Νέοι Αγρότες και Σχέδια Βελτίωσης: Επανεκκίνηση πληρωμών με καθυστερήσεις λόγω ελέγχων

Απαντήσεις σχετικά με την πορεία των Σχεδίων Βελτίωσης και τις καθυστερήσεις που καταγράφονται στην ένταξη και πληρωμή των Νέων Αγροτών έδωσε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μετά από σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση.

Όπως επισημαίνεται, η περίοδος επιλεξιμότητας του υπομέτρου 4.1 του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2022 ολοκληρώθηκε στις 31 Δεκεμβρίου 2025. Στο συγκεκριμένο υπομέτρο εντάσσονται οι βασικές δράσεις των Σχεδίων Βελτίωσης από προσκλήσεις των ετών 2018, 2021 και 2023. Για τη διασφάλιση της ολοκλήρωσης των επενδύσεων, τα έργα μεταφέρονται ως συνεχιζόμενα στο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027.

Ήδη, στις 10 από τις 13 Περιφέρειες της χώρας έχουν εκδοθεί αποφάσεις ένταξης, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η τεχνική διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων, προκειμένου να επανεκκινήσουν οι πληρωμές προς τους δικαιούχους.

Σε ό,τι αφορά το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών, το Υπουργείο αναγνωρίζει καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης. Κεντρικό ζήτημα αποτελεί ο προσδιορισμός του ελάχιστου μεγέθους των γεωργικών εκμεταλλεύσεων μέσω της Τυπικής Απόδοσης, η οποία βασίζεται στα στοιχεία της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης.

Κατά τον έλεγχο των αιτήσεων εντοπίστηκαν προβλήματα αξιοπιστίας και πληρότητας στα δεδομένα του ΟΣΔΕ, γεγονός που οδήγησε στην απόφαση να χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά διασταυρωμένα στοιχεία εκτάσεων και ζωικού κεφαλαίου. Στόχος είναι η αποφυγή δημοσιονομικών διορθώσεων και η διασφάλιση της νομιμότητας των πληρωμών.

Η προσαρμογή αυτή απαιτεί την ανάπτυξη νέων υποσυστημάτων, την αναβάθμιση του πληροφοριακού συστήματος κρατικών ενισχύσεων και τη δημιουργία διαλειτουργικής σύνδεσης μεταξύ των πλατφορμών. Οι τεχνικές προδιαγραφές έχουν ολοκληρωθεί και η υλοποίηση των εργαλείων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Παρότι η ουσιαστική αξιολόγηση των αιτήσεων έχει προχωρήσει, δεν έχουν οριστικοποιηθεί τα αποτελέσματα, καθώς εκκρεμεί η πλήρης ενεργοποίηση των νέων διασταυρωτικών ελέγχων. Μετά την ολοκλήρωση των τεχνικών διαδικασιών, αναμένεται να δοθεί το «πράσινο φως» για την έκδοση των τελικών αποφάσεων ένταξης και την καταβολή των ενισχύσεων στους δικαιούχους.

Το Υπουργείο υπογραμμίζει ότι οι καθυστερήσεις σχετίζονται με την ανάγκη διασφάλισης της διαφάνειας και της κανονικότητας των πληρωμών, αφήνοντας ανοιχτό το χρονοδιάγραμμα για την πλήρη ομαλοποίηση των διαδικασιών.

Η απάντηση του ΥΠΑΑΤ, έχει ως εξής:

“Αναφορικά με τα Σχέδια Βελτίωσης, επισημαίνεται ότι η περίοδος επιλεξιμότητας του υπομέτρου 4.1 του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2022 (Π.Α.Α. 2014-2022) έληξε στις 31.12.2025. Στο υπομέτρο 4.1 περιλαμβάνονται οι δράσεις των Σχεδίων Βελτίωσης, δηλαδή οι δράσεις 4.1.1 – 4.1.3 (πρόσκληση έτους 2018), η δράση 4.1.2 (πρόσκληση έτους 2021) και η δράση 4.1.5 (πρόσκληση έτους 2023). 

Ωστόσο, προκειμένου τα έργα που εντάχθηκαν στις ανωτέρω δράσεις να ολοκληρωθούν, αποφασίστηκε η ένταξή τους στο Στρατηγικό Σχέδιο Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027 (Σ.Σ. Κ.Α.Π. 2023-2027), ως συνεχιζόμενα έργα.

Ήδη, στις δέκα από τις δεκατρείς Περιφέρειες της χώρας έχουν εκδοθεί οι σχετικές αποφάσεις ένταξης και αναμένεται η ολοκλήρωση της διασύνδεσης των πληροφορικών συστημάτων, ώστε να επανεκκινηθούν οι πληρωμές.

Αναφορικά με το Πρόγραμμα Ένταξης Νέων Αγροτών, επισημαίνεται ότι, ως προς την αξιολόγηση και την έκδοση αποφάσεων ένταξης για την Παρέμβαση Π3-75.1 «Εγκατάσταση γεωργών νεαρής ηλικίας», βασική προϋπόθεση επιλεξιμότητας αποτελεί η απόδειξη ελάχιστου μεγέθους γεωργικής εκμετάλλευσης, το οποίο προσδιορίζεται βάσει της Τυπικής Απόδοσης (Τ.Α.). Η Τ.Α. συνιστά τεκμαρτό οικονομικό μέγεθος και υπολογίζεται με βάση τα δηλωθέντα στοιχεία στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (Ε.Α.Ε.), πολλαπλασιαζόμενα με τους αντίστοιχους συντελεστές τυπικής απόδοσης.

Κατά το στάδιο επεξεργασίας των αιτήσεων, διαπιστώθηκαν ζητήματα που αφορούν στην αξιοπιστία και πληρότητα των δεδομένων των Ε.Α.Ε. στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (Ο.Σ.Δ.Ε.).

Λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση διασφάλισης της νομιμότητας και κανονικότητας των ενωσιακών δαπανών, καθώς και τον αυξημένο κίνδυνο επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων, σε περίπτωση χρήσης μη διασταυρωμένων στοιχείων, αποφασίστηκε ο προσδιορισμός της Τ.Α. να βασιστεί αποκλειστικά στα προσδιορισθέντα μεγέθη εκτάσεων και ζωικού κεφαλαίου, όπως αυτά προκύπτουν από τους ολοκληρωμένους διασταυρωτικούς ελέγχους του αρμόδιου Οργανισμού Πληρωμών [Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.)]. 

Η εφαρμογή της ανωτέρω μεθοδολογικής προσαρμογής προϋποθέτει:

την ανάπτυξη εξειδικευμένου υποσυστήματος σε επίπεδο Ο.Σ.Δ.Ε.,
την αντίστοιχη προσαρμογή του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (Ο.Π.Σ.Κ.Ε.)
τη δημιουργία ασφαλούς και διαλειτουργικής διεπαφής μεταξύ των δύο συστημάτων.
Οι σχετικές τεχνικές προδιαγραφές έχουν ολοκληρωθεί και έχει ξεκινήσει η ανάπτυξη των απαιτούμενων πληροφοριακών εργαλείων από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Α.Α.Δ.Ε. και της Ειδικής Υπηρεσίας Κρατικών Ενισχύσεων και Χρηματοδοτικών Εργαλείων (Ε.Υ.Κ.Ε.).

Να σημειωθεί ότι η ουσιαστική αξιολόγηση των αιτήσεων στήριξης έχει ολοκληρωθεί σε επίπεδο Ο.Π.Σ.Κ.Ε. Ωστόσο, για τους ανωτέρω λόγους διασφάλισης της κανονικότητας των πληρωμών και έως την επιχειρησιακή ενεργοποίηση των ανωτέρω πληροφοριακών διασυνδέσεων, έχει δοθεί οδηγία στους αξιολογητές να μην προβούν στην οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων. Μετά την παράδοση των συστημάτων και τη διενέργεια των πρόσθετων διασταυρωτικών ελέγχων, θα ακολουθήσουν η οριστικοποίηση των αξιολογήσεων και η καταβολή της αναλογούσας ενίσχυσης στους δικαιούχους.”