Kerberos: Η καινοτομία που «παγιδεύει» τα μικροπλαστικά μέσα στο ανθρώπινο σώμα

Στη δημιουργία ενός προβιοτικού προϊόντος που αλληλεπιδρά με τα μικροπλαστικά μέσω γενετικά τροποποιημένης ζύμης, «δεσμεύοντας» τα και αποτρέποντας την απορρόφησή τους από το έντερο, προχώρησαν οι κ.κ. Ελένη Μπεθάνη, Γεώργιος Καλτσής, Μαρία Δήμα, Λυδία-Διονυσία Λαυρέντη, Ελένη Νταλαπέρα, Καλλιόπη Μαργώνη, Βασιλική Ανδρομάχη Λυμπεροπούλου, Σταυρούλα Κυβέλου, Ζαχαρίας Σεμερτζίδης. Η ομάδα κατέκτησε την 1η θέση στον Διαγωνισμό Καινοτομίας του GrowHive του Κέντρου Καινοτομίας & Επιχειρηματικότητας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και παρουσιάζει στην «ΥΧ» την καινοτομία της.

Πώς σχετίζονται τα μικροπλαστικά με την ανθρώπινη υγεία και γιατί αποτελούν αναδυόμενο ζήτημα;

Σήμερα, ο άνθρωπος προσλαμβάνει καθημερινά τεράστιες ποσότητες μικροπλαστικών μέσω της τροφής, του νερού, του αέρα και των προϊόντων προσωπικής φροντίδας. Αυτά που εισέρχονται στο σώμα από το πεπτικό σύστημα, οδηγούνται στο στομάχι, στο λεπτό και το παχύ έντερο. Τα μικροπλαστικά, πέρα από τους κινδύνους που ενέχουν από μόνα τους, συνήθως φέρουν προσροφημένες διάφορες τοξικές ουσίες, τις οποίες απελευθερώνουν όσο παραμένουν στον οργανισμό. Ορισμένα μικροπλαστικά μικρότερου μεγέθους μπορούν, μέσω ακόμη αδιευκρίνιστων μηχανισμών, να απορροφηθούν από το λεπτό έντερο και να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος. Από εκεί δύναται να καταλήξουν σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, όπως αποδεικνύεται από την ανίχνευσή τους στον εγκέφαλο, τις ωοθήκες, το σπέρμα και το μητρικό γάλα. Οι πιο πρόσφατες έρευνες μελετάνε τη σύνδεσή τους με καρδιαγγειακές παθήσεις, νευρικές και ορμονικές διαταραχές.

Πώς προέκυψε η ιδέα αξιοποίησης προβιοτικών εναντίον των μικροπλαστικών;

Σκοπός της ομάδας μας ήταν η αξιοποίηση της βιοτεχνολογίας και της μηχανικής για την αντιμετώπιση σύγχρονων κινδύνων για το περιβάλλον και τον άνθρωπο. Αναγνωρίσαμε ότι τα μικροπλαστικά αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του κόσμου, ενώ οι περισσότερες λύσεις επικεντρώνονται στη δέσμευση από το περιβάλλον και όχι στην απομάκρυνση από τον οργανισμό. Η ιδέα του προβιοτικού προέκυψε μέσα από συλλογικές συζητήσεις, εστιάζοντας σε ασφάλεια, ευκολία χρήσης και οικονομική προσβασιμότητα. Σε αντίθεση με επεμβατικές μεθόδους, το τροποποιημένο προβιοτικό λειτουργεί χωρίς να επηρεάζει την καθημερινότητα ή να απαιτεί ειδικό εξοπλισμό.

Με ποιον μηχανισμό το προβιοτικό προϊόν αλληλεπιδρά με τα μικροπλαστικά στον οργανισμό; Υπάρχουν συγκεκριμένα στελέχη μικροοργανισμών που παίζουν καθοριστικό ρόλο;

Το προβιοτικό προϊόν αλληλεπιδρά με τα μικροπλαστικά μέσω γενετικά τροποποιημένης ζύμης, βασισμένης σε γνωστό προβιοτικό στέλεχος που χρησιμοποιείται σε φάρμακα, η οποία εκφράζει στην επιφάνειά της ειδικές πρωτεϊνικές περιοχές, τις CBMs  (Carbohydrate Binding Modules). Οι πρωτεΐνες αυτές αλληλεπιδρούν με τα μικροπλαστικά και έχουν επιλεγεί ώστε να μην παρουσιάζουν υψηλή συγγένεια με διατροφικές ουσίες απαραίτητες για τον ανθρώπινο μεταβολισμό (πολυσακχαρίτες). Το αποτέλεσμα είναι ελεγχόμενη συσσωμάτωση των μικροπλαστικών πάνω στη ζύμη αποτρέποντας την απορρόφησή τους από το έντερο και επιτρέποντας την απομάκρυνσή τους μέσω φυσιολογικών μονοπατιών πέψης.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η επιχειρηματική σας ιδέα; Υπάρχουν μέχρι στιγμής μετρήσιμα αποτελέσματα ή ενδείξεις αποτελεσματικότητας;

Όσον αφορά το εργαστηριακό επίπεδο, έχει αναπτυχθεί in vitro η τροποποιημένη ζύμη ενώ έχει χορηγηθεί σε πρότυπους οργανισμούς καθώς και σε βιοαντιδραστήρα προσομοίωσης συνθηκών εντέρου. Από τα αποτελέσματα που παρατηρήθηκαν προκύπτει μια πρώτη ένδειξη της αναμενόμενης συσσώρευσης μικροπλαστικών και της πιθανής αποτελεσματικότητας του προϊόντος. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω πειράματα για την απόδειξη της δράσης, καθώς και πολλαπλοί έλεγχοι ασφάλειας. Όσον αφορά το επιχειρηματικό κομμάτι έχουμε πραγματοποιήσει μια πρώτη αναγνώριση κοινού-αγοράς, το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα καθώς επίσης έχει πραγματοποιηθεί μια πρώτη ανάλυση βιωσιμότητας με βάση το επιχειρηματικό μοντέλο και το μοντέλο εσόδων. Έχει γίνει παρουσίαση της ιδέας σε κοινό με εκπροσώπων εταιρειών του κλάδου, αλλά δεν υπάρχει ακόμα κάποια ξεκάθαρη συζήτηση για συνεργασία ή άνοιγμα καναλιών και κλιμάκωσης.

Πώς θα συμβάλει στην ανάπτυξη της Κerberos η 1η θέση στον Διαγωνισμό Καινοτομίας GrowHive;

Η ομάδα μας από τη φύση της έχει διεπιστημονικό χαρακτήρα, κάτι που έχει μέχρι στιγμής υπάρξει καθοριστικό στην ανάπτυξη της επιστημονικής μας ιδέας. Από την άλλη, ο επιχειρηματικός κλάδος αποτελεί για εμάς κάτι καινούργιο το οποίο έχει χρειαστεί να ερευνήσουμε ιδιαίτερα για τη λήψη ακόμα και των βασικών αποφάσεων. Η ευκαιρία μέσω της νίκης μας στον διαγωνισμό GrowHive να συνομιλήσουμε με ειδικούς του χώρου και να λάβουμε επιμόρφωση και συμβουλές πάνω στην ανάπτυξη της ιδέας μας θεωρούμε θα είναι καθοριστική για το μέλλον. Εξαιρετική είναι προφανώς και η τιμή να παρευρεθούμε σε ένα Ευρωπαϊκό συνέδριο επιχειρηματικότητας και να παρουσιάσουμε την ιδέα μας σε ανθρώπους από όλο τον κόσμο.