Πανεπιστήμιο Wageningen: Χάσμα ανάμεσα στην τεχνολογία και την καθημερινή εφαρμογή στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις

Η κτηνοτροφία ακριβείας και ειδικότερα η γαλακτοπαραγωγική κτηνοτροφία ακριβείας αποτελούν σήμερα έναν από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους τομείς της αγροδιατροφικής τεχνολογίας. Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη αισθητήρων, εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης και συστημάτων μηχανικής μάθησης δημιούργησε μεγάλες προσδοκίες για τη βελτίωση της υγείας των ζώων, της παραγωγικότητας και της βιωσιμότητας των κτηνοτροφικών μονάδων.

Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση 132 επιστημονικών μελετών της περιόδου 2014–2024, από ερευνητές του Ολλανδικού Πανεπιστημίου Wageningen και του Πανεπιστήμιο Telkom της Ινδονησίας, ωστόσο, αναδεικνύει μια ιδιαίτερα σημαντική πραγματικότητα ότι παρά τη ραγδαία τεχνολογική πρόοδο, η πραγματική αξιοποίηση αυτών των συστημάτων στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις παραμένει περιορισμένη. Το βασικό πρόβλημα, πλέον, δεν φαίνεται να είναι η έλλειψη τεχνολογίας, αλλά η αδυναμία μετατροπής των δεδομένων σε πρακτική και οικονομική αξία για τον παραγωγό.

Η πλειονότητα των ερευνών επικεντρώνεται στην ανάπτυξη συστημάτων που ανιχνεύουν προβλήματα υγείας, όπως η μαστίτιδα, οι διαταραχές γονιμότητας, η χωλότητα και οι μεταβολικές ασθένειες. Τα συστήματα, αυτά, συλλέγουν δεδομένα μέσω αισθητήρων που καταγράφουν τη δραστηριότητα των ζώων, τη θερμοκρασία σώματος, τη μηρυκαστική συμπεριφορά, την ποιότητα και τη σύσταση του γάλακτος ή ακόμη και την κίνηση και τη στάση του σώματος. Στη συνέχεια, τα δεδομένα αναλύονται μέσω αλγορίθμων και άλλες σύγχρονες τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης. Παρά τη συνεχή εξέλιξη των αλγορίθμων, οι βελτιώσεις στην απόδοση των συστημάτων παραμένουν σχετικά περιορισμένες. Σε πολλές περιπτώσεις, τα νεότερα μοντέλα δεν παρουσιάζουν ουσιαστικά καλύτερη απόδοση από παλαιότερες τεχνικές, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η τεχνολογική εξέλιξη από μόνη της δεν αρκεί για να αλλάξει ουσιαστικά την καθημερινή λειτουργία των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων.

Η πληροφορία που δεν γίνεται πρακτική

Το σημαντικότερο εύρημα της ανασκόπησης είναι ότι σχεδόν όλη η έρευνα σταματά στο στάδιο της ανίχνευσης. Δηλαδή, τα συστήματα μπορούν να εντοπίσουν μια πιθανή ασθένεια ή μια αλλαγή στη συμπεριφορά του ζώου, αλλά σπάνια μετατρέπουν αυτή την πληροφορία σε συγκεκριμένες και πρακτικές αποφάσεις για τον κτηνοτρόφο. Οι παραγωγοί, όμως, δεν χρειάζονται περισσότερα δεδομένα ούτε περισσότερες ειδοποιήσεις. Χρειάζονται συστήματα που να μπορούν να μετατρέπουν την πληροφορία σε ξεκάθαρες ενέργειες, να ενσωματώνονται στη διαχείριση του κοπαδιού και να προσφέρουν πραγματικό οικονομικό όφελος. Με άλλα λόγια, η πληροφορία αποκτά αξία μόνο όταν μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματική δράση και καλύτερη λήψη αποφάσεων.

Η χαμηλότερη από την αναμενόμενη υιοθέτηση των τεχνολογιών αυτών στις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις επιβεβαιώνει αυτό το πρόβλημα. Παρότι οι τεχνολογίες είναι διαθέσιμες και τεχνολογικά προηγμένες, πολλοί κτηνοτρόφοι εξακολουθούν να διστάζουν να επενδύσουν σε αυτές, κυρίως επειδή δεν διακρίνουν με σαφήνεια την οικονομική απόδοση της επένδυσης. Ένα σύστημα, όσο ακριβές και αν είναι στην ανίχνευση ασθενειών, δεν αρκεί αν δεν μειώνει ουσιαστικά το κόστος, αν δεν εξοικονομεί χρόνο εργασίας ή αν δεν βελτιώνει την παραγωγικότητα της μονάδας. Για τον λόγο αυτό, η έρευνα τονίζει ότι η οικονομική αξιολόγηση θα πρέπει να αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε νέας τεχνολογίας. Οι ερευνητές οφείλουν να αποδεικνύουν όχι μόνο πόσο καλά λειτουργεί ένας αλγόριθμος, αλλά και πόσο μειώνει τα έξοδα θεραπείας, πόσο αυξάνει την παραγωγή γάλακτος, πόσες εργατοώρες εξοικονομούνται και ποια είναι συνολικά η απόδοση της επένδυσης για τον παραγωγό.

Αλλαγή κατεύθυνσης

Η μελλοντική κατεύθυνση της έρευνας, σύμφωνα με τη μελέτη, θα πρέπει να μετατοπιστεί από την απλή ανάπτυξη αλγορίθμων προς τη δημιουργία ολοκληρωμένων συστημάτων υποστήριξης αποφάσεων. Τα συστήματα αυτά πρέπει να συνδυάζουν δεδομένα αισθητήρων με πληροφορίες διαχείρισης του κοπαδιού, οικονομικά μοντέλα και εξατομικευμένες παρεμβάσεις, ώστε να βοηθούν ουσιαστικά τον παραγωγό να λαμβάνει καλύτερες επιχειρηματικές και διαχειριστικές αποφάσεις. Παράλληλα, απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ ειδικών τεχνολογίας, κτηνιάτρων, ζωοτεχνών, οικονομολόγων και των ίδιων των κτηνοτρόφων, ώστε οι τεχνολογικές λύσεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της καθημερινής παραγωγής.