Κλικάρια, τα πασχαλινά κεριά των μελισσοκόμων της Νικήτης

Ένα χωριό με μεγάλη παράδοση στη μελισσοκομία σε όλη την Ελλάδα είναι η Νικήτη, στο μεσαίο πόδι της Χαλκιδικής. Χαρακτηρίζεται ως το κέντρο της μελισσοκομίας στη χώρα, ενώ λέγεται, μάλιστα, ότι είναι το πρώτο μελισσοκομικό χωριό στα Βαλκάνια.

Από τα πολύ παλιά χρόνια και όταν το μέλι ήταν σε μεγάλη αφθονία, οι μελισσοκόμοι της περιοχής, προκειμένου να αξιοποιήσουν το αποθηκευμένο μέλι τους, κατασκεύαζαν την περίοδο του Πάσχα το δικό τους κερί.

Ήταν το κλικάρι, ένα στριφογυριστό κεράκι που μοιάζει με σαλιγκάρι από 100% φυσικό κερί μέλισσας.

Το έθιμο των κλικαριών διατηρείται έως σήμερα και κατασκευάζεται μόνο στην περιοχή της Σιθωνίας Χαλκιδικής και ειδικότερα στη Νικήτη, όπως εξηγεί η κα Χρύσα Χουχούτα, που μαζί με τον σύζυγό της διατηρούν τη βιοτεχνία κατασκευής και εμπορίας μελισσοκομικών κηρηθρών, μελισσοκομικών ειδών και κεριών εκκλησίας, στην περιοχή. «Τα κλικάρια είναι τοπικό έθιμο και δεν κατασκευάζονται σε καμιά περιοχή της Ελλάδας παρά μόνο στη Νικήτη.

Λέγεται πως πήραν το όνομά τους από τη μορφή που έχουν, είναι δηλαδή κυκλικά και ξεκίνησαν να φτιάχνονται επειδή το μέλι τα παλιά χρόνια αφθονούσε και ο κάθε μελισσοκόμος ήθελε να φτιάχνει το δικό του κερί».

Για την κατασκευή των κλικαριών χρησιμοποιείται ένα αυτοματοποιημένο μηχάνημα. Το κερί που θα κατασκευαστεί έχει μήκος περίπου ένα μέτρο. Η διαδικασία στη συνέχεια είναι χειρωνακτική. Όπως λέει η κα Χουχούτα, μόλις βγει το κερί, η ίδια ξεκινά να το τυλίγει με το χέρι της και να του δίνει τη στρόγγυλη μορφή του κλικαριού. «Το κερί για τα κλικάρια μοιάζει με τις λαμπάδες που είναι για τα τάματα.

Έχει μήκος 1 μέτρο και 10 εκατοστά. Όταν είναι για τάμα το κάνουμε πολύ χοντρό, το βουτάμε δηλαδή στο μηχάνημα πάρα πολλές φορές για να πάρει τη μορφή λαμπάδας, σε αντίθεση με το κλικάρι που το βουτάμε στο φυσικό κερί πολύ λιγότερες φορές για να πάρει μια πολύ λεπτή στρώση από κερί», τονίζει η κα Χουχούτα.

Τα κλικάρια κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται από τους πιστούς μόνο τη Μ. Πέμπτη στην εκκλησία στα Δώδεκα Ευαγγέλια και τη Μ. Παρασκευή κατά την Περιφορά του Επιταφίου. Λόγω της επικρατούσας υγειονομικής κατάστασης, είναι το δεύτερο Πάσχα που τα κλικάρια δεν θα κρατηθούν από τους πιστούς.