BeXyl: Νέα όπλα απέναντι στη Ξυλέλλα που δίνουν ελπίδα για την προστασία της ελαιοκαλλιέργειας

Σημαντικά βήματα προς την κατανόηση και την αντιμετώπιση της Xylella fastidiosa, ενός από τα πιο καταστροφικά φυτοπαθογόνα παγκοσμίως, κάνει το ευρωπαϊκό ερευνητικό έργο Beyond Xylella (BeXyl). Οι επιστήμονες του έργου ετοιμάζονται να δημοσιεύσουν νέα ευρήματα σχετικά με τους μηχανισμούς ανθεκτικότητας των φυτών, ενώ παράλληλα παρουσιάζουν τα πρώτα αποτελέσματα από την εφαρμογή θερμικών θεραπειών ως μέσο περιορισμού της ασθένειας. Το BeXyl, που ξεκίνησε το 2022 με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φέρνει κοντά ερευνητές από την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κόστα Ρίκα. Στο επίκεντρο βρίσκονται δοκιμές σε θερμοκήπια, με στόχο τον εντοπισμό ανθεκτικών γονοτύπων που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για την ανασύσταση περιοχών που έχουν πληγεί σοβαρά από τη Xylella, όπως η Απουλία στη νότια Ιταλία.

Οι επιστήμονες συνδυάζουν φαινοτυπικά δεδομένα (ορατά χαρακτηριστικά και συμπτώματα), φυσιολογικές παραμέτρους και γενετικές αναλύσεις, προκειμένου να εντοπίσουν γονίδια που σχετίζονται με αυξημένη ανθεκτικότητα και να κατευθύνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα προγράμματα φυτοβελτίωσης.

Αποτελέσματα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα για τις ποικιλίες ελιάς. Οι δοκιμές έδειξαν ότι οι Arbequina και Arbosana, ποικιλίες ευρέως διαδεδομένες, ιδίως σε υπέρπυκνα συστήματα καλλιέργειας, εμφάνισαν υψηλά ποσοστά μόλυνσης, ειδικά όταν εκτέθηκαν στο στέλεχος pauca της Xylella fastidiosa. Αντίθετα, οι ποικιλίες Leccino, Frantoio και Gordal παρουσίασαν χαμηλότερα βακτηριακά φορτία και ηπιότερα συμπτώματα, γεγονός που υποδηλώνει μεγαλύτερη ανεκτικότητα.

Γενετική χαρτογράφηση

Από την έναρξη του έργου μέχρι σήμερα, οι ερευνητές έχουν καταγράψει περισσότερες από ένα εκατομμύριο γενετικές διαφορές μεταξύ ποικιλιών ελιάς. Μέσα από αυτή τη «γενετική χαρτογράφηση», έχουν αρχίσει να απομονώνουν γονίδια που πιθανόν συνδέονται με την ανθεκτικότητα στη Xylella, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία πιο ανθεκτικών νέων ποικιλιών. Παράλληλα, μελετάται η θρεπτική σύσταση των μολυσμένων φυτών, ώστε να γίνει κατανοητό πώς το βακτήριο επηρεάζει τη φυσιολογία της ελιάς και πώς αυτή ανταποκρίνεται σε πρόσθετους στρεσογόνους παράγοντες, όπως η ξηρασία.

Πέρα από τη γενετική ανθεκτικότητα, το BeXyl διερευνά και πρακτικές μεθόδους περιορισμού της ασθένειας. Οι πρώτες δοκιμές θερμικής επεξεργασίας σε διάφορα φυτικά είδη έδωσαν ενθαρρυντικά αποτελέσματα, αν και στην περίπτωση των μοσχευμάτων ελιάς παρατηρήθηκαν υψηλά ποσοστά θνησιμότητας. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές σχεδιάζουν περαιτέρω δοκιμές σε συνεργασία με εμπορικά φυτώρια, με στόχο τον εντοπισμό των κατάλληλων συνδυασμών θερμοκρασίας, διάρκειας και υγρασίας.