Σε δίλημμα οι παραγωγοί για τους ηλεκτρονικούς βόλους

Η εφαρμογή των ηλεκτρονικών βόλων στα αιγοπρόβατα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις που προωθούνται σήμερα στον τομέα της κτηνοτροφίας, στο πλαίσιο της υποχρέωσης της χώρας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τον εκσυγχρονισμό των μηχανισμών ελέγχου και διαχείρισης των αγροτικών ενισχύσεων. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μέσω του Action Plan 2, έχει δεσμευτεί για την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος ψηφιακής καταγραφής του ζωικού κεφαλαίου, με στόχο τη διασφάλιση της διαφάνειας, της αξιοπιστίας των δηλώσεων και της ορθής κατανομής των επιδοτήσεων.

Η «ΥΧ» συζητά με τους εμπλεκόμενους στη διαδικασία για τις δυσκολίες εφαρμογής, αλλά και για τις δυνατότητες του συστήματος. Συνομιλεί με κτηνοτρόφους, κτηνιάτρους και άλλους επαγγελματίες του κλάδου, προκειμένου να καταγραφούν οι απόψεις, οι επιφυλάξεις και οι πρακτικές δυσκολίες που συνοδεύουν την εφαρμογή του μέτρου στην καθημερινή λειτουργία των εκτροφών. Παράλληλα, εξετάζονται και τα πιθανά θετικά αποτελέσματα που μπορεί να προκύψουν, όπως η καλύτερη παρακολούθηση του ζωικού κεφαλαίου, η ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και η ουσιαστικότερη προστασία της ελληνικής κτηνοτροφικής παραγωγής.

Είναι θέμα ελέγχων

Οι κτηνοτρόφοι που επιδιώκουν διαφάνεια, εμφανίζονται θετικοί προς την κατεύθυνση αυτή, ωστόσο διατυπώνουν και επιφυλάξεις ως προς την εφαρμογή της. Όπως μας ενημερώνει ο Αργύρης Μπαϊραχτάρης, κτηνοτρόφος από τον Τύρναβο Λάρισας, η εφαρμογή των ηλεκτρονικών βόλων κινείται σε θετική κατεύθυνση, όμως, για να είναι πιο αποτελεσματική, θα πρέπει να συνοδεύεται από τους απαραίτητους ελέγχους.

Ο ίδιος αναφέρει ως παράδειγμα το πρόβλημα των ενωτίων, τα οποία «ακόμη και σήμερα χρησιμοποιούνται από τους κτηνοτρόφους, χωρίς όμως να ενισχύουν ουσιαστικά την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, καθώς πολλά από αυτά παρέμεναν στα συρτάρια».

Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η ψηφιακή εφαρμογή μπορεί να συμβάλει σημαντικά στον έλεγχο της παραγωγής ζωικών προϊόντων, όπως για παράδειγμα του γάλακτος, τη στιγμή που το σύστημα «Άρτεμις 2» παραμένει ανενεργό. Όπως επισημαίνει, «πρόκειται κυρίως για θέμα πολιτικής βούλησης και λήψης αποφάσεων».

Ποιος θα πληρώσει το κόστος;

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η δήλωση του Ηλία Μπαλαφούτη, κτηνοτρόφου και μέλους του Κτηνοτροφικού Συλλόγου Φθιώτιδας. Υποστηρίζει ότι οι έντιμοι κτηνοτρόφοι δεν έχουν κανένα πρόβλημα με την εφαρμογή τους, ωστόσο θα πρέπει να εξεταστεί ποιος θα επωμιστεί το κόστος όλης αυτής της διαδικασίας.

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, ένας βώλος κοστίζει 2,6 ευρώ συν ΦΠΑ. Αν σε αυτό συνυπολογιστούν η αγορά ενός σκάνερ, που κυμαίνεται από 400 έως 1.000 ευρώ, καθώς και το κόστος τοποθέτησης του ηλεκτρονικού βώλου από τον κτηνίατρο, το οποίο ανέρχεται περίπου σε 1 ευρώ ανά ζώο, προκύπτει ένα σημαντικό συνολικό κόστος.

Το ερώτημα, όπως επισημαίνει, είναι «αν αυτά τα έξοδα θα καλυφθούν από την πολιτεία ή αν θα κληθεί να τα πληρώσει ο ίδιος ο κτηνοτρόφος».

Αναφερόμενος, τέλος, στο ζήτημα της ενημέρωσης των συναδέλφων του σχετικά με την εφαρμογή των ηλεκτρονικών βόλων και τις δυνατότητές τους, δηλώνει ότι «η συντριπτική πλειονότητα δεν έχει καμία ουσιαστική ενημέρωση, όχι μόνο για την εφαρμογή τους, αλλά και για τις δυνατότητες καλύτερης αξιοποίησης αυτής της σύγχρονης τεχνολογίας».

 Το δις εξαμαρτείν…

Το 2010 η Ελλάδα επιχείρησε για πρώτη φορά να εφαρμόσει συστηματικά την ηλεκτρονική σήμανση των αιγοπροβάτων. Η νομοθεσία υπήρχε, τα μέσα σήμανσης ήταν διαθέσιμα και η τεχνολογία ώριμη. Ωστόσο, το σύστημα δεν λειτούργησε ποτέ ουσιαστικά, αναφέρει ο Γιώργος Λουκάς, γεωπόνος και ειδικός σε θέματα εφαρμογών ψηφιακής τεχνολογίας.

Όπως επισημαίνει, «οι κτηνοτρόφοι αλλά και οι υπηρεσίες δεν είχαν ουσιαστική εκπαίδευση και εξοπλισμό, ενώ οι έλεγχοι περιορίζονταν κυρίως στην καταμέτρηση των ζώων και όχι στην πραγματική ταυτοποίησή τους. Επιπλέον, οι έλεγχοι ήταν ανεπαρκείς και συχνά προσχηματικοί. Ως αποτέλεσμα, η ηλεκτρονική σήμανση των αιγοπροβάτων παρέμεινε περισσότερο μια θεωρητική υποχρέωση παρά ένα ουσιαστικό εργαλείο εκσυγχρονισμού της κτηνοτροφίας».

Σήμερα, δεκαέξι χρόνια αργότερα, το ΥΠΑΑΤ επιχειρεί εκ νέου να αναμορφώσει το σύστημα, αυτή τη φορά με κεντρικό άξονα τους ηλεκτρονικούς στομαχικούς βόλους, νέες βάσεις δεδομένων και επικαιροποιημένες διαδικασίες. Πρόκειται αναμφίβολα για μια θετική εξέλιξη.

Ωστόσο, το βασικό ερώτημα που θέτει ο ίδιος παραμένει: «Ποιος είναι ο πραγματικός στόχος αυτής της προσπάθειας;»

Ένα σημαντικό εργαλείο και για άλλες χρήσεις

Μέχρι στιγμής, η κύρια έμφαση φαίνεται να δίνεται στον έλεγχο των επιδοτήσεων και στην αποτροπή της απάτης. Αυτό είναι ασφαλώς αναγκαίο, καθώς ένα δίκαιο και αξιόπιστο σύστημα καταγραφής των ζώων αποτελεί προϋπόθεση για τη σωστή διαχείριση των κοινοτικών ενισχύσεων.

Η ηλεκτρονική σήμανση, όμως, για τον κ. Λουκά αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από έναν μηχανισμό ελέγχου. Όπως σημειώνει, «είναι ένα σύγχρονο εργαλείο παραγωγής. Επιτρέπει την ακριβή ταυτοποίηση κάθε ζώου, την παρακολούθηση της υγείας και της παραγωγικότητάς του, τη γενετική βελτίωση, την εφαρμογή αυτοματισμών και την άσκηση αυτού που αποκαλούμε κτηνοτροφία ακριβείας».

Υποστηρίζει ότι μπορεί να μειώσει το κόστος, να βελτιώσει τις αποδόσεις και να καταστήσει την ελληνική κτηνοτροφία πιο ανταγωνιστική. Παράλληλα, επισημαίνει ότι αποτελεί τη βάση για ουσιαστική ιχνηλασιμότητα των ζωικών προϊόντων, περιορισμό των ελληνοποιήσεων, καλύτερη προστασία του καταναλωτή και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση ασθενειών, από τον μελιταίο πυρετό έως τις νέες αναδυόμενες επιζωοτίες.

Η νέα αυτή προσπάθεια αξίζει να πετύχει, όπως τονίζει, ωστόσο «δεν πρέπει να περιοριστεί στη λογική του ελέγχου των επιδοτήσεων. Πρέπει να αποτελέσει την αφετηρία για τον πραγματικό εκσυγχρονισμό της ελληνικής κτηνοτροφίας. Η επιτυχία της δεν θα κριθεί μόνο από την αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά κυρίως από τη συλλογική δράση κτηνοτρόφων, δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για την ανασυγκρότηση και την αναβάθμιση της αιγοπροβατοτροφίας στη χώρα μας». Κλείνοντας, κάνει λόγο για αξιοποίηση μιας δεύτερης ευκαιρίας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Γιατί το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού… και τρίτες ευκαιρίες σπάνια δίνονται».

Κτηνίατροι: «Έχει δρόμο μπροστά, αλλά είναι αναγκαία η εφαρμογή τους»

Ο Δημήτρης Σίμος, κτηνίατρος, συγκρίνοντας το σύστημα διαχείρισης των συμβατικών ενωτίων που χρησιμοποιούνται ήδη στο σύστημα καταγραφής του ζωικού κεφαλαίου με εκείνο των ηλεκτρονικών ενωτίων, υποστηρίζει ότι τα πλεονεκτήματα της δεύτερης λύσης υπερτερούν σημαντικά. Για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί στο σύνολο των ζώων.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι είχε καταθέσει πρόταση στο υπουργείο ήδη από πριν από τέσσερα χρόνια για την εφαρμογή ηλεκτρονικών βόλων, εξαιτίας των προβλημάτων που προκαλούν τα ανεπιτήρητα ζώα, χωρίς όμως να λάβει ποτέ απάντηση από την πολιτεία.

«Η τοποθέτηση ηλεκτρονικών βόλων στα ζώα δεν αποτελεί δύσκολη διαδικασία, απαιτεί όμως τη συνεργασία κτηνοτρόφων και πολιτείας. Οι τεχνολογίες που διαθέτουμε σήμερα μπορούν να εξασφαλίσουν σε μεγάλο βαθμό την καταγραφή και τον έλεγχο του ζωικού κεφαλαίου, αρκεί να υπάρχει η απαραίτητη βούληση», καταλήγει.