Επιδίωξη καλλιέργειας ανθεκτικών ποικιλιών απέναντι στο επικίνδυνο παθογόνο Χυτρίδιο

Με στόχο την καλλιέργεια ανθεκτικών ποικιλιών απέναντι στο επικίνδυνο παθογόνο Χυτρίδιο, το οποίο εντοπίστηκε το 2011 σε αγροτεμάχια του Περιθωρίου και οδήγησε στον αποκλεισμό της πατατοκαλλιέργειας για 30 χρόνια με τη δημιουργία Ζώνης Ασφαλείας, η ΔΑΟΚ Δράμας επεδίωξε νέο πρόγραμμα αξιολόγησης της ανθεκτικότητας εμπορικών ποικιλιών πατάτας στον επιβλαβή οργανισμό.

Ο γεωπόνος της ΔΑΟΚ, Κωνσταντίνος Σίμογλου, εξηγεί ότι σύμφωνα με τη νομοθεσία, σε όλες τις χώρες όπου υπάρχει παρουσία του παθογόνου, επιβάλλεται η ετήσια ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις ανθεκτικές στον παθότυπο ποικιλίες. Το ΥΠΑΑΤ χρηματοδοτεί το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο για την υλοποίηση ενός νέου τριετούς προγράμματος, που ολοκληρώνεται στο τέλος του 2028. Στο πλαίσιο αυτό, θα διερευνηθούν ανθεκτικές ποικιλίες, ώστε η πατατοκαλλιέργεια να επεκταθεί και στη Ζώνη Ασφαλείας Περιθωρίου, υπό προϋποθέσεις. «Είναι η μεγαλύτερη Ζ.Α. και παραμένει αναξιοποίητη, προκαλώντας σοβαρό οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα. Οι συγκεκριμένες ποικιλίες θα μπορούν να καλλιεργηθούν και αλλού», εξηγεί. Η έγκριση των ποικιλιών θα γίνει με υπουργική απόφαση.

Υπογραμμίζει ότι η νομοθεσία είναι πρόσφατη και αφορά τον ευρωπαϊκό κανονισμό του 2022 σχετικά με τη θέσπιση μέτρων για την εξάλειψη και την αποτροπή της εξάπλωσης του Synchytrium endobioticum. Διευκρινίζει πως μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος «δεν είναι σαφές πότε θα ελευθερωθεί η Ζ.Α. για την καλλιέργεια ανθεκτικών ποικιλιών, καθώς θα πρέπει να εξαλειφθεί το παθογόνο. Η περιοχή θα παραμείνει υπό φυτοϋγειονομική επιτήρηση».

Οι επιμολυσμένοι αγροί βρέθηκαν μόνο στο λεκανοπέδιο Νευροκοπίου, κατά τις επισκοπήσεις, που πραγματοποιήθηκαν σε όλη τη Δράμα για επιβλαβείς οργανισμούς καραντίνας και διαμορφώθηκαν τέσσερις ζώνες ασφαλείας. Το νέο πρόγραμμα περιλαμβάνει δύο εργαστηριακές δοκιμές. Από το 2012, που εκδόθηκε η πρώτη απόφαση, εφαρμόζονται φυτοϋγειονομικά μέτρα, γίνεται επισταμένη επισκόπηση της περιοχής και καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για την αποτροπή της εξάπλωσης του παθογόνου, που αποτελεί τη σοβαρότερη απειλή για την πατατοκαλλιέργεια.

«Υπάρχουν και άλλα παθογόνα καραντίνας, πολύ χαμηλότερης επικινδυνότητας, και η αντιμετώπισή τους διαρκεί 3-4 χρόνια. Ο συγκεκριμένος οργανισμός όμως απαιτεί δεκαετίες, γι’ αυτό η πολιτεία οφείλει να δώσει μεγάλη προσοχή στην αντιμετώπιση στην ακριτική Δράμα», καταλήγει.

Ταυτότητα

Τα πλεονεκτήματα του εδάφους και του μικροκλίματος για την πατατοκαλλιέργεια αναδεικνύει πρόγραμμα του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, που ολοκληρώθηκε και περιελάμβανε τη μελέτη του μικροβιώματος της πατάτας, συμβάλλοντας στην ταυτοποίηση της προέλευσής της ως προϊόντος Νευροκοπίου.

«Η ταυτοποίηση της πατάτας Κάτω Νευροκοπίου είναι πλέον εφικτή ως προϊόντος Προστατευόμενης Γεωγραφικής Προέλευσης με μοριακές μεθόδους, καθώς κάθε περιοχή έχει τη δική της υπογραφή μικροβιώματος», αναφέρει ο κ. Σίμογλου. Το πρόγραμμα είναι πρωτοποριακό, καθώς αξιοποιεί υψηλή τεχνολογία.

Για να μπορέσουν οι παραγωγοί να αξιοποιήσουν το αποδεικτικό προέλευσης της πατάτας στον αγώνα κατά των ελληνοποιήσεων, απαιτείται η δημιουργία ενός μηχανισμού υπό τον συντονισμό του ΥΠΑΑΤ και ενδεχομένως με τη συνδρομή του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ.

Ο υπεύθυνος ερευνητής, Ιωάννης Γανόπουλος, μετέφερε ότι σχεδιάζεται η ανάπτυξη παρόμοιου ερευνητικού προγραμματισμού σε όλη τη χώρα, καταλήγοντας ότι η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων μπορεί να στηρίξει ουσιαστικά την ταυτότητα και την προστασία της ελληνικής πατάτας.

Στις αποθήκες 10 εκατομμύρια κιλά

Την ίδια στιγμή, οι παραγωγοί ανησυχούν για την τύχη της πατάτας, καθώς παραμένουν αδιάθετα περίπου 10 εκατομμύρια κιλά. Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Κάτω Νευροκοπίου, Απόστολος Βέσμελης, μεταφέρει με πικρία ότι αυτό αντιπροσωπεύει το 20-30% της συνολικής παραγωγής. Το 20% βρίσκεται αποθηκευμένο στις εγκαταστάσεις της Ένωσης, ενώ το υπόλοιπο παραμένει σε αποθήκες παραγωγών.

«Βιώνουμε μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση. Πουλήσαμε πολύ φθηνά, στα 25-30 λεπτά το κιλό, και η τιμή δεν καλύπτει το κόστος καλλιέργειας», σημειώνει.

Οι παραγγελίες είναι μειωμένες, και οι παραγωγοί ζητούν αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος, αλλά συναντούν δυσκολίες. «Η τιμή της πατάτας έχει υποχωρήσει δραματικά σε σχέση με πέρυσι, περίπου 50%», προσθέτει ο κ. Βέσμελης.

Το μόνο θετικό, σύμφωνα με τους παραγωγούς, είναι ότι θα διαθέτουν αρδευτικό νερό λόγω των πρόσφατων βροχοπτώσεων.