Πώς οι σύγχρονες τεχνολογίες θα αναδιαμορφώσουν τον κλάδο της ιχθυοκαλλιέργειας
Όταν συζητάμε για καινοτομία και νέες τεχνολογίες στις ιχθυοκαλλιέργειες, πρέπει πρώτα να εξετάζουμε τις πραγματικές οικονομικές και λειτουργικές συνθήκες του κλάδου. Αυτό επεσήμανε η Λάρα Μπαράζι-Γερουλάνου, πρόεδρος της FEAP (Federation of European Aquaculture Producers), μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΛΟΠΥ και πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος της Ιχθυοτροφεία Κεφαλονιάς Α.Ε. Πιο αναλυτικά, κατά τη συζήτηση της θεματικής ενότητας «Γαλάζια Τεχνολογία» του 4ου Κλαδικού Συνεδρίου Ιχθυοκαλλιέργειας στις 15 Μαΐου, η κα Μπαράζι-Γερουλάνου υποστήριξε πως η εφαρμογή εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, των predictive analytics και της αυτοματοποιημένης παρακολούθησης προϋποθέτει αξιόπιστα, συνεχή και επαρκή δεδομένα. Αυτά τα δεδομένα, όμως, δεν προκύπτουν από μόνα τους. Απαιτούν αισθητήρες, κάμερες, συστήματα παρακολούθησης και μια υποδομή συλλογής δεδομένων, που να μπορεί να τα αξιοποιήσει ουσιαστικά.
Ένα από τα βασικά ζητήματα που ανέδειξε η επιχειρηματίας είναι το λεγόμενο «οικονομικό χάσμα ανά κλωβό». Η τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί κυρίως για τη βιομηχανία του σολομού δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτόματα στη μεσογειακή ιχθυοκαλλιέργεια. Στον σολομό, μια μονάδα μεγάλης παραγωγής μπορεί να λειτουργεί με λιγότερους και μεγαλύτερους κλωβούς. Αντίθετα, στη Μεσόγειο η παραγωγή είναι συνήθως κατανεμημένη σε πολύ περισσότερους κλωβούς, με διαφορετικά είδη, όπως τσιπούρα και λαβράκι, και συχνά με περισσότερες βιολογικές και διαχειριστικές παραμέτρους. Ουσιαστικά, μίλησε για μια αναλογία 1:10. Επειδή το κόστος των αισθητήρων, των καμερών και των συστημάτων παρακολούθησης υπολογίζεται ανά κλωβό και όχι ανά τόνο παραγωγής, η ίδια τεχνολογία μπορεί να είναι έως και δέκα φορές ακριβότερη για έναν μεσογειακό παραγωγό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η τεχνολογία δεν είναι χρήσιμη ή ότι ο κλάδος πρέπει να μείνει πίσω. Αντίθετα, η ίδια τονίζει ότι οι αλγόριθμοι, τα οπτικά συστήματα, οι αισθητήρες και τα ψηφιακά εργαλεία υπάρχουν ήδη και μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη. Το ζήτημα είναι να γίνουν προσβάσιμα σε μεγαλύτερη κλίμακα και προσαρμοσμένα στις ανάγκες της μεσογειακής παραγωγής. Η δυνατότητα αυτόματης παρακολούθησης της συμπεριφοράς των ψαριών, της διατροφής, της υγείας, των περιβαλλοντικών συνθηκών και της απόδοσης μπορεί να βελτιώσει την αποδοτικότητα, να μειώσει τις απώλειες και να ενισχύσει τη βιωσιμότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην υποδομή των δεδομένων. Η κα Μπαράζι-Γερουλάνου σημειώνει ότι ο κλάδος διαθέτει μεγάλο όγκο ιστορικών δεδομένων, μερικών δεκαετιών, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για μοντέλα πρόβλεψης. Ωστόσο, τα υφιστάμενα συστήματα είναι συχνά πρώτης γενιάς: Έχουν σχεδιαστεί κυρίως για καταχώρηση και ανάκτηση δεδομένων, όχι για διαλειτουργικότητα, σύνδεση μέσω API ή αξιοποίηση από συστήματα μηχανικής μάθησης. Τα δεδομένα παραμένουν κατακερματισμένα, σε κλειστά συστήματα, και αυτό αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ψηφιακή μετάβαση του κλάδου.
Η καινοτομία, κατά την άποψή της, δεν περιορίζεται μόνο στο επίπεδο της μονάδας. Υπάρχει και ένα ευρύτερο επίπεδο περιβαλλοντικής ευφυΐας. Αν τα δεδομένα κάθε εκτροφής συνδυαστούν με δημόσια ή περιφερειακά δεδομένα, όπως θαλάσσια παρακολούθηση, ωκεανογραφικά συστήματα και περιβαλλοντικές πλατφόρμες, μπορούν να δημιουργηθούν μοντέλα έγκαιρης προειδοποίησης για φαινόμενα όπως οι αυξήσεις φυτοπλαγκτού, οι ασθένειες ή οι κίνδυνοι από άγριους πληθυσμούς ψαριών που λειτουργούν ως φορείς παθογόνων. Αυτό θα μετέτρεπε τα δεδομένα σε πρακτική γνώση για τον παραγωγό.
Τέλος, υπογράμμισε ότι η τεχνολογική πρόοδος συνδέεται άμεσα με το ρυθμιστικό πλαίσιο. Οι άδειες, το μέγεθος και το σχήμα των μονάδων, οι δυνατότητες μετακίνησης σε πιο ανοιχτά νερά και η αναβάθμιση των υποδομών επηρεάζουν το κατά πόσο μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά η καινοτομία. Παρά τα εμπόδια, το μήνυμά της ήταν αισιόδοξο: Οι τεχνολογίες υπάρχουν, οι λύσεις εξελίσσονται και η μεσογειακή ιχθυοκαλλιέργεια βρίσκεται κοντά σε μια ουσιαστική, τολμηρή και αναγκαία ψηφιακή μετάβαση.
Στη θεματική ενότητα «Γαλάζια Τεχνολογία», εκτός από την κα Μπαράζι-Γερουλάνου, συμμετείχαν οι:
- Δρ. Νίκος Παπανδρουλάκης, διευθυντής Ερευνών, Ι.ΘΑ.Β.Β.ΥΚ. ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.
- Δρ. Lars Ebbesson, επικεφαλής επιστήμονας και ανώτερος σύμβουλος υδατοκαλλιέργειας, Norwegian Research Centre (NORCE)
- Per Andreas Hjetland, αντιπρόεδρος, AKVA Group
- Kari-Elin Hildre, διευθύνουσα σύμβουλος, Alotta AS
Συντονίστρια ήταν η διευθύνουσα σύμβουλος του οργανισμού Νέα Γεωργία Νέα Γενιά, Έφη Λαζαρίδου.
