Θεσσαλία: Σε κλοιό κλιματικής κρίσης και παθογόνων η παραγωγή

Η Θεσσαλία βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς πίεσης, όπου οι παραδοσιακές καλλιέργειες έρχονται αντιμέτωπες με ένα εκρηκτικό «κοκτέιλ» κλιματικής αλλαγής, νέων ασθενειών και δυσβάσταχτου κόστους παραγωγής. Από τους καστανεώνες του Κισσάβου μέχρι τους μηλεώνες της Αγιάς και τους αμυγδαλώνες των Τεμπών, οι παραγωγοί δίνουν μια μάχη επιβίωσης, αναζητώντας λύσεις ανάμεσα στην επιστημονική καινοτομία και την κρατική στήριξη.

Καστανιά: Η φύση ως σύμμαχος

Στις περιοχές της Σκήτης, της Ποταμιάς και του Μεγαλοβρύσου, η ελπίδα για τη σωτηρία της καστανιάς βασίζεται πλέον στη βιολογική ισορροπία. Υπό τον συντονισμό της Διεύθυνσης Αγροτικής Οικονομίας και του Δρ. Δημήτρη Σταυρίδη, πραγματοποιήθηκε η στοχευμένη εξαπόλυση του ωφέλιμου εντόμου Torymus sinensis. Πρόκειται για έναν φυσικό εχθρό της σφήκας της καστανιάς (Dryocosmus kuriphilus), η οποία προκαλεί καταστροφικές αλλοιώσεις στα δέντρα.

Η επιτυχία του προγράμματος είναι κρίσιμη, καθώς η καστανιά πλήττεται ταυτόχρονα και από τη μελάνωση, μια ασθένεια του ριζικού συστήματος που ευνοείται από τις έντονες υγρασίες και την κακή αποστράγγιση. Αυτό απαιτεί από τους καλλιεργητές διαρκή επαγρύπνηση και αποφυγή αλόγιστων ψεκασμών που θα έβλαπταν τα ωφέλιμα έντομα.

Μηλιά: Το αδιέξοδο του κόστους και η αναδιάρθρωση

Λίγο χαμηλότερα, στον Αγροτικό Συνεταιρισμό «ΚΙΣΣΑΒΟΣ» στην Αγιά, το κλίμα είναι βαρύ. Εκεί, το πρόβλημα δεν είναι μόνο βιολογικό αλλά και βαθιά οικονομικό. Ο πρόεδρος Γιώργος Ζέικος και ο αντιδήμαρχος Βασίλης Σμυρλής έθεσαν επί τάπητος, σε εκπροσώπους της Περιφέρειας Θεσσαλίας με επικεφαλής τον αντιπεριφερειάρχη Δημήτρη Τσέτσιλα, το ζήτημα του κόστους παραγωγής.

Οι Έλληνες παραγωγοί καλούνται να ανταγωνιστούν την ευρωπαϊκή αγορά με ακριβότερα γεωργικά εφόδια και με λιγότερα διαθέσιμα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, λόγω των νέων περιβαλλοντικών κανονισμών της Ε.Ε.

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας, μέσω του αντιπεριφερειάρχη Δημήτρη Τσέτσιλα, προκρίνει ένα σχέδιο δύο σταδίων: Εκσυγχρονισμό με χρήση εδαφολογικών χαρτών και πιστοποιήσεων για βελτίωση της ποιότητας, καθώς και αναδιάρθρωση με σταδιακή μετάβαση από τη μονοκαλλιέργεια σε πιο ανθεκτικές ποικιλίες, ώστε να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του αγροτικού εισοδήματος.

Αμυγδαλιά: Το μυστήριο των «άδειων δέντρων»

Το πλέον ανησυχητικό μέτωπο εντοπίζεται αυτή τη στιγμή στις αμυγδαλιές των Τεμπών, των Καναλίων Μαγνησίας και των Τρικάλων. Η δημοφιλής ποικιλία Φυρανιά παρουσιάζει εκτεταμένες ζημιές, με ξερές βέργες και δέντρα που δεν καρποφορούν. Η Περιφέρεια, αναγνωρίζοντας τη σοβαρότητα, ζήτησε την παρέμβαση του Υπουργείου για τη διενέργεια γονιδιακών αναλύσεων στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Η επιστήμη καλείται να απαντήσει αν πρόκειται για νέο παθογόνο (ιό ή φυτόπλασμα) ή αν η αμυγδαλιά καταρρέει υπό το βάρος του κλιματικού στρες.

Σε επιφυλακή και στον Τύρναβο

Άμεση καταγραφή του φαινομένου με τις «ξερές βέργες», την καρπόπτωση στα αχλάδια και τις υπόλοιπες ζημιές ζητά ο Αγροτικός Σύλλογος Τυρνάβου, καλώντας σε οργάνωση και μαζική διεκδίκηση των παραγωγών για προστασία της παραγωγής και πλήρεις αποζημιώσεις.

Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό φαινόμενο στην επαρχία Τυρνάβου, γνωστό ως «ξερές βέργες» στις καλλιέργειες πυρηνόκαρπων. Το φαινόμενο εμφανίστηκε αρχικά πριν από περίπου τρεις καλλιεργητικές περιόδους σε συμπύρηνα ροδάκινα, όμως από πέρυσι και κυρίως φέτος έχει εξαπλωθεί και σε επιτραπέζια ροδάκινα, νεκταρίνια και βερίκοκα.

Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία οι ακραίοι οφθαλμοί σε ετήσιους και άλλους βλαστούς δεν εκπτύσσονται, ενώ οι βέργες στις άκρες τους δεν παράγουν ούτε καρπούς ούτε φύλλα, χωρίς όμως να εμφανίζονται εμφανώς νεκρές. Η εικόνα αυτή οδηγεί σε σημαντική απώλεια παραγωγής και δημιουργεί ερωτήματα ακόμη και για την κατάσταση του ίδιου του φυτικού κεφαλαίου.

Παράλληλα, το πρόβλημα φαίνεται εντονότερο σε κτήματα που έχουν επηρεαστεί και από το φαινόμενο της παραμόρφωσης καρπών, καθώς και από την εμφάνιση διπλών και τριπλών καρπών που υποβαθμίζουν την παραγωγή και τη καθιστούν μη εμπορεύσιμη, γεγονός που υποδηλώνει ότι πιθανόν εμπλέκονται περισσότεροι του ενός παράγοντες.

Επιπλέον, στην καλλιέργεια της αχλαδιάς —σε όλες τις ποικιλίες— παρατηρείται έντονη καρπόπτωση, με τους παραγωγούς να εκφράζουν προβληματισμό για την τελική παραγωγή, σε μια ιδιαίτερα κοστοβόρα καλλιέργεια.