Συμφωνία Mercosur: «Όταν η Κομισιόν παίζει σκάκι»

«Δώστε προϋπολογισμό στην ΚΑΠ με αντάλλαγμα τη συμφωνία Mercosur». Αυτή η φράση συνοψίζει τις κινήσεις της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής την περίοδο των Χριστουγέννων. Χρησιμοποίησε ζητήματα σαν πιόνια σε μια σκακιέρα, προκειμένου να πετύχει τον στόχο της: Την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας με τους ηγέτες της Mercosur.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι σαφές: πρόκειται για μια Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που λειτουργεί ως παγκόσμιας κλάσης σκακίστρια, εφαρμόζοντας μια νικηφόρα στρατηγική, ή για έναν ερασιτέχνη παίκτη που αντιδρά στις εξελίξεις καθώς αυτές εκτυλίσσονται;

Στο σκέλος της συμφωνίας Mercosur, οι προτεινόμενες προσαρμογές με τη λεγόμενη ρήτρα διασφάλισης δεν αλλάζουν ουσιαστικά τίποτα: Η ρήτρα είναι καθαρά διακοσμητική και δεν προσθέτει καμία πραγματική εγγύηση.

Όσον αφορά τον προϋπολογισμό της ΚΑΠ, η βασική εξέλιξη είναι η αναγνώριση από την Ursula von der Leyen ότι η Κοινή Αγροτική Πολιτική χρειάζεται τουλάχιστον 400 δισ. ευρώ, και όχι τα ισχνά 300 δισ. ευρώ, που είχε προβλέψει τον περασμένο Ιούλιο. Προτείνει, συγκεκριμένα, τη διάθεση επιπλέον 48,7 δισ. ευρώ από το ενιαίο ταμείο για παρεμβάσεις αγροτικής ανάπτυξης (συμπεριλαμβανομένων και γεωργικών παρεμβάσεων), ανεβάζοντας τη συνολική χρηματοδότηση στα 348,7 δισ. ευρώ, έναντι 387 δισ. ευρώ της τρέχουσας ΚΑΠ.

Για να καλυφθεί το υπόλοιπο κενό, προτείνεται η χρήση μέρους του αποθεματικού, που θα είναι διαθέσιμο στη μέση της προγραμματικής περιόδου για όλες τις ευρωπαϊκές πολιτικές, κατά τη διακριτική ευχέρεια κάθε κράτους-μέλους, υπέρ της ΚΑΠ από το 2028 και μετά. Πρόκειται για μια δυνατότητα για τις κυβερνήσεις, όχι για εγγύηση για τους αγρότες. Η εφαρμογή της προϋποθέτει ότι το 2028 οι κυβερνήσεις θα επιλέξουν την ΚΑΠ εις βάρος της συνοχής, της αλιείας ή των κοινωνικών πολιτικών, των οποίων οι προϋπολογισμοί έχουν περικοπεί κατά 40%, 66% και 100% αντίστοιχα. Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι αυτή η επιλογή υλοποιείται σε όλα τα κράτη-μέλη, θα εξακολουθεί να υπάρχει έλλειμμα 25 δισ. ευρώ για τη διατήρηση της οικονομικής αξίας της ΚΑΠ (σε σταθερές τιμές) στο επίπεδο του 2021-2027 και έλλειμμα 140 δισ. ευρώ σε σύγκριση με την αξία της ΚΑΠ του 2020.

Με την πλειονότητα των κρατών-μελών να έχει ήδη δώσει τη συγκατάθεσή της για την υπογραφή της συμφωνίας Mercosur, η ευθύνη μεταφέρεται πλέον στους ευρωβουλευτές, οι οποίοι στη συνεδρίασή τους στις 20 Ιανουαρίου καλούνται να αποφασίσουν αν θα στηρίξουν ή όχι τη συμφωνία. Πρόκειται για μια συμφωνία που μοιάζει να ανήκει σε μια άλλη εποχή, όταν η ευρωπαϊκή γεωργία μπορούσε να είναι ο χαμένος τομέας, αρκεί να αναμενόταν ένα συνολικό όφελος για την Ένωση. Τι γίνεται, όμως, με την έννοια της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, όταν αυτή εξαρτάται πρωτίστως από την ικανότητά μας να αυξήσουμε τη γεωργική μας παραγωγή για να καλύψουμε τις ανάγκες επισιτιστικής ασφάλειας, από την ικανότητά μας να τροφοδοτούμε τους εμπορικούς μας εταίρους και από τη διασφάλιση ότι οικοδομούμε μια αυτόνομη βάση για τη νέα, αναδυόμενη βιοοικονομία;