Η παράκτια αλιεία βυθίζεται και η πολιτεία σιωπά

Χρόνο με τον χρόνο, η παράκτια αλιεία στην Ελλάδα συρρικνώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Οι επαγγελματίες αλιείς, που επί δεκαετίες αποτελούν βασικό πυλώνα των νησιωτικών και παραθαλάσσιων κοινωνιών, εγκαταλείπουν το επάγγελμα χωρίς να υπάρχει σχέδιο διαδοχής ή ουσιαστικής στήριξης. Η Πολιτεία παρακολουθεί παθητικά, ενώ οι πολιτικές που εφαρμόζονται δείχνουν να ευνοούν κυρίως τις ιχθυοκαλλιέργειες, αφήνοντας στο περιθώριο τη μικρής κλίμακας, παραδοσιακή αλιεία.

Τα ιχθυοαποθέματα μειώνονται, η ρύπανση επιβαρύνει τις θάλασσες και η υπεραλίευση συνεχίζεται χωρίς επαρκή έλεγχο. Το αποτέλεσμα είναι ένας κλάδος που οδηγείται σταδιακά σε αφανισμό.

«Δεν θα παραδώσω τη σκυτάλη»

Ο Άγγελος Μπαμπουκάκης, ψαράς τρίτης γενιάς από τη Στυλίδα, μιλά με πικρία. Δηλώνει ξεκάθαρα ότι δεν θα δώσει την επαγγελματική σκυτάλη στον γιο του. Όχι από έλλειψη αγάπης για το επάγγελμα, αλλά επειδή η αβεβαιότητα έχει γίνει καθεστώς. «Όλοι αφαιρούμε και κανείς δεν προσθέτει», λέει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια πραγματικότητα όπου η υπεραλίευση και η ρύπανση έχουν περιορίσει δραστικά τα είδη ψαριών που επί δεκαετίες στήριζαν το εισόδημά τους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι επαγγελματίες αλιείς λιγοστεύουν χρόνο με τον χρόνο, ενώ το πρόβλημα παραμένει σύνθετο και υποτιμημένο. Οι πολιτικές που θα μπορούσαν να προστατεύσουν τις θάλασσες και να ενισχύσουν τον ρόλο της παράκτιας αλιείας παραμένουν ανενεργές, χωρίς καμία προοπτική υλοποίησης.

Από τη στήριξη… στην απόσυρση

Αντί για μέτρα ανασυγκρότησης, η Πολιτεία επέλεξε να χρηματοδοτήσει την αποχώρηση των ψαράδων. Τα προγράμματα απόσυρσης αλιευτικών σκαφών, μέσω του Ταμείου Αλιείας, λειτούργησαν ως έμμεση παραδοχή αποτυχίας. Ακόμη και σήμερα, αρκετοί επαγγελματίες περιμένουν νέα προγράμματα απόσυρσης, όχι ως ευκαιρία ανανέωσης, αλλά ως μοναδική διέξοδο από ένα επάγγελμα χωρίς μέλλον.

Την ίδια ώρα, η αλιεία απουσιάζει πλήρως από τον δημόσιο διάλογο. Στις πρόσφατες κινητοποιήσεις των αγροτών και στη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό, τα προβλήματα του κλάδου δεν συζητήθηκαν καθόλου.

Καθημερινά προβλήματα χωρίς απαντήσεις

Ακόμη και στοιχειώδη ζητήματα, όπως η καταστροφή των διχτυών από φώκιες και δελφίνια, που πλήττει άμεσα το εισόδημα των ψαράδων, παραμένουν εκτός πολιτικής ατζέντας. Το ίδιο ισχύει και για το τέλος αλιευτικού σκάφους, το οποίο καταβάλλεται ετησίως χωρίς καμία ανταποδοτικότητα, παρά το γεγονός ότι οι επαγγελματίες αλιείς εκπληρώνουν κανονικά όλες τις φορολογικές τους υποχρεώσεις.

Παράλληλα, η παράνομη αλιεία ανθεί. Ερασιτέχνες ψαράδες πωλούν αλιεύματα χωρίς παραστατικά, δημιουργώντας αθέμιτο ανταγωνισμό, ενώ τα Λιμεναρχεία στερούνται προσωπικού και μέσων για ουσιαστικούς ελέγχους.

Οικοσύστημα σε κατάρρευση

Την ίδια στιγμή, μηχανότρατες και γρι-γρι συνεχίζουν να επιβαρύνουν το θαλάσσιο περιβάλλον, καταστρέφοντας λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) και αφαιρώντας κρίσιμους κρίκους της τροφικής αλυσίδας. Η αύξηση των μεδουσών στον Ευβοϊκό Κόλπο δεν είναι τυχαία· αποτελεί ένδειξη σοβαρής οικολογικής ανισορροπίας, επιδεινωμένης από τα φερτά υλικά και τις αζωτούχες ενώσεις μετά την κακοκαιρία «Daniel».

Η παράκτια αλιεία δεν βυθίζεται μόνη της. Βυθίζεται από πολιτικές επιλογές, παραλείψεις και μια σιωπή που κοστίζει ακριβά. Αν δεν αλλάξει πορεία, μαζί της θα χαθούν κοινωνίες, οικοσυστήματα και ένα κομμάτι της ελληνικής ταυτότητας.

Ερασιτέχνες αλιείς: Με ένα καλάμι δεν καταστρέφουμε το περιβάλλον

Στα μηχανήματα των μεγάλων σκαφών και στη διαχείριση των αλιευμάτων αποδίδουν οι ερασιτέχνες αλιείς τη μείωση των ιχθυοαποθεμάτων των θαλασσών. Υποστηρίζουν παράλληλα ότι υπάρχουν και παράνομοι ερασιτέχνες που δημιουργούν προβλήματα και, για το λόγο αυτό, θα πρέπει να γίνονται περισσότεροι έλεγχοι από τις αρμόδιες υπηρεσίες.