόσημο.

Ανοίγει ο «δρόμος» για μετάκληση εργατών από την Αίγυπτο

Ανοίγει ο «δρόμος» για την εφαρμογή της διακρατικής συμφωνίας μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου για τη μετάκληση 5.000 εποχικών εργατών γης, με στόχο την κάλυψη των σοβαρών ελλείψεων στην ελληνική αγροτική παραγωγή. Σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου της Κοινοπραξίας Συνεταιρισμών Ομάδων Παραγωγών Ημαθίας και μέλους του Δ.Σ. της ΕΘΕΑΣ, Χρήστου Γιαννακάκη, στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ήδη έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες υποβολής και έγκρισης αιτήσεων, ενώ υπάρχει ενδιαφέρον από εργοδότες και εργαζόμενους. Συγκεκριμένα, έχουν ήδη υποβληθεί περίπου 150 ονόματα υποψηφίων εργατών στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, ενώ οι σχετικές εγκρίσεις έχουν σταλεί στην ελληνική πρεσβεία στο Κάιρο, προκειμένου να προχωρήσει ο απαιτούμενος έλεγχος. Οι εργάτες θα απασχολούνται νόμιμα και θα μετακινούνται ανάλογα με τις ανάγκες των καλλιεργειών, για διάστημα έως εννέα μηνών, με δυνατότητα επαναλαμβανόμενης εργασίας.